Wane tasiri zaɓen Isra'ila zai yi kan Iran?

A zaɓen majalisar dokokin Isra'ila, masu adawa da Firayim Minista Benjamin Netanyahu suna ƙoƙarin kawo ƙarshen shugabancin ɗan siyasar da ya kafa tarihin zama mafi tsawon lokaci a kan mulki.

Saɓanin da ke tsakanin 'yan adawa da gwamnati ya bayyana a sarari kan batutuwan cikin gida, daga alhakin gazawar tsaro ta ranar 7 ga Oktoba zuwa batun keɓe Yahudawan Haredi daga aikin soja.

Sai dai bayan arangama kai tsaye sau biyu tsakanin Iran da Isra'ila, tambayar da ake yi ita ce: wane tasiri sauyin gwamnati ka iya yi ga manufofin ƙasar kan Tehran?

Guy Ziv, farfesa a fannin nazarin Isra'ila a Jami'ar Amurka da ke Washington, ya shaida wa BBC Persian cewa:

"A manufofin Isra'ila kan Iran, ba a cika ganin manyan bambance-bambance tsakanin manufofin Netanyahu da ra'ayoyin sauran jam'iyyu, har da na 'yan adawa ba. Sukar da ake yi wa Netanyahu dangane da Iran galibi tana da alaƙa da dabaru da hanyoyin aiwatar da manufofi ne, ba wai ƙoƙarin kawar da abin da ake kallon sa a matsayin barazanar Iran ga Isra'ila ba."

Kuri'un jin ra'ayin jama'a da aka wallafa a kwanakin baya sun nuna hotuna mabambanta na ra'ayin al'ummar Isra'ila, kuma alamu na nuna cewa zaɓen zai kasance mai matuƙar fafatawa.

Manyan ƙawancen siyasa huɗu da ke adawa da Netanyahu sun haɗa da jam'iyyar Yashar ta Gadi Eisenkot, haɗakar Bennett-Lapid, Yisrael Beit Mana, da kuma Democrats.

Ana kallon jam'iyyun Larabawa a matsayin wata ƙungiya dabam da wannan sansani, kuma har yanzu ba a san irin rawar da za su taka ba wajen kafa gwamnati.

Bugu da ƙari, ko ƙananan jam'iyyu za su samu isassun ƙuri'un da za su kai ga ƙa'idar shiga majalisa ko a'a, na iya taka muhimmiyar rawa wajen tantance wanda zai samu rinjayen kujeru a majalisar dokoki.

Netanyahu da yaƙar Iran

Jam'iyyar Likud, da Shas, da haɗakar Alliance of Biblical Judaism, da Jewish Power, da kuma Religious Zionism su ne ginshiƙan sansanin siyasar Benjamin Netanyahu.

Saɓanin da ke tsakanin waɗannan jam'iyyun kan abubuwan da suka shafi fifikon harkokin cikin gida da kuma sharuddan da ya kamata a cika domin kawo ƙarshen yaƙin, na iya yin tasiri a kan shawarwarin da gwamnatin ƙawance za ta ɗauka.

Jam'iyyun Haredi na mara wa Netanyahu baya saboda manufofin cikin gida

Jam'iyyun Haredi suna ci gaba da mara wa Benjamin Netanyahu baya ne saboda muhimmancin batutuwan cikin gida da suke ba fifiko.

Waɗannan jam'iyyu suna kallon gwamnatin Netanyahu a matsayin wadda ta fi dacewa da kare muradunsu, musamman a batutuwan da suka shafi addini, ilimi da kuma ci gaba da keɓe ɗaliban makarantun addinin Yahudawa daga aikin soja.

Saboda haka, goyon bayan da suke bai wa Netanyahu ya fi kasancewa bisa la'akari da manufofin cikin gida fiye da batutuwan harkokin ƙasashen waje ko siyasar yankin.

