Drie redenen waarom het niet lukt om IS te verslaan
Islamitische Staat (IS) heeft grote delen van de Syrische historische stad Palmyra veroverd en plantte hun vlaggen het voorbije weekend ook in de strategisch belangrijke Iraakse stad Ramadi. Het lijkt er steeds meer op dat de internationale coalitie, waar ook ons land deel van uitmaakt, er maar niet in slaagt de opmars van de jihadisten een halt toe te roepen. Wat er foutloopt? Een bittere cocktail van vernuftige IS-tactieken, ontoereikende luchtaanvallen en een sektarische patstelling.
1. Luchtaanvallen volstaan niet
De strategie van de internationale coalitie tegen IS in Irak blijft totnogtoe beperkt tot luchtaanvallen en het steunen van lokale troepen met trainingen en militair materieel.Geen Amerikaanse of andere westerse grondtroepen, op enkele honderden commando's na.
Het succes van de strijd tegen IS hangt dus zwaar af van de competentie van de Iraakse troepen en de samenwerking met de regering in Bagdad. Maar op beide vlakken wringt het. De sjiietische regering van premier al-Abadi wil of kan de steun van de soennitische minderheid maar niet verkrijgen, hoewel die enkele jaren geleden krachtdadig bleek bij het verslaan van IS-voorloper al-Qaida in Irak. De Iraakse troepen blijken geen partij voor de IS-strijders: ook bij de aanval op Ramadi namen Iraakse militairen al snel de benen.
Sjiietische milities steunen?
Zo'n 15 luchtaanvallen per dag blijken onvoldoende om IS finaal in het defensief te dringen. Wil de coalitie IS verslaan, dan heeft ze nood aan slagkrachtige grondtroepen. Die blijven, buiten het noorden van Irak waar de Koerdische Peshmega-milities een verbeten strijd voeren tegen IS, beperkt tot sjiietische milities die nauwe banden hebben met Iran.
De regering in Bagdad doet nu een beroep op die sjiietische milities om Ramadi te heroveren. Die steun dreigt meer problemen te scheppen dan ze oplost. Want zelfs al slagen de sjiieten erin Ramadi te heroveren, dan dreigt dat niet alleen de sectaire spanningen in het land ten top te drijven, het zou ook de invloed van Iran op Irak enorm vergroten. Wat ons meteen bij het volgende knelpunt brengt.
Wil de coalitie IS verslaan, dan heeft ze nood aan slagkrachtige grondtroepen. Die blijven, buiten het noorden van Irak waar de Koerdische Peshmega-milities een verbeten strijd voeren tegen IS, beperkt tot sjiietische milities die nauwe banden hebben met Iran
2. Sektarische patstelling
De VS zag de regering van premier Haidar al-Abadi als een goed alternatief voor zijn voorganger Nouri al-Maliki, die zwaar steunde op de sjiietische milities. Nu blijkt dat ook al-Abadi weinig anders kan dan de hulp van die milities in te roepen. De regering van al-Abadi wordt gedomineerd door sjiieten en leunt nauw aan bij Iran.
Wraak van sjiieten
De soennieten, die de meerderheid vormen in de provincie Anbar, zijn verdeeld over hun steun aan de sjiietische milities. Ze kijken niet bepaald uit naar een leven onder IS, maar de macht overlaten aan de sjiietische milities kan voor hen even slecht uitdraaien.
De sjiietische milities nemen immers ook soennitische burgers in het vizier. Zo ging de herovering van Tikrit gepaard met de plundering en het in brand steken van honderden huizen en winkels van soennieten. Gevreesd wordt dat een sjiietisch offensief in de overwegend soennitische provincie Anbar de sektarische spanningen in Irak ten top zou drijven.
Nog ergere nachtmerrie voor VS
De Amerikaanse analist Charles Lister waarschuwt dat het aanwakkeren van sektair geweld kan leiden tot "een nog ergere nachtmerrie" voor de VS.
