Mark Zuckerberg: privacyschurk of Robin Hood?
De een noemt hem een ondernemer die lak heeft aan privacy en over lijken gaat. De ander roemt zijn schijnbare gewone levensstijl vol McDonald's en grijze T-shirts. Maar waarom geeft Facebook-miljardair Mark Zuckerberg (31) zijn fortuin weg? "Hij heeft de behoefte om in de voetsporen te treden van de groten der aarde."
Eerst was er het kiekje - via Facebook uiteraard - van de kersverse, trotse ouders met hun nieuwe aanwinst. Een normaal tafereel. Alleen: Mark Zuckerberg, zijn echtgenote Priscilla Chan en hun dochter Max behoren door hun Facebook-miljarden tot de buitencategorie.
Toen Zuckerberg daarna in een persoonlijke brief zijn dochter en de rest van de wereld meedeelde dat hij afstand doet van 99 procent van zijn bezit omwille van goede doelen, kwamen de vragen. Hoe intiem en oprecht is die boodschap? Of is er sprake van een goed geregisseerd pr-moment?
Kritiek
Duidelijk is dat Mark Zuckerberg nog steeds worstelt met de kritiek die zijn dienst heeft losgemaakt, stelt Peter Olsthoorn, schrijver van 'De macht van Facebook'. En dat gaat niet alleen om het commentaar dat hij over de rug van zijn inmiddels 500 miljoen gebruikers multinationals in de kaart speelt met het verstrekken van privégegevens.
Maar ook om het gebrek aan persoonlijke waardering: iedereen ziet hem nog altijd als die Harvard-computernerd die in het vorige decennium zijn medestudenten en -bedenkers van Facebook genadeloos buiten spel zette. Een briljante internetpionier, maar een asociale ondernemer. Een kil beeld dat onder meer naar voren komt in de meervoudige Oscar-winnaar 'The Social Network' (2010).
Olsthoorn: "Los van het feit of die kritiek terecht is: het zorgt ervoor dat Mark Zuckerberg een enorme zucht heeft naar erkenning. Hij wil in de voetsporen treden van de groten der aarde, het verschil maken door miljarden weg te geven. Gezien te worden als weldoener. Want het wantrouwen achtervolgt hem nu al lang. Hij mist het respect dat de jongens van bijvoorbeeld Google wel direct kregen."
Vakmensen
Ook toen Facebook 3 jaar terug naar de beurs ging, werd er gezegd: dat is een veel te hoge waardering. In mijn ogen onterecht. Facebook steekt goed in elkaar, is software-matig een eenheid. Dat kan van Google- producten niet altijd worden gezegd.
"Zuckerberg is een uitstekende ondernemer, hij omringt zich met vakmensen: zijn adviseur was jarenlang de voormalig directeur van de Washington Post. Nu wordt er geroepen: hij houdt nog miljarden over. Misschien waar, maar hij hoeft dit niet te doen. Zuckerberg is een keurig opgevoede jongen die weinig aan het materiële hecht. Hij woonde jarenlang in een flatje vlakbij zijn bedrijf en staat bekend om zijn grijze T-shirts en hoodies,'' beschrijft Olsthoorn de internetondernemer.
Anderen zeggen dat Zuckerberg omwille van zijn imago hapt in hamburgers van McDonald's en zijn kleurloze garderobe enkel draagt zodat hij niet hoeft na te denken over zijn outfit.
Verder leeft hij het leven van een vip: hij bezit een privéjet en zijn landgoed in Palo Alto (40 miljoen euro) is zo afgeschermd dat hij zelf wel beschikt over de privacy waarvoor zijn gebruikers moeten vrezen.
Trendwatcher Richard Lamb: "Natuurlijk is het gebaar van Zuckerberg op de eerste plaats mooi. Maar het is in Amerika ook fiscaal interessant en daardoor gingen Bill Gates en Angelina Jolie en anderen hem voor. Daarnaast komt het hem qua imago mooi uit: de kloof tussen rijk en arm in de VS is zo enorm dat je het niet meer kunt maken om niks weg te geven. Dan kun je beter de nieuwe Robin Hood zijn."