A wata hira da gidan rediyo da Kol Brama ya yi da shugaban jam'iyyar Shas, Aryeh Deri, a ranar 9 ga Afrilu, 2026, ya yi maraba da yarjejeniyar da Amurka za ta bayar da tabbacin aiwatar da ita. Sai dai ya ce idan ba a cimma irin wannan yarjejeniya ba, Donald Trump ya yi alƙawarin komawa yaƙi.

Ya kuma bayyana cewa sauyin gwamnati a Iran ya rataya ne a kan matakan da al'ummar Iran za su ɗauka, ba Isra'ila ba.

Moshe Gafni, ɗaya daga cikin jagororin Alliance of Biblical Judaism, shi ma ya yi maraba da kawo ƙarshen yaƙin kwanaki 12 da aka yi a watan Yunin 2025, tare da gode wa Donald Trump bisa rawar da ya taka wajen dakatar da rikicin.

Waɗannan matsayai suna nuna cewa goyon bayan da waɗannan jam'iyyu ke bai wa gwamnatin Benjamin Netanyahu ba za a iya fassara shi a matsayin goyon bayan ci gaba da yaƙi da Iran ba tare da sharadi ba.

Jam'iyyun masu tsattsauran ra'ayi

Jam'iyyun masu ra'ayin mazan jiya masu tsauri na ganin cewa za su iya samun ƙarin tasiri a gwamnati mai zuwa.

Wannan ra'ayi ya samo asali ne daga yadda waɗannan jam'iyyu suka ƙara ƙarfi a siyasar Isra'ila a cikin shekarun baya, musamman ta hanyar shiga ƙawancen da Firayim Minista Benjamin Netanyahu ke jagoranta.

Idan sansanin Netanyahu ya sake samun rinjaye, jam'iyyun masu tsattsauran ra'ayin addini da na ƙasa za su iya neman ƙarin kujerun ministoci da kuma tasiri mai yawa wajen tsara manufofin gwamnati.

Haka kuma, ana sa ran waɗannan jam'iyyu za su matsa lamba domin a ɗauki tsauraran matakai kan batutuwan tsaro, yaƙi da Hamas, da kuma yadda Isra'ila ke mu'amala da Iran da sauran ƙasashen yankin.

Netanyahu na ci gaba da ja da Trump

Benjamin Netanyahu, shugaban jam'iyyar Likud kuma firayim ministan Isra'ila mafi dadewa a kan mulki, ya mayar da tinkarar Jamhuriyar Musulunci ta Iran da shirinta na nukiliya ɗaya daga cikin ginshiƙan manufofinsa na harkokin waje da kuma yakin neman zaɓensa.

Baya ga kare yadda gwamnatinsa ta gudanar da yaƙe-yaƙen da aka yi, yanzu yana kuma fuskantar matsin lamba na neman ya ɗauki alhakin gazawar tsaro da ta faru a ranar 7 ga Oktoba.

Netanyahu na dogaro da haɗin kan fitattun abokan siyasarsa domin ci gaba da zama firayim minista, ko da yake kuri'un jin ra'ayin jama'a sun bambanta kan ko sansaninsa zai iya samun rinjayen kujeru ko a'a.

Donald Trump ya fito fili ya goyi bayan Netanyahu, inda ya bayyana shi a matsayin firayim minista mai tsayawa tsayin daka a yaƙi, tare da ƙarfafa masu kaɗa ƙuri'a a Isra'ila su zaɓe shi. Wannan goyon baya na iya yin tasiri a lissafin siyasar zaɓen Isra'ila.

Goyon bayan Trump ya ba Netanyahu damar gabatar da dangantakarsa da Washington a matsayin ɗaya daga cikin fa'idodin ci gaba da zamansa firayim minista.

