Facebook mag internetverkeer van Belgen niet meer volgen

Facebook moet stoppen met het volgen en registreren van het internetgebruik van personen die surfen vanuit België. Dat heeft de Brusselse kortgedingrechter vandaag beslist. De sociale netwerksite krijgt daarvoor 48 uur de tijd en als ze het bevel zou negeren, moet ze per dag een dwangsom van 250.000 euro betalen aan de Belgische Privacycommissie. Facebook heeft aangekondigd in beroep te zullen gaan.

Als een internetgebruiker een website bezoekt, plaatst die website meestal kleine bestandjes of "cookies" op het systeem van de surfer, om de communicatie van de surfer met de website te vergemakkelijken, bijvoorbeeld door diens taalkeuze bij te houden of om de aankopen van de surfer in zijn "winkelmandje" bij te houden tot op het ogenblik waarop hij zijn aankoop definitief bevestigt. Die werkwijze is volgens de kortgedingrechter toegelaten zolang de cookies gewist worden bij het einde van de internetsessie.

Facebook plaatst echter ook cookies die bijhouden dat de internetgebruiker ooit langskwam op een Facebook-pagina, bijvoorbeeld van een vriend, maar ook van een winkelketen, een politieke partij, een zelfhulpgroep of een andere vereniging. Zo bewaren die cookies, zogenaamde datr-cookies, de mogelijke interesses en voorkeuren van de internetgebruiker. De datr-cookies blijven twee jaar bestaan en Facebook kan ze telkens opnieuw inlezen als de surfer op een andere Facebook-pagina komt of ook als de surfer een pagina van een andere website raadpleegt die hij kan "liken" of aanbevelen aan andere Facebook-gebruikers.

Volgens de Belgische Privacycommissie werden op die manier de IP-adressen van computers en browser-identificatiecodes van niet-Facebook-gebruikers verzameld en opgeslagen, wat een inbreuk op de privacy van die mensen betekende. Facebook bracht daartegen in dat de datr-cookies essentieel waren voor de beveiliging tegen allerhande cybercriminelen, aanvallen van internetbots, pogingen om malware te plaatsen, pogingen om valse accounts te creëren of gegevens te stelen, en dat de cookie niet gebruikt wordt om gericht te adverteren naar niet-Facebook-gebruikers.

"Toestemming vragen"

De Brusselse kortgedingrechter heeft de Privacycommissie nu echter gelijk gegeven en geoordeeld dat de gegevens die de datr-cookies verzamelen wel degelijk persoonsgegevens zijn.

"Facebook mag die volgens de Belgische Privacywet alleen maar gebruiken als de surfer daar ondubbelzinnig toestemming voor gegeven heeft", zegt Anouk Devenyns, persrechter van de Brusselse rechtbank van eerste aanleg. "Als de surfer zelf een Facebook-account heeft, mag men ervan uitgaan dat hij die toestemming gegeven heeft, maar als de surfer géén eigen Facebook-account heeft, moet Facebook voortaan de toestemming uitdrukkelijk vragen en daarbij ook de nodige uitleg geven. De rechter benadrukte nog dat niet enkel het plaatsen van de cookies maar ook het inzamelen van de aan de hand van die cookies verkregen persoonsgegevens strijdig is met de Belgische privacywet en zelfs strafbaar is."

Facebook krijgt nu 48 uur de tijd, na de betekening van het vonnis, om te stoppen met het volgen en registreren van het internetgebruik van personen die surfen vanuit België. "Als Facebook dit bevel zou negeren, moet het per begonnen 24 uur van niet-naleving een dwangsom van 250.000 euro betalen aan de Belgische Privacycommissie", aldus nog de persrechter.

Beroep

"We gebruiken het datr-cookie al meer dan vijf jaar om Facebook veilig te houden voor 1,5 miljard mensen wereldwijd. We gaan in beroep tegen deze beslissing en zijn bezig om mogelijke storingen voor de toegang tot Facebook in België tot een minimum te beperken." Dat laat Facebook weten in een korte reactie.

Staatssecretaris voor Privacy Bart Tommelein (Open Vld) is tevreden met de uitspraak. "Dat Facebook moet stoppen met het volgen en registreren van het internetgebruik van niet-Facebookgebruikers, toont aan dat we ook als klein land hierin toch iets kunnen betekenen", laat Tommelein via zijn woordvoerder weten.

De uitspraak van de kortgedingrechter bewijst voor Tommelein dat de privacywet geen vodje papier is. "Facebook mag dus niet langer niet-gebruikers volgen, en daarover zijn we absoluut verheugd", klinkt het verder nog. Een derde positief element voor de staatssecretaris is dat de rechtbank zich, door zich uit te spreken, bevoegd verklaart. "Facebook had eerder aangevoerd dat de Belgische rechtbank niet bevoegd is in deze, maar dit argument is dus onderuit gehaald."

Het kortgeding komt er op basis van de Belgische privacywet, en zal dus enkel in België gelden. "Maar het kan natuurlijk wel een precedent worden voor andere privacy-autoriteiten", klinkt het op het kabinet van Tommelein. "In ieder geval toont het aan dat ook grote spelers zich aan de privacywet zullen moeten houden. Zonder privacy, geen vrijheid."