PlayStation 4 is (voorlopig) alleen voor hardcoregamers

De hype rond de PlayStation 4, die vrijdag in de winkelrekken landt, is de console al ver vooruitgegaan: sommige winkelketens in ons land verklaarden Sony's nieuwe gamekastje enkele maanden geleden al uitverkocht, dus dat wordt hollen om hem nog onder de kerstboom te krijgen. Is hij al die bombarie waard? Dat hangt ervan af waarvoor u hem denkt nodig te hebben. Verslag van het eerste weekend dat we, in onze eigen woonkamer, doorbrachten met de console.

Met zijn monolitische design ziet de PlayStation 4 eruit als een decorstuk uit 'Blade Runner', die sf-film van Ridley Scott die mee onze perceptie van het begrip 'futuristisch' heeft bepaald. Alsof Sony met zijn console, die toch weer een jaar of zeven moet kunnen meegaan, klaar is voor een nabije toekomst waarin auto's kunnen vliegen. En, om misschien een wat realistischere technologie uit die film te noemen, apparaten worden bediend met stemcommando's en handgebaren, mogelijkheden die Sony nu in principe al levert met zijn los verkrijgbare PlayStation Camera-accessoire. Het ontwerp van de PS4 is retro en avantgarde tegelijk; het breekt met de sierlijke rondingen van de PlayStation 3 om terug te keren naar de strakke vorm en de blauw-zwart-kleurencombinatie van diens voorganger, maar tegelijkertijd staken de ontwerpers cruciale uitwendige elementen als de aan/uit- en uitwerpknop en de ingang van de Blu-Ray-drive goed weg. Alsof ze ons al willen voorbereiden op een toekomst waarin alle heil van het internet en 'natuurlijke' besturing van apparaten komt, en die dingen niet meer nodig zijn.

De gemiddelde mens anno 2013 is echter nog niet klaar om verder te gaan zonder knoppen op een toestel of een schijfsleuf, waardoor het door het strakke design van de PlayStation 4 - zeker in het meestal schaars verlichte decor van een avondlijke huiskamer - zelfs een beetje zoeken is naar hoe u dit ding überhaupt moet aanzetten.

Ongeveer dezelfde minimalistische filosofie zit in de manier waarop de bedieningsinterface op het scherm is ontworpen, al heeft Sony daar wel een paar concessies gemaakt. Het centrale gedeelte van het PlayStation 4-scherm levert vooral, in strakke blokken, informatie die de console van het internet haalt, zoals updates van vrienden en de trofeeën die u verdiende in uw games. Maar de interne functies van de console zelf - zoals uw instellingen, of toegang tot uw tekstberichten - komen nog altijd via een horizontaal balkvormig menu bovenaan, de centrale interface van de PlayStation 3.

Dat de PS4 wil inbreken in uw (online) sociale leven is geen geheim, en de integratie met Facebook, met name, loopt na een ietwat hobbelige initiatie naadloos. Die Facebookfunctie, waarmee u onder meer verdiende trofeeën kunt kenbaar maken op uw prikbord, kreeg u ook al op de PS3, maar zat zo goed verborgen in het menu dat de meeste gebruikers wellicht niet eens wisten dat ze er was.

Visuele schrede
Maar bon, hoog tijd voor het belangrijkste: hoe kranig houdt de PlayStation 4 zich in het spelen van games? We probeerden daarvoor een setje games die ook tegelijk met de console in de winkel zullen liggen, zoals Sony's exclusieve lanceringstitels 'Killzone: Shadow Fall' en 'Knack', en PS4-versies van de reeds verschenen titels 'Call of Duty: Ghosts', 'Assassin's Creed IV: Black Flag' en 'Lego Marvel Super Heroes'. Dat de PlayStation 4 vooral visueel een schrede verder zet dan zijn voorganger werd duidelijk na een uur of twee 'Killzone': de visuele Gestalt van wat er op het scherm te zien is verschilt op het eerste gezicht misschien niet zo vreselijk veel van wat gamemakers voor elkaar krijgen met de allerrecentste PlayStation 3-games, maar als u goed kijkt merkt u duidelijk dat alles er veel scherper en strakker uitziet, en dat er veel meer dingen tegelijkertijd gebeuren op het scherm.

De grote verrassing, op visueel gebied dan, zit hem bij de eerder 'cartooneske' games die bij de console verschijnen, zoals 'Lego Marvel Super Heroes' of 'Knack', de game die Mark Cerny, de 'architect' van de PS4, voor de console mocht maken: ook games waarbij visueel realisme geen al te grote rol speelt, zien er op dit nieuwe toestel verdraaid veel scherper uit.

