Tupac Shakur alikuwa nani na kwanini imechukua miaka 30 kubaini aliyemuua?

Imepita takribani miongo mitatu ya mafumbo, nadharia za njama na maswali yasiyo na majibu kuhusu kifo cha mmoja wa wasanii mashuhuri zaidi katika historia ya muziki wa rap, Tupac Shakur.

Tukio la kupigwa risasi kutoka kwenye gari lililokatisha maisha ya Tupac mnamo Septemba 1996 mjini Las Vegas lilibadilisha mkondo wa muziki wa hip hop na kumgeuza kutoka kuwa nyota mkubwa wa rap hadi kuwa alama ya kudumu ya utamaduni wa kisasa.

Kifo chake kilisalia kuwa mojawapo ya mafumbo makubwa zaidi katika ulimwengu wa burudani. Kwa miaka mingi, kulikuwa na nadharia nyingi kuhusu nani aliyehusika na mauaji hayo, lakini hakuna mtu aliyekuwa amekamatwa au kufunguliwa mashtaka hadi mwaka 2023, wakati Duane "Keffe D" Davis, aliyewahi kuwa kiongozi wa genge la mitaani, aliposhtakiwa kuhusiana na mauaji hayo.

Davis, ambaye sasa ana umri wa miaka 63, alipatikana na hatia ya mauaji na mahakama ya Las Vegas mnamo Agosti 31, 2026. Jobo la majaji lilifikia uamuzi huo baada ya kujadiliana kwa chini ya saa tatu, na hivyo kuhitimisha mojawapo za kesi zilizodumu kwa muda mrefu zaidi katika historia ya muziki wa Marekani.

Kesi hiyo ilifufua kumbukumbu za kipindi cha miaka ya 1990 kilichotawaliwa na ushindani mkali kati ya wasanii wa rap wa Pwani ya Mashariki na Pwani ya Magharibi ya Marekani. Pia ilifichua uhusiano wa karibu uliokuwapo kati ya tasnia ya muziki wa rap na magenge ya mitaani ya Bloods and Crips, uhasama ambao uliangaziwa katika nyimbo, vyombo vya habari na matukio ya wakati huo.

Waendesha mashtaka walidai kuwa mauaji hayo yalifanywa kama kulipiza kisasi baada ya Tupac na baadhi ya watu waliokuwa naye kumshambulia Orlando "Baby Lane" Anderson, mpwa wa Davis, saa chache kabla ya shambulio hilo. Ingawa Davis hakushutumiwa kwa kufyatua risasi, mahakama ilikubaliana na hoja ya upande wa mashtaka kwamba alikuwa mmoja wa walioandaa njama ya mauaji hayo.

Hatimaye, karibu miaka 30 baada ya kifo cha Tupac Shakur, hukumu dhidi ya Davis imeleta sura mpya katika simulizi la moja ya mauaji yaliyotikisa zaidi ulimwengu wa muziki na utamaduni maarufu duniani.

Tupac Shakur alikuwa nani?

Tupac Shakur alikuwa, na wengi wanaamini bado ni mmoja wa watu wenye ushawishi mkubwa katika hip-hop. Alizaliwa New York mwaka wa 1971, alichukua jina lake kutoka kwa kiongozi wa waasi wa Amerika Kusini Tupac Amaru II na kutoa albamu yake ya kwanza mwaka wa 1991.

Anabaki kuwa mmoja wa wasanii wanaouzwa zaidi katika historia ya muziki, huku zaidi ya nakala milioni 75 za kazi zake zikiuzwa duniani kote.

Miongoni mwa kazi hizi kulikuwa na wimbo "Ghetto Gospel", uliotolewa baada ya kifo chake mwaka wa 2004. Tupac aliingizwa katika Ukumbi wa Umaarufu wa Rock and Roll mwaka wa 2017.

Mbali na muziki, pia alifanikiwa katika uigizaji, akiigiza katika filamu kama vile "The Essence," "Poetic Justice," "Above the Edge," "Dead End," na "Gang Related."

