De smartwatch: sieraad, fitnesstracker of polssmartphone?

Na meer dan drie jaar is het tijd om de balans van de smartwatch op te maken. Wat is het eigenlijk geworden? Is het een sieraad, een kleine computer om je pols of een dure fitnesstracker? Is het een apparaat met een duidelijke en beperkte functie, zoals een e-reader, of een alleskunner, zoals een smartphone?

Wat inmiddels al duidelijk is: de smartwatch is niet de nieuwe smartphone en zal in verkoopaantallen ook nooit de tablet benaderen. Het is een nicheproduct. Apple is duidelijk dominant, maar de geschatte marktaandelen liggen steevast rond de vijftig procent, terwijl Android en Android Wear aardig meedoen, en Samsungs Tizen inmiddels ook in de dubbele cijfers zou staan met zijn marktaandeel. Kortom, het is een markt waarin nog veel openligt.

Het is ook een kleine markt; het zal dit jaar in totaal gaan om zo ongeveer 28 miljoen smartwatches. Ter vergelijking, de leveringen van tablets lagen in 2015 boven de 200 miljoen exemplaren, bij smartphones is dat 1,4 miljard. De besturingssystemen hebben bovendien de nodige complexe elementen en geavanceerde functies. Met zaken als tekstinvoer op het horloge en het draaien van apps is het soms net alsof je een computer om je pols hebt. Het zijn in de filosofie van bedrijven als Apple en Google geen beperkte gadgets, die goed zijn in het uitvoeren van slechts enkele taken, maar veelzijdige apparaten, die veel functies moeten kunnen uitvoeren. Ook de vorm is interessant.

Er zijn twee schermvormen in de smartwatchmarkt: vierkant en rond. De besturingssystemen werken vrijwel allemaal met beide. Apples watchOS is alleen gericht op vierkante schermen en LG's webOS alleen op ronde, maar de andere drie ondersteunen allebei. In de verschenen modellen is wel een trend te zien. Alleen Apple en Pebble hebben nog topmodellen die met vierkante schermen zijn uitgerust; de andere fabrikanten zijn over op ronde schermen.

Wat is het eigenlijk?

Veel smartwatchfabrikanten lijken dezelfde kant op te denken; het is een apparaat dat vooral van pas komt bij sport en fitness. Maar met de focus op sport, fitness en gezondheid duwen smartwatches zichzelf in een lastig hoekje. Immers, er zijn al apparaten voor om de pols die dat goed kunnen: fitnesstrackers.

Sterker nog, bedrijven als Fitbit, Jawbone, Garmin, het Nederlandse TomTom en voorheen Microsoft hebben al fitnesstrackers met veel smartwatchfuncties in hun assortiment. Als je iets wil dat alleen data bijhoudt, kun je in veel gevallen goedkope bandjes krijgen die dat ook kunnen. De prijzen van smartwatches liggen nog structureel hoog. Opvallende uitzondering is Pebble, dat met zijn twee nieuwe modellen Pebble 2 en Pebble Time 2 onder de 200 euro blijft. De Apple Watch begint bij 350 euro, de Gear S-serie van Samsung zit ook rond die prijs en voor een Huawei Watch of Moto 360 moet je eveneens op prijzen ver boven de 200 euro rekenen. Daarmee is een smartwatch dus even duur als een midrange-smartphone en het is dus niet ondenkbaar dat fabrikanten zichzelf uit de markt prijzen.

Daarnaast zijn er diverse modellen van analoge horloges met een 'smart' component, bijvoorbeeld een schermpje voor notificaties of een complicatie, een klein schermpje in het scherm, voor het stappendoel. Onder meer Nokia-dochter Withings maakt zulke toepassingen. De combinatie van analoge horloges met draadloze verbindingen lost in elk geval een van de problemen op; analoge horloges hebben een veel, veel betere accuduur en Withings meet bijvoorbeeld de accuduur van zijn modellen in maanden.

En nu?

Smartwatchmakers zijn zich in een netelige positie aan het manoeuvreren. Zijn smartwatches eigenlijk horloges met geavanceerde functies? Prima, maar dan zou de accuduur veel langer moeten zijn en moet het duidelijk zijn dat het klokje, dankzij voortdurende ondersteuning, zijn waarde behoudt. Zijn het luxe fitnesstrackers met een horlogefunctie? Oké, maar dan moeten het materiaalgebruik en de featureset daar goed op zijn afgestemd. De smartwatchmarkt gaat duidelijk in de richting van het tweede.

Zelfs Apple, dat als enige met al zijn marketingkracht probeerde de Watch als sieraad te verkopen, is op zijn schreden teruggekeerd. Er is geen spoor meer te vinden van de Apple Watch Edition, het gouden patsklokje van meer dan tienduizend euro. In plaats daarvan maakt de fabrikant een keramieken versie, van onder de 1500 euro. Nog altijd duur, maar een koopje in vergelijking met de Edition. Over het sieraadgedeelte van de Watch repte het Amerikaanse bedrijf bovendien met geen woord tijdens de presentatie van de Watch Series 2: het ging over sport, sport en nog meer sport.

Behalve in een hoog geprijsde fitnesstracker kan er daarom nog muziek zitten in het analoge horloge met slimme toepassingen. Het is een prikkelend idee, dat vooralsnog door weinig fabrikanten is opgepakt. Misschien gaat de smartwatch dezelfde kant op als de dodo en gaat de markt voor smartwatches in de komende jaren als een nachtkaars uit. De smartwatch is een schitterende uitvinding, maar niemand heeft het grote probleem gevonden waarvoor het precies de oplossing is.  

Tweakers.net stelt technologie op de proef. Kijk op de technologiesite voor meer nieuws, reviews en prijsvergelijkingen.