Ongeveer hetzelfde gaat op voor 'Assassin's Creed IV' en 'Call of Duty: Ghosts', twee games die we ondertussen kunnen vergelijken met hun PS3-versie: de som van de delen verschilt misschien niet zo spectaculair van de eerdere uitvoering, maar als u op de details begint te letten zien zowel de gezichten van de hoofdpersonages als de decors er veel gedetailleerder en natuurlijker uit. Het duurt wellicht nog een jaar of twee voordat nieuwe games op de PlayStation 4 er zoveel beter uitzien dan de huidige generatie dat ook een compleet ongeoefend oog het verschil meteen merkt, maar de lanceringsgames maken alvast meer dan voldoende gebruik van de grotere rekenkracht van het ding. Voor nòg beter zult u moeten wachten tot gamemakers de paardenkracht van het apparaat wat beter leren kennen.

Alleen de games
Nu we het afgelopen weekend voldoende uren hebben kunnen doorbrengen met de console, kunnen we ook een iets deftiger oordeel vellen over de 'controller' waarmee de games worden gespeeld. Het knoppenkastje is - gelukkig maar - een stevige stap vooruit op hetgene dat bij de PS3 werd geleverd, met onder meer grotere handvatten en een speciale kunststoflaag die ervoor zorgt dat het toestelletje ook op spannende momenten goed in de hand blijft zitten. Het is nog altijd een heel eind verwijderd van de bijna perfect in de handpalm rustende controller van de Xbox One, Microsofts in de V.S. al even succesvolle concurrent, maar qua handelbaarheid heeft de PS4-controller een hele evolutie doorgemaakt. Heel wat extra functies, zoals de bewegingssensoren, vonden nog geen goeie toepassing in de games die bij de console worden gelanceerd, maar het nieuwe aanraakgevoelige tableautje bovenaan de controller werd wel al prima gebruikt in 'Killzone: Shadow Fall': u gebruikt het daarin om de met uw soldaat meevliegende drone te besturen.

Een ander gebied waarop Sony de revolutie predikte, waren de achterliggende 'cloud'-functies, zoals de 'Share'-knop vooraan de controller waarmee u de prestaties die u net leverde kunt delen via Facebook of het sociaalnetwerk dat bij de console zelf hoort. Ik kan u alleen bevestigen dat het ding werkt; of het ooit populair genoeg zal worden om echt een onderdeel te worden van de bredere PlayStation 4-ervaring, moet de toekomst nog uitwijzen. Vergeet niet dat Sony in het verleden wel meer functies in zijn consoles stopte waarover de gebruiker  uiteindelijk écht niet het enthousiasme van de consolefabrikant deelde (kent u de onlinewereld 'PlayStation Home' nog? Precies!).

Met de achterliggende 'cloud'-infrastructuur beloofde Sony ook dat download- en installatiebalkjes, een serieuze aarspijn bij de PlayStation 3, tot het verleden zouden behoren. Klopt niet helemaal, zo blijkt wanneer we op een weekend tijd al meer dan één update moesten laten binnenkomen en bij minstens één ook geduldig moesten wachten tot de boel was geïnstalleerd, maar er gebeuren duidelijk meer dingen op de achtergrond dan bij de PS3.

Zwaar ingezet op games
De PlayStation 3 had een deel van zijn succes te danken aan het feit dat het - naast een gameconsole - ook een deftige digitale multimediabak was, die bijvoorbeeld ook films en muziek slikte. Dat geldt voor een stuk ook voor deze opvolger, die evengoed Blu-Rays en dvd's afspeelt, maar heel wat van die bredere functies werden verlaten bij de PS4. Er is bijvoorbeeld géén playback meer voorzien voor muziekcd's, géén audio- en videostreaming via uw draadloze netwerk, en zelfs toen ondergetekende een externe harde schijf met (legaal) van zijn dvd's geripte films in de usb-poort van de PS4 plugde gaf dat geen resultaat. Allemaal dingen die bij de voorganger wel konden.

Het is goed mogelijk dat Sony al die functies in de toekomst zal herintroduceren via een software-update, maar voorlopig is de boodschap duidelijk: dit is een kastje dat puur op gamers is gericht. Pure hardcoregamers, zelfs: in het game-aanbod van dit moment zijn er geen echte kinder- of huisvrouwentitels te bespeuren, en de visuele sprong die de console maakt is voorlopig nog zo klein dat alleen het geoefende oog van een 'echte' gamer het opmerkt. Wie zichzelf niet bij dat publiek rekent, heeft geen enkele reden om alle winkels in zijn buurt af te hollen op zoek naar een nog vrij verkochte PlayStation 4. Wat, gezien de monsterlijke grote aantallen voorbestelde consoles waarmee heel wat winkelketens pochen, toch al een futiele onderneming lijkt.

Sony's PlayStation 4 verschijnt vrijdag in de winkel. Het toestel kost 399 euro, games hebben een winkelprijs van 59,99 euro tot 69,99 euro