Tupac alilelewa na mama yake, Afeni Shakur, ambaye alikuwa mwanaharakati wa Chama cha Black Panther, kikundi cha kutetea haki za kiraia chenye msimamo mkali.

Tupac mwenyewe alizungumza waziwazi katika nyimbo na hotuba zake kuhusu dhuluma za kijamii kama vile ubaguzi wa rangi, umaskini, na ukatili wa polisi.

Ushawishi wake kwenye muziki wa hip-hop umesifiwa na wasanii wengi. Labda muhimu zaidi, Kendrick Lamar amemtaja Tupac mara kwa mara kama msukumo.

Rapa 50 Cent aliwahi kusema, "Kila rapa aliyekulia miaka ya 90 ana deni kwa Tupac kwa namna fulani."

Aliuawa vipi?

Tupac alikuwa na umri wa miaka 25 tu alipopigwa risasi mara nne kwenye mtaa wa Las Vegas mnamo Septemba 7, 1996. Polisi walisema alikuwa amehusika katika mapigano kwenye Casino kabla ya ufyatuaji risasi.

Kulingana na ripoti za polisi, Tupac alikuwa amewasha taa nyekundu kwenye BMW wakati ajali hiyo ilipotokea.

Wakati huo, Cadillac nyeupe ilisimama karibu na gari na mtu ndani akafyatua risasi. Tupac alipelekwa hospitalini na kuwekwa katika chumba cha wagonjwa mahututi, lakini alifariki siku sita baadaye.

Uchunguzi wa mauaji ya Tupac umechukua miongo kadhaa. Labda shahidi muhimu zaidi aliye hai katika kesi hiyo ni Marion "Shug" Knight, afisa mkuu wa lebo ya rekodi ambaye alikuwa ndani ya gari na Tupac alipopigwa risasi.

Hajawahi kushirikiana kikamilifu na wachunguzi kuhusu alichokiona usiku huo.

Mnamo Septemba 2023, polisi wa Las Vegas walimshtaki Dwayne Davis kwa mauaji ya rapa huyo.

Polisi walimtaja Davis kama "kiongozi na mtunza maamuzi mkuu" wa genge la mtaani la Southside Compton Crips.

Davis amesema mara kwa mara, ikiwa ni pamoja na katika kumbukumbu zake, kwamba alikuwa ndani ya gari ambalo Tupac alipigwa risasi.

Waendesha mashtaka wanasema Orlando Anderson, mpwa wa marehemu wa Davis, alikuwa amegombana na Tupac kwenye Casino kabla ya ufyatuaji risasi na alikuwa ndani ya Cadillac ile ile wakati shambulio hilo lilipotokea.

Anderson na abiria wengine wawili wa gari hilo, Terrence Brown na DeAndre Smith, wamefariki tangu wakati huo.

Waendesha mashtaka watabishana katika kesi inayotarajiwa kuchukua wiki kadhaa kwamba Davis aliamuru mauaji hayo.

Ikiwa atapatikana na hatia, anaweza kukabiliwa na kifungo cha maisha jela bila uwezekano wa kuachiliwa huru.

Hata hivyo, tangu kukamatwa kwake mwaka wa 2023, Davis amekana baadhi ya kauli zake za awali na kukana kuhusika katika kifo cha Tupac.

"Sina hatia. Sikuua mtu yeyote. Sijawahi kumuua mtu yeyote. Hawana ushahidi dhidi yangu," alisema katika mahojiano ya gereza na ABC News mnamo Machi 2025.

Haiwezekani kwamba mahakama ya Las Vegas itaamua ni nani hasa aliyempiga risasi Tupac. Hata hivyo, mtaalamu wa sheria Sean Kent aliiambia BBC kwamba waendesha mashtaka watajaribu kumuonyesha kiongozi huyo wa zamani wa genge kama mpangaji mkuu wa mauaji hayo.

"Upande wa mashtaka utasema kwamba hata kama Davis hangefyatua risasi binafsi, anahusika na mauaji hayo kwa sababu kama hangehusika, ufyatuaji huo wa risasi usingetokea," Sean Kent alisema.