Kopen we binnenkort een robot in de elektrowinkel?

Je hebt een smartphone op zak, loopt met een tablet onder de arm en hebt thuis een laptop op tafel staan? Mooi, maar het is nog niet gedaan: de komende jaren zullen er nog een aantal nieuwe technologieën doorbreken, die je eveneens sneller dan je ooit had verwacht je leefwereld zullen binnendringen. In deze reeks houden we er zo vijf onder de loep. Vandaag: hoe de persoonlijke robot stilaan aan het doorbreken is.

De toekomst uitgelegd (4): Huishoudrobots

Maak kennis met Pepper, een robot ter grootte van een kleuter die de komende jaren de stap van een duur stuk speelgoed naar een volwaardige compagnon voor in huis wil zetten: hij kan helpen met een hele resem aan kleine taakjes in huis, en heeft een artificiële emotionele intelligentie, die wordt aangestuurd door een systeem dat in de 'cloud' zit. Hij is, met andere woorden, draadloos aangesloten op het internet, waar hij constant zal bijleren over welk gedrag dat hij moet vertonen en hoe hij onze emoties moet lezen van zijn soortgenoten, die allemaal op hetzelfde systeem aangesloten zijn. En er staan nog meer van die slimme robots op stapel die je dringend eens moet leren kennen. Jibo bijvoorbeeld, een mechanisch minder ingewikkelde robot (hij kan eigenlijk alleen maar rond zijn eigen as bewegen) die ontwikkeld is om met u te communiceren en uw thuisnetwerk of domotica te beheren. Of de FURo-i, een robot van Koreaanse makelij die eveneens stationair beweegt, zijn 'gezicht' tentoonstelt op een tablet die aan zijn hoofd gemonteerd is, en net als de Jibo gespecialiseerd is in de communicatie tussen machine en mens. HERB bestaat ook al eventjes, het robotproject waaraan technologiebedrijf Intel al een jaar of vijf aan het sleutelen is, en dat ergens in de nabije toekomst een robot moet afleveren met zo'n fijne motoriek dat hij een pakje chips kan vastgrijpen zonder dat hij dat platknijpt.

Ze lijken zo uit de tekenfilmserie 'The Jetsons' te komen, of uit een oude sciencefictionfilm, maar technologiebedrijven en universiteiten over de hele wereld zijn keihard bezig om robotische hulpjes, die u uw eten of drinken brengen en uw vaat alvast sorteren voor de afwas, klaar te stomen voor gebruik door consumenten. Dat duurt nog wel eventjes, want er scheelt nog vanalles aan die dingen - aan alllerhande cruciale elementen, zoals hun fijne motoriek en hun artificiële intelligentie, wordt nog keihard gesleuteld, en de allereerste producten die op de markt komen zullen vanzelfsprekend nog geplaagd worden door allerhande kinderziektes. Maar de neuzen staan in dezelfde richting: de zonet opgesomde robots vertegenwoordigen een nieuwe generatie in het technologisch onderzoek naar robots voor persoonlijk en huishoudelijk gebruik, dat ondertussen al zo'n vijftig jaar bezig is.

De recentste ontwikkelingen volgen op eerdere projecten en producten uit de afgelopen dertig jaar die niet verder zijn geraakt dan een kleine niche, slechts half zijn gelukt, of compleet de mist zijn ingegaan. Tot pakweg vijftien jaar geleden hadden die ook zelden een praktisch nut: de in 1982 gelanceerde Hero-hobbyrobot van het Amerikaanse Heathkit Educational Systems was eigenlijk een soort rollende huiscomputer, die door de gebruiker zelf moest worden geprogrammeerd. Iets later, in 1985, kwam de ROB-robot van het Japanse videogameconcern Nintendo, die met de joypad van de NES-spelconsole moest worden bestuurd. Daarna bleef het eventjes stil, tot Sony eind jaren '90 met zijn Aibo-robothond een kleine hysterie aanzwengelde. Pas enkele jaren later kwamen de eerste robots op de markt met een praktisch nut: de Roomba-stofzuiger en Scooba-dweilrobot van het Amerikaanse bedrijf iRobot of de grasmaairobot van het Zweedse Husqvarna.

