Voor alle taalpuristen: fouten spotten zit ingebakken
Voor het eerst zijn onderzoekers erin geslaagd om effectief te bewijzen dat onze hersenen geprogrammeerd zijn om taalfouten automatisch te detecteren en te verwerken, vaak zonder dat we er ons eigenlijk bewust van zijn.
Uit eerdere studies was al de conclusie getrokken dat het spotten van taalfouten ingebakken zit in de hersenwerking, maar nu hebben onderzoekers van de universiteit van Oregon de bewijzen zwart op wit.
Taalpuristen
Ze onderzochten Engelstaligen tussen 18 en 30 jaar oud. Aan de hand van EEG werden veranderingen in de hersenactiviteit in kaart gebracht terwijl de deelnemers korte zinnetjes woord voor woord zagen verschijnen. Iedereen kreeg 280 zinnen voorgeschoteld, waarvan enkele bewust doorspekt waren met grammaticale fouten. Ze moesten na elke zin aangeven of die al dan niet correct was.
Bij wijze van voorbeeld: 'We drank Lisa's brandy by the fire in the lobby' en 'We drank Lisa's by brandy the fire in the lobby'.
Om te testen of de hersenactiviteit verandert wanneer we afgeleid zijn, kregen de deelnemers bij elke zin op een willekeurig moment een geluidje te horen, waarop ze zo snel mogelijk moesten reageren. "De grammaticale fouten waren perfect zichtbaar, maar omdat ze een extra taak moesten voltooien, waren ze zich vaak niet bewust van de taalfouten. Zo vonden de proefkonijnen 89 procent van de fouten als de pieptoon na de fout hoorbaar was. Kwam de toon er vlak voor, dan daalde de kans dat de taalfout bewust werd waargenomen tot 51 procent.
P600
Wanneer de deelnemers een zin terecht als foutief bestempelden, zagen de onderzoekers een 'P600'-effect. Dit is de benaming voor een reactie in de hersenen waarbij een fout herkend en automatisch gecorrigeerd wordt om de zin te begrijpen. De verandering in de hersensignalen staat bekend als Event-Related Potential (ERP).
Op momenten dat de pieptoon de aandacht van de deelnemers verstoorde en ze de fout niet bewust konden waarnemen, reageerden de hersenen echter wel met een vroeg, negatief ERP-signaal, wat er ook voor zorgde dat de reactiesnelheid op de pieptoon vertraagde. "Zelfs wanneer je een taalfout niet bewust ziet, doet je brein dat eigenlijk wel. Het is een onbewust mechanisme dat ons zinnen helpt te begrijpen", klinkt het besluit.
