ሮቦታት ቻይና፡ ብስቕታ ንዓለም ዝጸሉ ዘሎ ሰውራ ማሽናት

ወዲ 28 ዓመት መንእሰይ ቸን ቲያንዩ ንእዋናዊ ምዕባለ ሮቦቲክስ ክገልጽ እንከሎ፡ "ንእሽተይ ደቂሰ ክትስእ እንከለኹ ዓለም ተቐዪራ እያ ትጸንሓኒ" ይብል።

ንሱ ትርፊ ግዜኡ ኣብተን ናብ ኣውቶማቲክ ዝቕይራ ዘለዋ ፋብሪካታት ብምኻድ ብዛዕባ ዳሕረዋይ ቴክኖሎጂ ዘለዎ ርድኢት ይዕቅብ። ብኸምዚ ድማ ንተምሃሮኡ ብዛዕባ ኪነታዊ ብልሒን ሮቦቲክስን ክምህር ከሎ ኣብ ምንታይ ከተኵር ከምዘለዎ ይፈልጥ።

ሓደ ካብቶም ኮዲን ዘምህሮም ኣስታት 30 ተምሃሮ ኮለጅ፡ ኣዒንቱ ካብቲ ስክሪን ናብቲ ሮቦት እናመላለሰ ብሕርቃን ይጽሕፍ፡ "እቲ ሓሳብ፡ እቲ ሮቦት ነታ ቍራጽ ክቢ ሒዙ ናብ ካልእ ቦታ ከግዕዛ'ዩ።"

ኢንዱስትርያዊ ሮቦታት ፕሮግራም ክግበሩ መስርዕ ሒዞም ይጽበዩ ኣለዉ፤ ኣብ ካልእ ክፍሊ ድማ ተመሃሮ ሮቦታዊ መሳርሒታት ሕክምና ንምምዕባል ይጽዕሩ።

ቸን፡ "ዓለም ኪነታዊ ብልሒን ሮቦቲክስን ዘይትደልየኩም እንተዀይና፡ ብርግጽ ካብቶም ዝእለዩ ክትኰኑ ኢኹም" እናበለ ይመርሖም።

እዚ፡ ኣብቲ ክፍሊ ንዘለዉ ሰባት፡ ናብቲ ቻይና ብጥንቃቐ ትሃንጾ ዘላ መጻኢ ከም ሓደ ዝላ እዩ። እዚ መጻኢ፡ ሺ ጂንፒን ሃገሩ ኣብ ምህዞ ኣብ ቅድሚት ክትስራዕን ቀጥታዊ መወዳድርቲ ኣመሪካ ንኽትከውንን ዝሓንጸጾ ናይ 20 ቢልዮን ዶላር መደብ እዩ።

እቲ መርትዖ ድማ ብዙሕ እዩ። እቶም ተምሃሮ ኣብቲ ንቐጻሊ ወለዶ ቴክኖሎጂ ዝፈልጡ መሃንድሳት ከፍርያ ዝደልያ ሓያሎ ዓበይቲ፣ ንዕላማ ዝተሃንጹ ሞያዊ ኣብያተ ትምህርቲ ሓደ ዝዀነ ሃንግዝሆው ቴክኒሻን ኢንስቲትዩት ይርከብዎም።

እዚ ቀጽሪ ኣብ ወሰን እታ ናይ ቀደም ሃጸያዊት ርእሰ ከተማ ሃንግዝሆው ዝርከብ ኰይኑ፡ መጻኢ እዛ ከተማ ከም ዓለማዊ ማእከል ቴክኖሎጂ ዘለዋ ተራ ዘርኢ ናይ መጀመርታ ምልክት እዩ።

ኣብ መላእ እታ ሃገር፡ ልዕሊ ክልተ ሚልዮን ሮቦታት ኣብ ፋብሪካታት ይሰርሑ ኣለዉ። እዚ ካብ ዝዀነ ቦታ ኣዝዩ ዝዛይድ ኰይኑ፡ ተራእዩ ብዘይፈልጥ ፍጥነት ድማ ዕብየቱ ይቕጽል ኣሎ።

ልክዕ ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ - ቍጠባ ቻይና ዓቢ ለውጢ ዘመዝገበሉ - እዋን፡ ንዓለም ብርግጽ ዝቕይራ ተወፋይነት እዩ። ቻይና ድሮ ሮቦታታ ናብ መላእ ዓለም ትሰድድ ኣላ፣ ልዕሊ ፍርቂ ኢንዱስትርያዊ ሮቦታት ዓለም ኣብ ቻይና ዝፈርዩ እዮም።

እቲ ውሑድ ንጹርነት ዘለዎ ነገር፡ ኣብታ ኣብ ሕምብርቲ ዓለማዊ ማኑፋክቸሪን፡ ንግድን ምህዞን እትርከብ ሃገር፡ እንታይ ጽልዋ ከሕድር እዩ ዝብል እዩ። ንኣብነት ንሰብኣዊ ሓይሊ ስራሕ እታ ሃገር ብኸመይ ይጸልዎ?