Vandaag zijn er al heel wat robots op de markt die zich op één enkele toepassing richten: robotische gazonsprinklers bijvoorbeeld, of robots die uw dakgoot reinigen. En hun aantal is aan het groeien. Volgens de World Robotics Association werden er in 2013, het laatste jaar dat voorlopig werd onderzocht, al zo'n 4 miljoen persoonlijke robots verkocht. Ongeveer 1,2 miljoen daarvan waren entertainmentrobots, zoals de robotjes die gebruikers zelf in elkaar kunnen knutselen met Lego Mindstorms of nieuwe apparaten van het speelgoedmerk Meccano. De overige 2,8 miljoen waren robotische toestellen die één huishoudelijk klusje overnemen, zoals stofzuigen of het gazon maaien. Die cijfers maken van robots nog verre van een massaproduct, maar er zit toch al stevige groei in.

Die wereldveranderende persoonlijke robots waren al een voorspoedsdagdroom in de jaren '50 en '60, toen men ook al dacht dat auto's tegen nu zouden kunnen vliegen. Maar volgens optimistische robotici zitten we in de laatste rechte lijn van die ontwikkeling, die zich los van de fantasie al die jaren in stilte heeft doorgezet in R&D-labo's. Volgens Siddharta Srinivasa, hoofd van Intel's Herb-project, zitten we tien tot twintig jaar verwijderd van het moment waarop robots gewoon in de rekken van Vanden Borre of Media Markt staan. "Het kan sneller gaan dan je denkt vanaf nu. Een eerste toepassing wordt de zorg, onder meer voor ouderen en andersvaliden, om vervolgens door te groeien tot een algemeen consumentenproduct. De groei zal gestaag zijn, en we zullen ze misschien niet eens opmerken: heel wat van de vernieuwingen in de robotica zullen we namelijk eerst zien opduiken in gewone huishoudtoestellen. Die worden zich allemaal bewuster van hun omgeving en hun gebruiker, onder meer door middel van sensoren en camera's. Vanaf dat punt zijn robots, die al die functies gewoon samenballen in een bewegend toestel, eigenlijk maar een kleine stap meer."

Maar er zijn onderweg natuurlijk nog heel wat hordes te nemen. Onder meer in de herkenning van complexe commando's, en in de communicatie met mensen, is er nog heel wat werk aan de winkel. Een andere barrière is de kost van de hardware, die nog verre van de kritische massa heeft bereikt om interessant te worden voor consumentengebruik. En ook over de vorm is niet iedereen het op dit moment eens. Robots op wieltjes lijken echter stilaan een norm te worden, net als de semi-menselijke vorm, met minstens een paar onderscheidbare 'lichaamsdelen' als armen en een hoofd. "Als robots een consumentenproduct worden, zijn we bijna verplicht om ze in een antromomorf design te steken", zegt Srinivasa. "Een eerste versie van Herb, met slechts één arm, sloeg helemaal niet aan in focustests. Toen we het huidige model maakten, met twee armen, waren de reacties al milder. We lijken ondertussen al geconditioneerd om robots te willen die eruitzien als een mens."

Nu is het uitkijken naar de eerste consumententoepassingen die effectief op de markt komen. Pepper zou de eerste kunnen zijn, want zijn lancering staat voorlopig voor de zomer gepland, met een aankoopprijs van ongeveer 2.000 euro. En Alderbaran, het Franse bedrijf achter de robot, denkt er meteen een steen mee te verleggen. "Dit is iets wat de manier waarop we denken, wonen en leven zal veranderen", exclameerde hij vorig jaar tijdens de officiële voorstelling van Pepper in Japan. "Dit is een nieuwe categorie van artificiële wezens. Robots die onze emoties kunnen lezen."

Win een Apple Watch op HLN.be

HLN.be heeft zowaar 7 exemplaren van de nieuwe Apple Watch gereserveerd voor zijn surfers: tot 30 april 2015 kan je elke dag een gloednieuw Apple Watch winnen. Hoe? Surf naar de wedstrijdpagina en win vandaag nog jouw exemplaar. Zo hoef je niet uren in de rij te staan of onderaan een wachtlijst jouw verzending af te wachten maar kan jij als eerste in België pronken met dit revolutionaire en elegante meesterwerk van Apple!