A wani jawabi da ya gabatar a ranar 21 ga Oktoba yayin bikin yaye jami'an soja, Netanyahu ya jaddada buƙatar kifar da gwamnatin Iran. Sai dai cimma irin wannan buri har yanzu na fuskantar tambayoyi dangane da ƙarfin sojan Isra'ila, martanin da Tehran za ta ɗauka, da kuma irin matakin haɗin kan Amurka a wannan batu.

Bugu da ƙari, goyon bayan da Trump ke ba shi ba yana nufin cewa Washington za ta amince da duk wani sabon hari ko farmaki ba.

A wata hira da BBC Persian, masanin harkokin Iran da Isra'ila, Danny Citrinovich, ya yi nuni da wannan goyon baya, yana cewa:

"Idan aka yi la'akari da goyon bayan da Trump ke ba Netanyahu, abin da wataƙila za mu gani shi ne sabbin hare-hare daga Amurka da Isra'ila kan Iran."

Wani hasashe ne da wasu masu sa ido kan harkokin soja da siyasa suke ganin zai iya zama gaskiya, la'akari da abubuwan da ke faruwa a yankin da kuma gazawar ƙoƙarin masu shiga tsakani wajen cimma yarjejeniya tsakanin Tehran da Washington.

Dangane da makomar dangantakar waɗannan ƙawayen biyu, Guy Ziv ya yi nuni da sauyin ra'ayin jama'ar Amurka, musamman bayan yakin Gaza, yana cewa:

"Ana iya tsammanin dangantaka da Amurka za ta canza a shekaru masu zuwa yayin da ra'ayin jama'ar Amurka game da Isra'ila ke sauyawa. Sake zaɓen Netanyahu na iya ƙara saurin raguwa ga goyon bayan jama'a ga Isra'ila tare da ƙara tsananta matsalolin da ake da su da manyan abokan ƙawance a Amurka."

Sakamakon haka, wasu masu sa ido suna jayayya cewa goyon bayan da Trump ke ba Netanyahu a matsayin mutum ba ya tabbatar da cewa Isra'ila za ta ci gaba da samun irin wannan matakin goyon baya a cikin al'ummar Amurka da siyasarta na dogon lokaci.

Haka kuma, idan aka yi la'akari da yanayin siyasa da zamantakewar da ya samo asali a Amurka bayan yakin Gaza, akwai yiwuwar dangantaka tsakanin ƙawayen biyu ta fuskanci wasu sauye-sauye bayan sabon shugaban ƙasa ya hau mulki a Amurka.

Abokan hamayyar Netanyahu na adawa da yarjejeniya da Iran

Manyan jam'iyyun da ke adawa da Benjamin Netanyahu sun haɗa da waɗanda ke daga ɓangaren dama masu ra'ayin zamanantarwa, da na dama masu ra'ayin addini, da kuma jam'iyyun tsakiya da na hagu.

Suna fafatawa ne da jerin sunaye daban-daban a zaɓe, kuma abin da ya haɗa su gaba ɗaya shi ne burin kawar da Benjamin Netanyahu daga mulki.

Sai dai wannan haɗin kai ba yana nufin sun cimma matsaya ɗaya kan yadda za a tunkari Jamhuriyar Musulunci ta Iran ba, domin waɗannan ƙungiyoyi ba sa da ra'ayi iri ɗaya kan yadda za a fuskanci Iran.

Bugu da ƙari, wasu daga cikinsu ma suna zargin Netanyahu da cewa bai yi amfani da ƙarfin soja yadda ya kamata a kan Iran ba.

A wata hira da BBC Persian, Guy Ziv ya ce:

"Masu ra'ayin kishin ƙasa na addini daga ɓangaren dama da kuma tsauraran 'yan siyasa a cikin masu adawa, irin su Avigdor Lieberman, suna yawan sukar yadda ake aiwatar da manufofin Netanyahu. A lokuta da dama, sukar ta kasance cewa bai nuna tsauri sosai a matakin soja kan Iran da ƙungiyoyin da take marawa baya ba, kuma wataƙila ma ya kasance mai yawan jan ƙafa da nuna shakku."

