Hakan Fidan: "Nidaamka caalamku waa inuu la dagaallamaa khatarta Netanyahu"

Waxaad hadda sidoo kale WhatsApp-ka kala socon kartaa wararka iyo dhacdooyinka maalinlaha ah ee BBC Somali. Guji si aad wararkayaga si toos ah ugu hesho taleefankaaga.

Wasiirka Arrimaha Dibadda Turkiga Hakan Fidan ayaa si adag u dhaliilay Ra'iisul Wasaaraha Israa'iil Benjamin Netanyahu, kadib shirkii Isbahaysiga Difaaca Maka.

Fidan oo 31-kii Agoosto shir jaraa'id ku qabtay magaalada Istanbul ayaa, markii wax laga weydiiyay hadallada Israa'iil ee ka dhanka ah Turkiga, sheegay inay si dhow ula socdaan arrinta.

Fidan ayaa hadallada Israa'iil la xiriiriyay doorashada soo socota ee dalkaas.

Isagoo Netanyahu ku tilmaamay "cadowga ay wadaagaan aadanaha, bulshada caalamka iyo amniga caalamiga ah", Fidan wuxuu yiri: "Xilligan, ma aha qof si dhab ah loo qaadan karo."

Wuxuu sidoo kale sheegay in Netanyahu uu khatar ku yahay amniga caalamka, isagoo yiri: "Nidaamka caalamku waa inuu la dagaallamaa khatarta Netanyahu."

Fidan ayaa sidoo kale yiri: "In arrintan loo arko inay tahay dhibaato ay Turkigu keligiis leeyahay waa khalad weyn. Sidaas darteed, waxaa loo baahan yahay in bulshada caalamku ay gudato waajibkii ay ilaa hadda ka gaabisay, oo ay joojiso ninkan dambiilaha ah iyo gacan-ku-dhiiglaha xasuuqa, si looga hortago inuu sii waxyeelleeyo gobolka, Israa'iil, shacabka Yuhuudda iyo dunida oo dhan."

Heshiis difaac oo dhex maray Israa'iil iyo Giriigga

Iyadoo magaalada Istanbul uu ka socday kulankii ugu horreeyay ee xulafada Isbahaysiga Difaaca Maka, ayaa Israa'iil iyo Giriiggu kala saxiixday heshiis difaac oo qiimihiisu yahay 3 bilyan oo yuuro (qiyaastii 170 bilyan oo liro Turki ah), kaas oo loogu magac daray "Gaashaanka Achilles".

Heshiiska ayaa dhigaya in Israa'iil ay Giriigga u dhoofiso nidaamka David's Sling, kaas oo ka mid ah lakabka riddada dheer ee nidaamka difaaca cirka ee Israa'iil.

Sidoo kale, Giriigga waxaa la siin doonaa nidaamyada difaaca cirka ee SPYDER iyo BARAK MX.

Intaa waxaa dheer, waxaa Giriigga loo dhoofin doonaa raadaarro dhinacyo badan leh oo loo adeegsado la socodka hawada, kuwaas oo ay soo saarto ELTA Systems, oo hoos tagta Shirkadda Warshadaha Diyaaradaha ee Israa'iil (IAI).

Wasaaradda Difaaca Israa'iil ayaa sheegtay in heshiiskani yahay heshiiskii ugu weynaa ee dhoofinta qalabka difaaca ee abid ay Israa'iil la gasho Giriigga, sidoo kalena uu ka mid yahay heshiisyadii difaac ee ugu waaweynaa taariikhda dalka.

Maxaa dhacay markii hore?

Israa'iil ayaa 18-kii Agoosto duqeymo cirka ah ka fulisay saldhigga Abu Zuhur ee Suuriya.

Bayaan qoraal ah oo xafiiska Netanyahu soo saaray 21-kii Agoosto ayaa lagu sheegay in Madaxweyne Recep Tayyip Erdoğan uu "isku dayayo inuu gardarrada uu Israa'iil kula kacayo u gudbiyo Suuriya", isla markaana aan arrintaas loo dulqaadan doonin.

Wasaaradda Difaaca Qaranka ee Turkiga ayaa sheegtay in aysan jirin askar Turki ah oo ku sugan saldhiggaas, kaas oo qiyaastii 70 kiiloomitir u jira xuduudda Turkiga.

Mas'uuliyiinta Suuriya ayaa sidoo kale sheegay inaysan jirin wax qorshe ah oo askar Turki ah lagu geynayo saldhiggaas.

Qoraal ay Wasaaradda Arrimaha Dibadda Israa'iil 29-kii Agoosto ku baahisay X ayaa lagu yiri: "Erdogan oo Yuhuudda neceb ayaa dhowrkii maalmoodba mar gaarsiisanaya heerar cusub oo kicin waalli ah oo ka dhan ah dawladda Yuhuudda, si uu dareenka uga weeciyo waxa uu ku hayo shacabkiisa iyo gobolka."

Wasaaradda Arrimaha Dibadda Turkiga ayaa qoraal ay uga jawaabtay hadalkaas ku tiri: "Beenta iyo aflagaaddada lagu beegsaday mudane madaxweyneheenna ee ku jirta bayaanka Wasaaradda Arrimaha Dibadda Israa'iil waxay ka tarjumayaan maskaxda fulaynimada iyo musuqmaasuqa ah ee ay leeyihiin dambiilayaasha ka tirsan dowladda Israa'iil, gaar ahaan Netanyahu."

Wasiirka Difaaca Israa'iil, Israel Katz, ayaa isaguna 20-kii Agoosto qoraal uu ku baahiyay baraha bulshada oo ku qornaa af-Turki ku sheegay: "Erdoğan wuxuu Turkiga u horseedayaa waxyaabo khatar ah oo ka socda Suuriya."

Katz oo sheegay in "Israa'iil aysan u oggolaan doonin cid kasta inay khatar geliso ammaankeeda" ayaa hadalkiisa sii raaciyay:

"Waxa Erdogan ugu wanaagsan waa inuu sii wado hadallada mala-awaalka ah ee aan waxba ka jirin ee ka dhanka ah Israa'iil ee uu ka jeedinayo baarlamaanka Turkiga, isla markaana uusan tijaabin go'aanka Israa'iil ee ah inay is-difaacdo."