Koffie maakt niet alert, maar bestrijdt afkickverschijnselen

Elke ochtend beginnen miljoenen mensen met het drinken van een kopje koffie, omdat ze daarvan opkikkeren en zich beter kunnen concentreren. Maar is dat ook zo? Nieuw onderzoek stelt van niet. Het enige wat koffie doet, is vechten tegen de ontwenningsverschijnselen die je kreeg sinds je laatste kopje koffie: vermoeidheid, mist in je hoofd en een vage hoofdpijn. Volgens de experten is de nood aan je kopje koffie dus een teken dat je verslaafd bent aan cafeïne.

"Mensen die regelmatig cafeïne consumeren raken daaraan verslaafd. Als je de cafeïne van hen wegneemt, zullen ze ondermaats presteren", weet professor Peter Rogers van de Bristol University, die al meer dan 20 jaar onderzoek doet naar de effecten van cafeïne. "Na je eerste kopje van de dag kan je weer normaal functioneren, maar de latere kopjes geven je niet meer dan een kick." Zelf drinkt de professor enkel nog décafeïné.

Geen boost
Het idee dat cafeïne je geen boost geeft aan je brein lijkt onlogisch, maar dat is wel wat het laatste onderzoek van professor Rogers aantoont. Voor die studie selecteerde hij 300 vrijwilligers aan wie gevraagd werd om gedurende 16 uur geen koffie te drinken. De helft had daarvoor een gemiddelde tot hoge opname van cafeïne, de andere helft een lage opname.

Daarna werden de proefpersonen willekeurig in twee groepen verdeeld: de ene groep kreeg een placebo, de anderen kregen koffie. Nadien ondergingen ze enkele tests. Hoewel de regelmatige koffiedrinkers alerter werden na hun kopje koffie, waren ze niet alerter dan de niet-koffiedrinkers die het placebo kregen.

Met andere woorden: het drinken van koffie maakt ons niet alerter dan mensen die geen koffie drinken. De resultaten van de studie werden gepubliceerd in het vakblad 'Neuropsychopharmacology'.

Een andere recente studie toonde dan weer aan dat koffie de alertheid, concentratie of reactietijd niet verbetert, maar dat je er wel wakker van blijft. "Als je ver moet rijden is het dus wel een goed idee, maar niet als je laat opblijft om te studeren", klinkt het.

Hoofdpijn
Maar waarom denken we dan dat koffie een boost geeft aan ons brein? Cafeïne gaat het effect tegen van een stof in je brein, adenosine. Dat helpt normaal om de reacties in je lichaam te vertragen. Als je koffie drinkt, staat je lichaam dus als het ware in een versnelde modus.

Maar een paar uren na het drinken van de koffie treden de ontwenningsverschijnselen op. Je lichaam wordt overstroomd met de adenosine, waardoor je snel moe wordt. Veel mensen zullen ook last hebben van een doffe hoofdpijn. "Dat komt omdat cafeïne de bloedvaten in het brein doet vernauwen", weet professor Rogers. "Als je stopt met drinken, is er een verhoogde bloedstroom, wat leidt tot hoofdpijn."

Decafeïné?
Maar koffie heeft ook voordelen, zo bleek uit eerder onderzoek. "Die zijn het resultaat van de antioxidanten die koffie bevat, bestanddelen die de ontsteking in het lichaam verlagen", weet hij. Ontstekingen werd gelinkt aan een hele reeks ziektes, zoals beroertes, cardiovasculaire aandoeningen en kanker. De antioxidanten kunnen het risico daarop verlagen.

Daarom raadt de professor aan om over te schakelen op décafeïné. Die leveren je wel de goede antioxidanten, maar dan zonder de cafeïné.