Jam'iyyun Larabawa

A cikin Larabawan da ke da ɗan ƙasar Isra'ila, akwai jam'iyyu masu ra'ayoyi daban-daban, tun daga masu kishin addinin Musulunci zuwa masu ra'ayin hagu da kuma masu kishin ƙasa na Larabawa.

Jam'iyyar Ra'am, ƙarƙashin jagorancin Mansour Abbas, ta shiga gwamnatin Naftali Bennett da Yair Lapid a shekarar 2021, inda ta mai da hankali kan buƙatun yau da kullum na al'ummar Larabawa.

Haɗakar Jam'iyyun Larabawa na Joint List, wadda ta ƙunshi jam'iyyun Hadash, Ta'al da Balad, ta bambanta da Ra'am wajen yadda take kallon haɗin gwiwa da manyan jam'iyyun Isra'ila da kuma shiga cikin gwamnati.

Waɗannan jam'iyyu ba sa neman kafa gwamnati da kansu, amma goyon bayansu na iya zama muhimmi matuƙa ga masu adawa da Netanyahu domin samun rinjayen kujerun da ake buƙata a majalisar dokokin Isra'ila wato Knesset.

ya yi kira da a canza gwamnati kuma a kawo ƙarshen yaƙe-yaƙen da ake yi, amma har yanzu ba a san yadda yiwuwar haɗin gwiwa tsakaninsa da masu adawa da Netanyahu za ta kasance ba.

Gadi Eisenkot, wanda jam'iyyarsa ke kan gaba a wasu kuri'un jin ra'ayin jama'a, ya taɓa bayyana cewa ba zai yi haɗakar gwamnati da jam'iyyun Larabawa ba. Sai dai Yoram Cohen, ɗaya daga cikin na kusa da shi, ya ce a ranar 22 ga Oktoba cewa jam'iyyar Ra'am za ta iya shiga cikin gwamnatin haɗaka idan aka cika sharuɗɗan da jam'iyyar ta gindaya.

Dangane da yaƙin da Iran, wasu daga cikin jam'iyyun da ke cikin Joint List sun fito fili suna adawa da manufofin gwamnati.

A wata sanarwa ta haɗin gwiwa da Jam'iyyar Kwaminis ta Isra'ila ta fitar a ranar 28 ga Fabrairu, jam'iyyar Hadash ta yi Allah wadai da harin da Isra'ila da Amurka suka kai wa Iran, tare da gargadin cewa hakan na iya ƙara tsananta yaƙi a yankin.

Shi ma Ahmad Tayebi ya zargi Netanyahu a watan Mayu da jan Donald Trump cikin abin da ya kira "mahaukacin yaƙi da Iran", ba tare da cimma burinsu na sauya gwamnati a Iran ba.

Ayman Odeh, fitaccen jagora a jam'iyyar Hadash, ya maraba da yarjejeniyar Amurka da Iran a watan Yuni. Ya kuma soki yadda wasu jagororin adawa suka mara wa manufofin yaƙi baya, yana mai jaddada muhimmancin yarjejeniyoyin siyasa wajen hana zubar da jini.

Lieberman, mai sukar yarjejeniyar Iran

Avigdor Lieberman ya kafa jam'iyyar Israel Home a shekarar 1999. A farkon kafuwarta, jam'iyyar ta samu gagarumar goyon baya daga bakin hauren masu magana da Rashanci da suka fito daga tsohuwar Tarayyar Soviet, sannan daga baya ta fara samun karɓuwa a tsakanin sauran masu ra'ayin dama waɗanda ba sa son a haɗa addini da harkokin gwamnati.

