Hoe gamemakers al jaren fantaseren over een totalitair Amerika
Het schrikbeeld van de Verenigde Staten die afzakken naar een autocratie wordt al jaren geëxploreerd in videogames. Ver voor het presidentschap van Donald Trump, of zelfs maar het begin van diens verkiezingscampagne. Van het koningschap van George Washington tot een zwevende stad waarin nationalisme hoogtij viert: hoe gamemakers luidop fantaseren over de nachtmerrie van een post-democratisch Amerika.
"We zullen vrijheid naar dit land brengen. We zullen het brengen met ijzeren vuisten." Het is een quote van George Washington, een van Amerika's 'founding fathers', terwijl hij langzaam zijn bewind als de eerste koning van Amerika vormgaf. Dat gebeurde tenminste in 'The Tyranny of King Washington', een uitbreiding voor de videogame 'Assassin's Creed III' uit 2013. In de plot van de centrale game werd de Amerikaanse revolutie al uitgelegd als een broos experiment, en in de vijf uur durende expansie werd vervolgens geëxploreerd hoe dat dus ook kon misgaan: de prille natie had een leider, maar de 'checks and balances' om die in toom te houden stonden nog niet goed op hun plaats.
Etterende ontlading
Het idee van een Amerika dat verzakte tot een totalitair regime zat ook al in 'Bioshock Infinite' (2013), waarin de speler in een zwevende fantasiestad anno 1912 terechtkomt die gebaseerd is op ultranationalistische, economisch en maatschappelijk conservatieve, devoot religieuze waarden. In 'Call of Duty: Advanced Warfare' (2014) komt het grootste deel van de vrije wereld onder de plak van een privaat militair bedrijf (met een door Kevin Spacey vertolkte ceo), dat dankzij miljardencontracten van de Amerikaanse overheid plotseling machtiger wordt dan natiestaten.
En in de hele 'Metal Gear Solid'-gameserie (1998-2015) zitten de Verenigde Staten onder de plak van een genootschap dat zichzelf The Patriots noemt, en dat stilaan van binnenuit de Amerikaanse politieke instellingen uitholde. "Het kwaad in 'Metal Gear Solid 2' is de Amerikaanse overheid", schreef seriebedenker Hideo Kojima zeventien jaar geleden in een nota waarmee hij de game voorstelde aan gamehuis Konami. Het ging, in zijn fantasie, om "een etterende ontlading die zich doorheen de jaren heeft opgebouwd binnen de democratische natie Amerika."
Complexe ideeën
Interessant is dat de motivaties van de totalitaire heersers in de meeste van die games gedeeltelijk worden uitgelegd vanuit de revolutionaire basiswaarden waarop de V.S. zijn gestoeld. De makers bouwden de fantasie van hun games daarop om thema's als nationalisme naar hun verhaal te brengen. Of naar het exploreerbare game-universum waarin ze de speler brengen, zoals in Bioshock Infinite. Op een propagandaposter in het decor van die game prijkt bijvoorbeeld de boodschap "Onze heilige opdracht is om onszelf te verdedigen tegen vreemde horden." (De game "schildert iedereen die zich rechts van het centrum bevindt af als oude, witte, rijke zeloten", bekritiseerde de ultrarechtse website Breitbart 'Bioshock Infinite' in zijn recensie.)
Vanwaar die fascinatie van gamemakers voor Amerika onder een despotisch regime precies komt? Volgens Ken Levine, de bedenker van 'Bioshock Infinite' is het omdat ze nog volop leren hoe ze complexe ideeën moeten exploreren in gameplay. En dat gaat het vlotste met heel uitgesproken ideologieën. "Ze zijn een goeie manier om maatschappelijke ideeën in een videogame te brengen, wat niet zo evident is", zei hij in 2013 in een interview met De Morgen. "We hadden een factor nodig die het allemaal bij elkaar houdt: zo'n starre ideologie is een ideale rode lijn."
