De onderliggende redenen van je slapeloosheid

Slapeloosheid komt niet uit de lucht vallen: soms probeert je lichaam je gewoon iets duidelijk te maken.  Leer hier de oorzaken van wat jou wakker houdt:

BEENKRAMPEN

Mogelijke oorzaken:

1)    Te vet dieet: de aderen raken verstopt en verhinderen zo een vlotte circulatie
2)    Diabetes: aderen raken beschadigd door de suikerniveaus en verhinderen zo ook een vlotte circulatie
3)    Medicatie zoals statines: een studie toonde 20 procent meer kans op krampen bij wie medicatie neemt om cholesterol te verlagen omdat ze de enzymen in spiercellen afbreken en die zijn vitaal voor het functioneren van de spieren.
4)    Zwangerschap
5)    Te veel sporten
Waarom 's nachts? Mogelijks omdat de benen als je ligt op (bijna) dezelfde hoogte komen te liggen als het hart, waardoor het bloed moeilijker door de voeten stroomt.

Oplossingen: Een warm bad, stretchoefeningen, meer water drinken, switchen van medicatie kan helpen, al is niets bewezen effectief. Voor zwangere vrouwen kan een magnesiumsupplement ook soelaas bieden.

BUITEN ADEM

Mogelijke oorzaken:

1)    Nachtastma: astma- en hoestaanval die getriggerd wordt door het neerliggen, waardoor de slijmen zich opstapelen in de luchtwegen en druk uitoefenen op de longen.
Oplossing: lakens vaker en warm genoeg wassen (minstens 60 graden), wisselen van dekbed, medicatie die de luchtwegen opent

2)    Hartproblemen: als je happend naar adem wakker wordt enkele uren na het slapengaan, dan kan dit een teken zijn van hartfalen. Door een zwak hart kan vocht zich opstapelen in de longen. Als het regelmatig gebeurt, ga je best naar een dokter.

VERWARRING

Mogelijke oorzaak: niet volledig wakker zijn, slaapapneu

"Sommige hersengebieden die instaan voor ons bewustzijn kunnen in slaaptoestand blijven bij het wakker worden. We kunnen rechtopzitten en praten, maar niet helemaal wakker, waardoor er verwarring kan ontstaan", legt professor Russell Foster uit.

Als het regelmatig gebeurt, kan het wijzen op slaapapneu. Dat is een slaapstoornis waarbij je stopt met ademhalen tijdens de nacht, en daardoor telkens wakker wordt. Wie lijdt aan slaapapneu is zelden uitgerust en snurkt meestal erg hard.

Oplossing: gewicht verliezen, stoppen met roken en minder drinken kunnen helpen. Bij hardnekkige slaapapneu kan ook overwogen worden te slapen met een machine die de ademhaling regelt.

HOOFDPIJN

Een op drie vijftigplussers wordt getroffen door klokhoofdpijn, zo genoemd omdat ze elke dag rond hetzelfde tijdstip toeslaat, meestal tussen 1 en 3 uur 's nachts. Clusterhoofdpijn is nog pijnlijker en kanje wekenlang uit je slaap houden.

Koffie (jawel) en pijnstillers kunnen helpen.

Andere oorzaak: tandenknarsen. Zeker als het gepaard gaat met oorpijn en/of pijn aan kaken, moet aan tandenknarsen gedacht worden. Roken, drinken en snurken dragen bij aan het risico op tandenknarsen.

Derde optie: te weinig vochtopname gedurende de dag. Het hersenweefsel bestaat grotendeels uit water. Bij dehydratatie krimpen ze, wat hoofdpijn kan veroorzaken.

RUGPIJN

-    Een te harde of zachte matras
-    Te veel kussens, waardoor de nek en hoge rug opgericht liggen. Dit zet druk op de onderrug
-    Artritis: dat wat zorgt voor de ontsteking, is het meest actief tussen 23 uur 's avonds en 3 uur 's nachts. Een antiontstekingspil nemen voor het slapengaan kan helpen.
-    Ontsteking van de tussenwervels: te herkennen aan intense pijnscheuten die je regelmatig wakker maken
-    Tumor in de ruggengraat, al is dit wel zeldzaam
-    Stijve spieren als gevolg van een soort artritis waardoor de ruggenwervelgewrichten ontsteken

HOESTEN

Word je hoestend wakker en heb je geen verkoudheid, dan lijd je misschien aan nachtelijke zure oprispingen. Dit ontstaat als de maagklep niet goed sluit waardoor maagzuur bij het neerliggen kan ontsnappen naar de slokdarm en het einde van de keel irriteert.