Lieberman, wanda ya taɓa zama Ministan Harkokin Waje, Ministan Tsaro da kuma Ministan Kuɗi, ana kallonsa a matsayin ɗaya daga cikin masu tsattsauran ra'ayi kan harkokin tsaro a Isra'ila. A cikin gida kuma, yana adawa da tasirin jam'iyyun addini a siyasa da kuma keɓe Yahudawa masu tsattsauran ra'ayin addini daga aikin soja.

Dangane da Iran, matsayinsa na tsattsauran ra'ayi bai canza ba. A watan Mayu, yayin da yake magana kan yiwuwar yarjejeniya tsakanin Amurka da Iran, Lieberman ya ce duk wata yarjejeniya da za ta ba Jamhuriyar Musulunci damar ci gaba da kasancewa a mulki za ta zama masifa ga Isra'ila. Har ila yau, ya zargi Benjamin Netanyahu da rage tasirin Isra'ila wajen yin tasiri kan shawarwarin da Washington ke ɗauka.

A ra'ayin Lieberman, matsalar manufofin Netanyahu ita ce matsin lambar soja da aka yi bai kai ga sakamakon da ake so ba, domin har yanzu gwamnatin Iran tana da ƙarfin ci gaba da fafatawa.

Saboda haka, kasancewar Lieberman a cikin wata gwamnatin haɗaka ta 'yan adawa a nan gaba ba lallai ba ne ya ƙarfafa ra'ayin waɗanda ke kira da a rage arangama ta soji kai tsaye da Tehran.

Ƴan jam'iyyar Democrats

Jam'iyyar Democrats ta samo asali ne daga haɗakar da aka yi a shekarar 2024 tsakanin Jam'iyyar Labour da Jam'iyyar Meretz, waɗanda suka kasance manyan ƙarfi a ɓangaren hagu na siyasar Isra'ila tsawon shekaru da dama.

Jam'iyyar Labour ta shahara saboda dogon tarihinta na jagorantar Isra'ila da kuma shiga tattaunawar sulhu, yayin da Meretz ta fi mayar da hankali kan kare haƙƙoƙin jama'a da kuma samar da mafita ta siyasa ga rikicin da ke tsakanin Isra'ila da Falasɗinawa.

A yanzu, jagorancin wannan ƙungiya yana hannun Yair Golan, tsohon mataimakin babban hafsan rundunar sojin Isra'ila. Shi babban mai sukar Netanyahu ne da yadda yake tafiyar da yaƙe-yaƙe, amma kamar yawancin fitattun 'yan siyasar Isra'ila, shi ma ya fito daga tsarin aikin soja ne kafin ya shiga siyasa.

Ra'ayin Golan game da sakamakon da ake sa ran yaƙi da Iran zai haifar ya sha bamban da na wasu daga cikin masu adawa da gwamnati. A wani taron da aka gudanar kan harkokin tsaro, ya bayyana cewa yunƙurin sauya gwamnatin Iran ta hanyar hare-haren bama-bamai da kuma sa hannun dakarun Kurdawa ba abu ne mai yiyuwa ba. Maimakon haka, ya yi kira da a samar da wata manufa ta siyasa mai manufofi waɗanda za a iya cimmawa.

Sukarsa ba ta ta'allaka ne ga nasarar soja kai tsaye ba, sai dai ga yadda da kuma dalilin da ya sa ya kamata a mayar da nasarorin soja zuwa sakamako na siyasa.

Wannan matsayi ba yana nufin sassaucin ra'ayi ga Jamhuriyar Musulunci ta Iran ba. Sai dai sabanin ra'ayi kan manufar ƙarshe ta yaƙin na iya haifar da muhimman bambance-bambance a aikace.

Mayar da hankali kan takaita ƙarfin Iran a fannin nukiliya da soja ba lallai ba ne ya kai ga irin shawarwarin da ake buƙata idan manufar ita ce sauya gwamnatin ƙasar gaba ɗaya.