'Rijkdom is als gif voor de nazaten'
Het pasgeboren dochtertje van Mark Zuckerberg hoeft zich geen zorgen te maken dat ze een armlastig leven tegemoet gaat. Haar vader mag dan gul overkomen en 99 procent van zijn vermogen doneren; er blijft nog altijd een slordige 420 miljoen euro in de familie. Zuckerberg heeft zich nog niet uitgelaten over hoe hij zijn dochter met die verworven rijkdom laat omgaan. Maar misschien doet hij er verstandig aan om te luisteren naar de steenrijke Amerikaanse belegger Warren Buffet. Hij zei eens: geef je kinderen genoeg, zodat ze vanalles kunnen doen, maar niet zoveel dat ze helemaal niets hoeven te doen. Bill Gates laat om die reden zijn kinderen niet meer dan 10 miljoen euro na.
Sommige miljardairs vinden dat rijkdom hun nazaten alleen maar vergiftigt. Daarom laat de puissant rijke Australische Graham Tuckwell zijn kinderen helemaal niets na. Toch kan het ook anders. De Brenninkmeijers, Nederlands bekendste miljonairs van modeketen C&A, geven hun vermogen al generaties lang door.
Kapitaal delen nog hele klus
Goede doelen in de hele wereld kunnen hun geluk niet op. Facebook-oprichter Mark Zuckerberg deelt de komende jaren maar liefst 42 miljard uit voor het verbeteren van de wereld. Maar hoe geef je zo'n fortuin slim uit?
Bij UNICEF Nederland weten ze het wel. Mocht Zuckerberg het duizelingwekkende bedrag volledig aan hen schenken, dan laten zij er acht jaar lang 58 miljoen kinderen mee naar de basisschool gaan die nu nog nooit een klas van binnen hebben gezien.
En zelfs dan blijft er nog genoeg geld over om ook de 650 miljoen kinderen die al wel onderwijs krijgen, nog beter les te geven. Ondervoeding van 70 miljoen kinderen en ouders is in één klap de wereld uit. En 210 miljoen kinderen hebben eindelijk schoon drinkwater.
UNICEF heeft nu elk jaar grofweg 5 miljard euro te besteden. Het goededoelen-budget van Zuckerberg is maar liefst acht keer zo hoog. Of UNICEF tot de gelukkige ontvangers behoort, houdt Zuckerberg nog even geheim. De multi-miljonair wil met zijn geld in elk geval de gelijkheid in de wereld verbeteren, ziektes bestrijden, mensen samenbrengen, beter onderwijs opzetten en er sterke gemeenschappen mee opbouwen.
Het is die aankondiging alleen al waarmee hij een warm onthaal krijgt van andere grote, weldoeners in de wereld, zoals Bill Gates en zijn vrouw Melinda. "Wauw! Het voorbeeld dat jullie daarmee geven, is inspiratie voor ons en de hele wereld," schrijven ze. Gates schonk zelf al 31,5 miljard in zijn leven aan goede doelen.
Verstandig
Zuckerberg belooft uiteindelijk 99 procent van zijn aandelen aan goede doelen te geven. Hij begint vooralsnog met 1 miljard per jaar, maar zelfs zo'n bedrag verstandig uitdelen is nog een hele kunst, weet de Rotterdamse hoogleraar filantropie Lucas Meijs. "Welke goed doel Zuckerberg ook kiest, er zullen altijd mensen zijn die vinden dat hij zijn geld aan een beter doel kan besteden."
Volgens Meijs kan Zuckerberg het verschil maken als hij heel precies keuzes maakt welke goede doelen hij selecteert en van de gebaande paden durft af te wijken. "Als hij een ziekte wil bestrijden, dan zou het hem sieren als hij kiest voor iets waar bedrijven niet in willen investeren omdat het commercieel niet interessant is. Dan kun je als filantroop echt iets betekenen."