Dit is meer waarschijnlijk bij wie veel vet rond de maag heeft. Een oplossing is 's avonds niet te laat eten, en vette voeding vermijden.
Rechtop slapen kan helpen, net als antirefluxmedicatie.

Wie het natuurlijker wil aanpakken, kan ook een beetje ongekookte havermout eten.

NACHTMERRIES

Stress is de voornaamste uitlokker, maar ook medicatie zoals antidepressiva en betablockers kunnen nachtmerries doen ontstaan.

Wie wakker wordt uit een nachtmerrie voelt het hart bonzen: niet van de angst, maar omdat de hartslag sowieso verhoogt tijden de REM-slaap.

DUIZELIGHEID

Wie duizelig wakker wordt ('de kamer tolt') kan lijden aan positionele duizeligheid. Vrouwen in de menopauze hebben er het vaakst last van. Het ontstaat omdat microscopische stukjes calcium worden afgebroken in het middenoor  als gevolg van een infectie. Die stukjes komen in de vloeistof van het middenoor terecht en verstoren zo het evenwichtssysteem. Dat zendt dan weer rare signalen naar de hersenen, die duizeligheid veroorzaken en je zo wakker maken.

Oplossing: slapen op de rug op twee kussens, zodat de positie van het hoofd gestabiliseerd wordt. Word je duizelig wakker, doe dan eerst een zacht lichtje aan en probeer je te focussen op één voorwerp. Sluit je ogen niet, want daardoor worden de verwarrende berichten terug naar de hersenen gestuurd en wordt het erger.  Oefeningen bij een fysiotherapeut kunnen ook helpen.

NACHTELIJK ZWETEN

1)    Alcohol doet je gemakkelijk inslapen, maar verstoort de slaap. Onder andere door de gestegen lichaamstemperatuur, met soms excessief zweten tot gevolg.
2)    Antidepressiva: die doen het stresshormoonniveau stijgen
3)    Hormonen: als het oestrogeenniveau verlaagt, vlak voor een menstruatie of tijdens de menopauze, heeft dat een invloed op de lichaamstemperatuur. Oestrogenen helpen normaal de temperatuur op peil houden, als er minder zijn, swingt de temperatuur de pan uit, met zweten tot gevolg.
4)    Bij mannen kan een laag testosteronniveau verantwoordelijk zijn voor zweten.
5)    Hartproblemen
6)    Kanker

DORST

Te weinig drinken is natuurlijk een oorzaak, zeker bij warm weer. Maar er kan ook iets anders aan de basis liggen: diabetes, bijvoorbeeld, waardoor het hoge suikergehalte in het bloed dorst veroorzaakt.

Tegelijk is er een tekort aan antidiuretisch hormoon, waardoor het lichaam het niet meer geregeld krijgt. Gewichtverlies, wazig zicht en vaak naar het toilet gaan zijn andere signalen.

Ook slapen met de mond open veroorzaakt dorst, meestal gepaard gaand met een uitgedroogde mond en tong.

HERHAALDELIJK WAKKER WORDEN

-    Leeftijd: bij het ouder worden, wordt de slaap lichter waardoor externe factoren je vaker wakker maken
-    Medicatie tegen hoge bloeddruk, verkoudheden of de griep kunnen je wakker houden, doordat ze vaak caffeïne bevatten.

TOILETBEZOEK

Veel drinken voor het slapengaan maakt natuurlijk dat je vaak naar het toilet moet 's nachts, al zijn er ook andere mogelijk oorzaken:

-    Prostaat: zeker bij mannelijke vijftigplussers, aangezien de prostaat vergroot met ouder worden en op de blaas begint te drukken. Medicatie kan de prostaatspieren ontspannen waardoor deze verkleint en de druk vermindert.
-    Leeftijd: de nieren maken meer urine aan bij het ouder worden, omdat het antidiuretisch hormoon (vasopressine) afneemt.
-    Instabiliteit van de blaas, ook al iets dat erger wordt bij het ouder worden. De blaas begint samen te trekken als zenog maar halfvol is, waardoor de hersene het signaal krijgen dat het tijd is om ze leegte maken.
-    Nierstenen
-    Kanker