Bennett da Lapid: Na son ƙara wa Iran matsin lamba

Tun a baya a shekarar 2021, Naftali Bennett da Yair Lapid sun kawo ƙarshen mulkin Benjamin Netanyahu ta hanyar haɗa jam'iyyu daga ɓangaren dama, tsakiya da hagu na siyasa, da kuma wasu jam'iyyun jama'a. Da farko Bennett ne ya zama Firayim Minista, sannan Lapid ya karɓi ragamar tafiyar da gwamnatin riƙo bayan ƙawancen ya rushe a shekarar 2022.

Asalinsu na siyasa ya bambanta. Bennett yana daga ɓangaren masu ra'ayin mazan jiya masu addini kuma yana da kusanci da yahudawan matsuguna a yankunan da ake takaddama a kansu.

Lapid kuwa, wanda tsohon ɗan jarida ne kuma mai gabatar da shirye-shirye, ya shiga siyasa ne bayan ya kafa jam'iyyar Yesh Atid, wadda ake kallon ta a matsayin mai matsakaicin ra'ayi kuma mafi yawan mabiyanta ba sa tsaurara bin addini.

Haɗin kan da ke tsakaninsu ya samo asali ne daga bukatar maye gurbin gwamnatin Netanyahu, duk da cewa suna da saɓani a kan batutuwan addini, zamantakewa da manufofin ƙasashen waje.

Yanzu dai su biyun suna fafatawa ne ta hanyar jerin sunayen haɗaka mai suna "Biakhad" ko kuma "Tare".

A cikin shirin kamfen ɗinsa kan tsaro da ya gabatar a ranar 19 ga Agusta, Bennett ya ce idan Hezbollah ta kai hari, ya kamata Isra'ila ta mayar da martani kai tsaye ga Iran. Wannan alƙawari ya ci gaba da abin da yake kira tsarin "dorinar ruwa" (octopus doctrine), wanda ke cewa tinkarar ƙungiyoyin da ke da alaƙa da Tehran ya kamata ya zo tare da ɗora wa Iran kanta wani nauyi ko sakamako kai tsaye.

A irin wannan tsarin, rikici da Hezbollah na iya rikidewa zuwa kai hari a cikin yankin Iran.

Da yake mayar da martani kan yarjejeniyar Amurka da Iran a watan Yuni, tsohon Firayim Ministan Isra'ilar ya zargi gwamnati da kasa juya nasarorin soja zuwa tsaro mai ɗorewa. Ya yi magana kan wani shiri na kifar da gwamnatin Iran da kuma rushe shirinta na nukiliya, wanda ya haɗa da amfani da kayan aikin diflomasiyya, leƙen asiri, tattalin arziki, fasaha da kuma soja.

Lapid ma bai ɗauki adawarsa ga kai harin ba a matsayin ƙin amincewa da amfani da ƙarfin soja kan Iran gaba ɗaya. A wasu kalamai da aka wallafa ranar 22 ga Oktoba, ya ce bisa bayanan da yake da su, bai ga wani dalili na kai wa Iran hari kafin zaɓe ba. Amma ya fayyace cewa ba ya adawa da kai hari kan Iran gaba ɗaya.

A cikin kundin manufofin yaƙin neman zaɓensa, ya sanya sake gina goyon bayan jam'iyyun siyasar Amurka biyu ga Isra'ila a matsayin ɗaya daga cikin muhimman manufofin harkokin waje na gwamnati mai zuwa. Haka kuma ya nuna adawarsa ga duk wani yunƙuri na dakatar da tallafin soji da Amurka ke bai wa Isra'ila.

Eisenkot

Gadi Eisenkot ya kasance Babban Hafsan Rundunar Tsaron Isra'ila (IDF) daga shekarar 2015 zuwa 2019, sannan ya shiga siyasar majalisa tare da Benny Gantz a shekarar 2022.

Bayan harin ranar 7 ga Oktoba, ya shiga gwamnatin gaggawa ta Benjamin Netanyahu, amma ya fice daga cikinta tare da Benny Gantz a watan Yunin 2024. Daga baya ya bi wata hanya ta daban ta siyasa bayan kafa jam'iyyar Yashar.

