Alarmerende studie: "Zesde massa-extinctie kan al binnen 50 jaar voltrokken zijn"

Bijna de helft van de dier- en plantensoorten op aarde kan niet om met de relatief beperkte opwarming die onze planeet al heeft ondergaan. Dat blijkt uit een alarmerende nieuwe studie van een toonaangevend evolutiebioloog, die verschenen is in het vakblad PLOS Biology. Professor John Wiens stelt dat de zesde massa-extinctie, waar we in ijltempo op afstevenen, al binnen vijftig jaar voltrokken kan zijn.

Wiens is niet de minste als het om het klimaat gaat. Hij is professor ecologie en evolutiebiologie aan de universiteit van Arizona, uitgever van het vakblad Quarterly Review of Biology en winnaar van de Presidential Award van de American Society of Naturalists.

Voor zijn onderzoek bestudeerde hij academische papers over 976 soorten in de hele wereld: 716 diersoorten en 260 plantensoorten. Alle soorten werden minstens tweemaal bestudeerd, een eerste keer zo'n vijftig jaar geleden en een tweede keer in de voorbije tien jaar. De resultaten zijn onthutsend, aldus Wiens.

Nu al hebben planten en dieren het moeilijk met de relatief beperkte klimaatverandering waarmee de aarde al geconfronteerd werd. Tot nu toe is de aarde opgewarmd met ongeveer 1 graad Celsius in vergelijking met het pre-industriële tijdperk. Als er niets gebeurt om de uitstoot van broeikasgassen te beperken, zal dat naar verwachting oplopen tot 2,6 à 4,8 graden Celsius.

Die kleine verandering leidde er al toe dat 47 procent van de bijna duizend onderzochte soorten lokaal uitgestorven of verdreven zijn. "Lokale extincties hebben plaatsgevonden bij bijna de helft van de soorten, op plekken waar het te warm voor hen geworden is", aldus Wiens. "De implicaties voor de toekomst zijn dus enorm. Want wat dit aantoont, is dat soorten zich niet snel genoeg kunnen aanpassen om een kleine verandering in het klimaat het hoofd te kunnen bieden."

Trump

Lokale extincties werden vastgesteld in alle klimaatzones, habitats, breedtegraden en populaties. Toch bleken ze opmerkelijk meer voor te komen bij zoetwatersoorten. 74 procent van de 31 onderzochte zoetwatersoorten kregen al af te rekenen met plaatselijke sterftes.

Wat de globale sterfte betreft, is er nog hoop, meent Wiens. "Het goede nieuws is dat we de zesde massa-extinctie nog niet bereikt hebben. Maar helaas zijn we er wel naar op weg. Als we niets doen, is de massa-extinctie in de komende vijftig tot honderd jaar een feit."

Alsof de klimaatverandering nog niet ernstig genoeg is, krijgt het leven op aarde volgens Wiens vandaag nog af te rekenen met een bijkomend probleem: de verkiezing van klimaatontkenner Donald Trump tot de volgende Amerikaanse president. Wiens omschrijft zijn verkiezing als een "globale ramp".

Daarvoor ziet hij al twee tekenen aan de wand. Een eerste is de benoeming van Scott Pruitt, befaamd klimaatontkenner en beschermer van de fossiele energiesector, tot hoofd van het Amerikaanse milieu-agentschap (EPA), dat moet toezien op de inperking van de uitstoot. Een tweede signaal is dat Trump zich wil onttrekken aan het klimaatakkoord van Parijs.