Zo (on)gezond is een middagdutje of 'powernap'

Over niets werd ooit zo veel geschreven of gezegd als onze nachtrust. Het is dan ook een onderwerp waar we allemaal wel eens - letterlijk - van wakker liggen. En dus verwennen we onszelf af en toe met een dutje, gewoon om de batterijen weer op te laden. Maar mag dat wel? Of word je daar net nog meer moe van? Chris Winter, neuroloog, slaapdeskundige en auteur van het boek 'Waarom je niet slaapt', schept voor eens en altijd klaarheid.

Stel: je hebt gisteren iets te lang naar Netflix gekeken. Moesten die afleveringen van Stranger Things maar niet zo spannend zijn. En dus zit je nu te gapen achter je bureau en kijk je reikhalzend uit naar een dutje als je thuiskomt. Een goed idee? Of toch maar beter niet?

Slaapefficiëntie
Volgens Winter is het antwoord niet zo eenduidig. Alles hangt af van je eigen slaapefficiëntie, legt hij uit in zijn boek. En die bepaal je door te uit te rekenen hoeveel procent van de tijd je slaapt als je in je bed ligt. Een normale slaapefficiëntie zit tussen de 85 en 90 procent, legt de slaapdeskundige uit. Dat komt omdat we nu eenmaal tijd nodig hebben om in slaap te vallen en 's nachts vaak ook een paar keer wakker worden.

Heb je een lage slaapefficiëntie? Dan zal je je overdag niet per se slaperig voelen, maar wel beroerd, legt Winter uit. "Als je van de twaalf uur die je in bed ligt slecht zeven uur slaapt, ben je de volgende dag misschien niet slaperig, maar het voelt wel alsof je een nacht flink hebt gefeest."

Hoe zit het met dutjes?
Allemaal goed en wel, maar mag je nu een dutje doen of niet? Volgens Winter is een dutje doen oké zolang je slaap 's nachts efficiënt is, maar je je soms nog slaperig voelt. Ook is het belangrijk dat dat hazenslaapje je nachtrust voor de komende nacht niet in de war schopt. Zelf vergelijkt hij het liefst met eten. Dutjes zijn volgens de slaapexpert het equivalent van tussendoortjes. "Hoe komt het dat iemand een lage slaapefficiëntie behaalt? Bijvoorbeeld omdat de slaper overdag 'snackt'." En de bekendste slaapsnack is natuurlijk ... een dutje doen.

"Het doel van een dutje is om efficiënte nachtelijke slaap aan te vullen of uit te breiden," verklaart hij. "Het is niet de bedoeling dat je overdag korte slaapjes inlast om uren in te halen die verloren gegaan zijn."

Wanneer doe je best een dutje?
Als we dan toch bezig zijn met de eten-vergelijkingen, kunnen we die net zo goed even doortrekken. Een tussendoortje eet je ook niet vlak voor de maaltijd, hetzelfde geldt voor een powernap. "Een gevleugelde uitspraak onder de slaapartsen is: een vroeg dutje voegt iets toe aan de slaap van de nacht daarvoor, een laat dutje haalt iets af van de slaap van de komende nacht," aldus Winter.

Een dutje eerder op de dag is dan ook het beste idee, maar er is daarnaast ook een ideale tijdsduur. "Twintig tot dertig minuten is ideaal, dan ben je weer helemaal bij de les en krijg je geen last van die vervelende dufheid in combinatie met een lichte hoofdpijn die je na een uit de hand gelopen dutje vaak voelt. Als je te lang slaapt overdag, komen de hersenen soms in de fase van diepe slaap. Daaruit wakker worden voelt heel naar." Zorg dus altijd dat je dutje een duidelijk einde heeft.