Yashar, wadda ma'anarta ita ce "adalci" ko "madaidaiciya", tana daga cikin matsakaitan ƙungiyoyin siyasa da ke bai wa harkokin tsaro da gyaran tsarin mulki muhimmanci.

Tarihin jagorancin soja na Eisenkot ya ba shi damar haɗa suka ga Netanyahu tare da ikirarin cewa yana da gogewa wajen yanke manyan shawarwarin soja. Mutuwar ɗansa a yakin Gaza ma ta zama wani ɓangare na labarin rayuwarsa da jama'a ke tattaunawa a shekarun baya-bayan nan.

A kuri'un jin ra'ayin jama'a, jam'iyyarsa na gaban Likud a wasu bincike da tashoshin talabijin na Channel 12 da Channel 13 suka wallafa. Sai dai yanayin haɗin gwiwa da jam'iyyun Larabawa ya kasance babban cikas ga samun rinjayen kujeru a majalisa da zai ba shi damar kafa gwamnati.

Eisenkot yana kallon Iran a matsayin babbar barazanar waje ga Isra'ila, kuma ya sha gargadin yiwuwar Tehran ta kusanci mallakar makamin nukiliya. Haka kuma tarihinsa na soja yana da alaƙa da ayyukan da aka gudanar kan kasancewar Iran da ƙawayenta a Syria.

A wata hira da ya yi a ranar 13 ga Oktoba, ya ce bai san wani muhimmin ci gaba da ya faru ba wanda zai ba da hujjar kai hari kai tsaye ga Iran nan take, duk da cewa ya ƙara da cewa ba shi da damar samun manyan bayanan sirri kamar yadda yake a baya. Ya kuma bayyana cewa za a iya ganin sabon hari a matsayin mai dacewa idan Iran ta matsa kusa da mallakar makamin nukiliya.

Eisenkot ya kuma bayyana cewa rushewar Jamhuriyar Musulunci ta Iran abu ne da ya dace, amma ya ce ba za a iya cimma wannan buri ta hanyar hare-haren soja ba. A cewarsa, dole ne sauyin ya fito ne daga cikin Iran kanta.

Wannan matsayi, tare da yadda yake mayar da hankali kan dakile shirin nukiliyar Iran, na nuna cewa sabaninsa da Netanyahu na iya kasancewa ne kan iyakokin rawar da sojoji ya kamata su taka wajen magance batun Iran.

Idan ya zama Firayim Minista, tinkarar Iran za ta ci gaba da kasancewa a cikin ajandar gwamnatinsa. Amma batun ko wannan tinkara za ta kai ga yaƙin da manufarsa ita ce sauya gwamnati a Iran, abu ne da ba za a ɗauka kai tsaye cewa matsayinsa zai yi daidai da na Netanyahu ba.

Mene ne zai sauya a Iran?

Da irin tsarin jam'iyyun da ake da shi a yanzu, har yanzu ba a bayyana wanda zai iya kafa gwamnati ta gaba a Isra'ila ba.

Guy Ziv ya ce sauyin da ake gani a matsayin ƙananan jam'iyyu da suke kusa da ƙa'idar samun kujerun shiga majalisa ya sa hanyar da kowanne sansani zai bi domin samun rinjaye ta zama mara tabbas.

A ganinsa, akwai yiwuwar a kafa gwamnatin haɗin kan ƙasa da za ta haɗa da jam'iyyar Likud da wasu sassa na matsakaitan 'yan adawa. Haka kuma akwai yiwuwar a ci gaba da samun tangardar siyasa wadda za ta kai ga sake gudanar da wani zaɓe.

Sai dai Mista Ziv ba ya tsammanin cewa tsarin ƙarshe na gwamnatin haɗaka zai sauya manufar Isra'ila kan Iran ta hanya mai muhimmanci.