Nu de sjiietische smilities koers zetten naar de provincie Anbar, moet de coalitie snel beslissen of ze die milities luchtsteun zal verlenen.
Voor de val van Ramadi lag de focus van de internationale coalitie op het heroveren van Mosul, de eerste grote Iraakse stad die vorige zomer in de handen van IS viel. Om Mosul te herwinnen, zal de coalitie eerst weer vaste voet in Ramadi moeten krijgen. De VS dringen er nu bij de Iraakse regering op aan soennitische stammen in Anbar opnieuw te bewapenen, maar de bereidheid daartoe is zeer klein.
Om Ramadi te heroveren, zullen de VS en hun bondgenoten dus wel luchtsteun moeten verlenen aan uitgerekend de sjiietische milities die ze zo graag uit de strijd wil houden. Indien dat niet lukt of indien IS nog meer terreinwinst boekt, zal de Obama-administratie zich genoodzaakt zien het geweer van schouder te wisselen en het inzetten van grondtroepen - het omstreden 'boots on the ground' - opnieuw moeten overwegen. Want IS is tactisch sterker dan de coalitie had verwacht.
De soennieten, die de meerderheid vormen in de provincie Anbar, zijn verdeeld over hun steun aan de sjiietische milities. Ze kijken niet bepaald uit naar een leven onder IS, maar de macht overlaten aan de sjiietische milities kan voor hen even slecht uitdraaien
3. Tactisch vernuft van IS
IS begon de aanval op Ramadi vorige vrijdag met een reeks aanslagen met wagens en vrachtwagens vol explosieven.
Onder dekking van zandstorm
Tactisch toonden ze zich daarmee gewiekst: de zandstorm die toen woedde, verstoorde de communicatieapparaten van het Iraakse leger. Belangrijker was dat gevechtsvliegtuigen en helikopters van de coalitie door de zandstorm geen luchtaanvallen konden uitvoeren. Met de bomaanslagen zaaide IS paniek en chaos, waarna de terreurgroep een reeks gerichte aanvallen inzette in de stad. Toen de zandstorm ging liggen, braken straatgevechten uit tussen Iraakse soldaten en IS-strijders. Die chaos zorgde ervoor dat Amerikaanse piloten geen verschil meer zagen tussen de vijand en de bevriende Iraakse troepen.
Amerikaanse wapens als bonus
De val van de stad Ramadi is een enorme tegenvaller voor de coalitie. In Ramadi was het Iraakse militaire commandocentrum voor de provincie Anbar gevestigd, dat nu in handen is van IS. Met als bonus een enorme lading Amerikaanse wapens, van mortiergranaten over zware machinegeweren tot pantservoertuigen en raketlanceerders. "De Iraakse regering smeekt de VS om wapens en laten ze vervolgens voor ons achter. Zo komen wij aan wapens", pochte een IS-strijder na de verovering van Ramadi in een video op YouTube.
De terreurgroepering moest dan wel de omgeving van de Iraakse stad Mosul prijsgeven en de herovering van Tikrit slikken, maar IS weet zich wonderwel aan te passen. De milities wisten dat er luchtaanvallen zouden komen en groeven zich letterlijk en figuurlijk in. Met een netwerk van tunnels verdedigden ze Tikrit, in de buurt van Mosul legden ze een bunkercomplex aan tegen een gebeurlijk offensief van het regeringsleger.
Iraakse regeringstroepen pogen ze te verspreiden door gelijktijdig op verschillende plaatsen aan te vallen met kleine mobiele eenheden. In steden die onder controle van het regeringsleger staan, zetten ze strijders in burger in om aanslagen te plegen met autobommen.
IS weet zich wonderwel aan te passen. De milities wisten dat er luchtaanvallen zouden komen en graafde zich letterlijk en figuurlijk in. Met een netwerk van tunnels verdedigden ze Tikrit, in de buurt van Mosul legden ze een bunkercomplex aan tegen een gebeurlijk offensief van het regeringslege
