Wat is jouw risico op borstkanker?

Of je borstkanker ontwikkelt of niet, valt niet te voorspellen, al zijn er wel factoren die het risico verhogen. Oncoloog Tony Howell en borstkankerspecialist Lester Barr analyseren de belangrijkste risicofactoren.

1)    Moeder/zus met borstkanker

Een kapot gen is een van de belangrijkste oorzaken voor borstkanker. Tot nu toe zijn er twee gedefinieerd (BRCA 1 and 2), maar er zijn nog (onbekende) genen die het risico verdubbelen. Een 70-tal andere genen spelen in mindere mate een rol.

Familieleden met een borstkankerverleden zijn alvast een signaal dat een genetische factor waarschijnlijk is, vooral als ze vastgesteld zijn voor de leeftijd van 50: de meeste erfelijke borstkankers manifesteren zich op jongere leeftijd. Dat wil niet zeggen dat jij het ook krijgt, maar je bent hoogstwaarschijnlijk wel drager.

Wat kan je doen?

-    Een preventieve dubbele masectomie (5 procent minder kans)
-    Tamoxifen slikken om de productie van oestrogeen te blokkeren (50 procent minder kans)
-    Regelmatige mammografie (mist 10 procent van de kankers)

2)    De pil

De pil verhoogt het risico op borstkanker, maar het risico zakt ook meteen weer als je stopt met de pil te nemen. Na tien jaar is het verhoogde risico op borstkanker door pilconsumptie volledig verdwenen.


3)    Zwangerschap & borstvoeding

Het aantal ononderbroken menstruaties voor de 30ste verjaardag speelt ook een rol: door de blootstelling aan oestrogenen is er een verhoogd risico op borstkanker. Ongeveer 70 procent van de kankers wordt aangevuurd door het hormoon oestrogeen.

Net daarom dat kinderen krijgen voor je dertigste (liefst in combinatie met borstvoeding) ook een gunstig effect heeft op het kankerrisico: de oestrogeenproductie is dan onderbroken.

4)    Goedaardig knobbeltje in de borsten

Een knobbeltje in de borsten zorgt vaak meteen voor paniek, niet altijd terecht. Het betreft niet zelden een vetknobbeltje, soms ontstoken en/of verhard, zeker na flink gewichtsverlies.  Ook de hormonale cyclus doet cysten ontstaan.  Het aantal ontdekte knobbeltjes heeft geen invloed op het ontstaan van borstkanker.

Ontdek je zelf een knobbeltje, ga zeker naar de huisarts en specialist om het te laten controleren. Pas op met  een operatie: dat kan het risico op borstkanker met 30 procent doen toenemen, ook als het om een kwaadaardig gezwel gaat. Vermoedelijk maakt een operatie het weefsel meer ontvankelijk maar voor kankerachtige veranderingen, of versterkt het de instabiliteit van al onstabiele cellen.

Wat kan je doen?

- Onderzoek het knobbeltje regelmatig, ga naar de arts als het groeit, verhardt of op een andere manier verandert.

- Ga elke zes maanden op consultatie bij de arts.

- Voorzichtig met mammografieën. De straling van het onderzoek kan ook kanker doen ontstaan, zeker als de onderzoeken op jonge leeftijd gebeuren.

5)    Vroege puberteit

Jong beginnen menstrueren verhoogt het risico op borstkanker, door de extra lange blootstelling aan oestrogeen. Ongeveer 70 procent van de kankers wordt aangevuurd door het hormoon oestrogeen.

Een risico dat kan getemperd worden door niet te laat aan kinderen te beginnen en de pil niet te lang te slikken.

6)    Overgewicht

Overgewicht speelt een belangrijke rol in het voorkomen van borstkanker. Vermoed wordt dat het insulineniveau hierbij een rol speelt. Als je geen overgewicht had in je twintiger jaren wordt aangeraden dat gewicht zoveel mogelijk stabiel te houden (tenzij tijdens een zwangerschap natuurlijk). Had je wel overgewicht, dan is het opportuun om af te vallen.

Vooral koolhydraten en verzadigde vetten zouden een rol spelen in het voorkomen van borstkanker, maar er is niet geweten waarom.

Uiteraard zijn slanke vrouwen niet uitgesloten van borstkanker: ook zij kunnen te veel insuline produceren en zo hun kans op de ziekte vergroten.

7)    Regelmatig een glaasje

5 procent van de borstkankers bij vrouwen worden veroorzaakt door alcohol. Een of meerdere glaasjes per dag verhoogt het risico met ongeveer twintig procent.

8)    Hormone replacement therapy

Hormoontherapie dient om de symptomen van menopauze af te zwakken. Meestal bevat deze een combinatie van oestrogenen en progesteron, wat het risico op borstkanker met 30 procent doet toenemen tijdens het gebruik. Vijf jaar na het stoppen is het risico verdwenen. Idealiter wordt hormoontheapie maar voor een korte tijd gebruikt.

Hormoontherapie die enkel oestrogenen bevat, zou het risico op borstkanker zelfs met tien procent doen afnemen. Tegenstrijdig? Niet echt omdat zo'n oestrogeenhormoon bestaat uit verschillende oestrogeencomponenten en sommigen blokkeren net oestrogenen. Het verhoogt wel licht de kans op eierstokkanker en wordt daarom enkel aangeraden voor vrouwen met een hysterectomy (die de baarmoeder lieten wegnemen).

9)    Sport

Matige beweging, twee uur per week, kan het risico op borstkanker levenslang met 20 procent doen afnemen. De verklaring is dat het de productie van de hormonen insuline en leptine doet afnemen, terwijl deze in hoge dosissen het risico op borstkanker doet toenemen.