Ya ce:

"Akwai cikakkiyar fahimtar juna a Isra'ila cewa shirin nukiliyar Iran da shirinta na makamai masu linzami masu cin dogon zango, tare da goyon bayan da take bayarwa ga ƙungiyoyin da ba na gwamnati ba kamar Hamas da Hezbollah, suna cikin manyan barazanar tsaron ƙasar Isra'ila."

Ziv ya yi imanin cewa yiwuwar sauya wannan matsayi ya dogara ne sosai kan yadda Tehran za ta gudanar da harkokinta.

Ya ce daga mahangar ra'ayin jama'ar Isra'ila da cibiyoyin tsaronta, Iran na ci gaba da bin manufofin da suke ganin suna haddasa rashin zaman lafiya a yankin tare da ci gaba da bunƙasa shirinta na nukiliya da makamai masu linzami.

Ya ƙara da cewa:

"Matuƙar gwamnatin Iran ta ci gaba da abin da ake kallonsa a matsayin tsauraran manufofi, babu wata gwamnatin Isra'ila da za ta bi hanyar yin sassaucin diflomasiyya."

Iran kuwa tana jaddada cewa shirinta na nukiliya na zaman lafiya ne, kuma ƙarfinta na makamai masu linzami yana da muhimmanci wajen kare kanta da hana maƙiya kai mata hari.

Danny Citrinovich, tsohon shugaban sashen Iran na Cibiyar Nazari da Binciken Bayanai ta Rundunar Sojin Isra'ila, shi ma ya yi watsi da yiwuwar samun babban sauyi a manufar Tel Aviv kan Iran bayan zaɓen.

Ya ce:

"Ko da Isra'ila ta samu sabuwar gwamnati, idan ana maganar manyan batutuwan dabarun ƙasa, dangantaka da Amurka tana ci gaba da zama mai matuƙar muhimmanci ba tare da la'akari da wanda yake Firayim Minista ba."

Ya ƙara da cewa yawancin matakan da Isra'ila za ta iya ɗauka game da Iran na bukatar haɗin gwiwa da goyon bayan Amurka.

Da yake magana kan yiwuwar sauyin matsayi game da Iran da kuma ƙasashen Larabawa, ya ce:

"Ko da wani sabon mutum ya zama Firayim Ministan Isra'ila, ban tabbatar cewa hakan zai kawo wani babban sauyi daga abin da Netanyahu ya yi ba. Wataƙila a sami sauye-sauye a manufofin cikin gida, amma ba a manufofin harkokin waje ba."

Daga cikin manyan masu neman mulki a Isra'ila, babu wata alama da ke nuna shirye-shiryen yin watsi da manufar tinkarar Jamhuriyar Musulunci ta Iran.

Saboda haka, ko da Netanyahu ya rasa mulki, tsammanin za a samu babban sauyi a yadda Isra'ila ke kallon Iran ko kuma raguwar tsamin dangantaka tsakanin ƙasashen biyu ba ya da tushe sosai idan aka yi la'akari da matsayar manyan abokan hamayyarsa.

Duk da haka, sakamakon zaɓen na iya yin tasiri a kan lokacin da za a ɗauki mataki, girman matakin da za a ɗauka, da kuma manufofin duk wani hari da ka iya kasancewa kan Iran.

Matsayin goyon bayan Amurka, sharuddan amincewa da duk wata yarjejeniya, da kuma manufar ƙarshe ta wannan takaddama suna daga cikin batutuwan da abokan hamayyar Netanyahu ba su da ra'ayi ɗaya a kansu.

Mun yi amfani da ƙirƙirarriyar basira wajen fassara wannan labari daga harshen Ingilishi. Ma'aikacin BBC ya sake duba labarin kafin a wallafa. Karanta ƙarin bayani kan yadda muke amfani da fasahar AI.