ኣብዚ ዓለም ክትዕዘቦ ዝጸንሐት ኢንዱስትርያዊ ሰውራ፡ መጻኢ ሮቦታት ንጹር ኣይኰነን።

ኣብ ቻይና ኣብ ዝተኻየደ ካልኣይ ሕታም ዓለምለኻዊ ጸወታታት ህዩማኖይድ፡ ሮቦታት ቦክሲን፡ ቅጽበታዊ ውድድርን ሰልፊን ክገብሩ ተራእዮም እዮም። መርበብ ጸሓያዊ ጸዓት፡ ድምጺ ኣልቦ ብኤሌክትሪክ ዝሰርሓ ተሽከርከርቲ፡ ካብ ዩሰይን ቦልት ዝቐልጠፋ ጎየይቲ ሰብ-መሰል ማሽናት ርኢና ኣለና።

ነዚ ትርኢት ተወሳኺ ድምቀት ዝህቦ ግን ኣብ ውሽጢ ፋብሪካታትን ክፍልታትን ዝፍጸም ዘሎ ብዙሕ ዘይርአ ሰውራ እዩ።

ቢቢሲ ኣብ መላእ ሃገር ኣብ ዝርከቡ ኢንዱስትርያዊ ቦታታት ምብጻሕ ኣካይድና።

ሰብ ዘይመስሉ፡ ወይ ኣብ መድረኽ ዝስዕስዑ ወይ ከኣ ብዘይ ዕረፍቲ ወይ ጥቕማጥቕሚ 24 ሰዓት ዝብይዱ፡ ቀለም ዝለኽዩ፡ ዘልዕሉ፡ ዝእከቡን ዝሰርሑን ሮቦታት ክንርእይ ክኢልና ኣለና።

ገሊኦም ድማ ዝያዳ ሮቦታት ንምህናጽ ዝተዳለዉ እዮም። ቻይና ጐድኒ ጐድኒ ሮቦታዊ ሓይሊ ስራሕ ዝሰርሑ ሰባት ኣብ እተሰልጥነሎም ኣካዳሚታት እውን ምብጻሕ ኣካይድና ኢና።

እዚ ድማ ነቲ ጂንፒን "ሓደስቲ ኣፍረይቲ ሓይልታት" ቻይና ዝብሎ - ከምኡ'ውን ነታ ሃገር ብኸመይ ዳግማይ ክቐርጽዋ ከምዝኽእሉ ብዝምልከት ብቐዳምነት ዝለዓል ሕቶ ዘንቅል እዩ።

ኣብ ደቡባዊት ከተማ ቸንግዱ ኣብ ዝርከብ ፋብሪካ ደርቢ፡ ዓበይትን መንእሰያትን ብሓባር ክሰርሑ ይረኣዩ።

ኣስታት 30 ኣብ ማእከላይ ዕድመ ዝርከቡ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ዝሓቘፈ መስመር፡ ኣብቲ ዝተፈላለዩ ኢንዱስትሪያዊ ዕማማት ዝፍጽም ናይ ሲኣርፒ ሲግኔቸር ቴክኖሎጂ ፍርያት ዝዀነ ሮቦታዊ ቅልጽም፡ የንኩሉ፡ የጥብቑን የጽርዩን።

ብተወሳኺ ኣብቲ ክፍሊ ኣርባዕተ መንእሰያት መሃንድሳት ኣብ ዙርያ ሓደ ካቢነት ተኣኻኺቦም፡ ነቲ ንፕሮቶታይፕ (መርኣያ) ሮቦት ዝኸውን ኮድ ክፈትሑ ይጽዕሩ።

ንሳቶም፡ እዚ ሓድሽ ሮቦት፡ ካልኦት ሮቦታት ንምህናጽ ክሕግዝ እዩ ዝብል ተስፋ ኣለዎም።

ሓደ ካብኣቶም፡ ኣካል ናይቲ መጽናዕትን ምዕባለን ጕጅለ ዝዀነ ወዲ 31 ዓመት ፓንግ ካይ እዩ።

ንሱ፡ ነቲ ስሉጥ ቅርጺ ሮቦት ናብ ስግር እቲ ክፍሊ ይደፍእ ነይሩ። ምኽንያቱ መጻኢ ሓይሊ ስራሕ ቻይና፡ ካብ ዕዳጋ ንኸወጽእ ምሉእ ብምሉእ ድሉው ኣይኰነን። ንሕጂ ግን ቀለልቲ ተደጋጋሚ ምንቅስቓሳት ጥራይ እዩ ክገብር ዝኽእል።

"ምናልባት ድሕሪ ካልእ ፍርቂ ዓመት ካልእ ዕማም ክሰርሕ ይኽእል'ዩ" ይብል ፓንግ ብሕርቃን ፍሽኽ እናበለ።

እቲ ጕዕዞ ነዊሕ መንገዲ ስለዝዀነ ግን፡ እታ ጕጅለ ንነፍሲ ወከፍ ንእሽቶ ዓወት ትጽንብል ኣላ።

ኣስታት 300 ሰባት ዝቘጽር ሲኣርፒ ቴክኖሎጂ፡ ን9 ዓመታት ሮቦት ቅልጽም ክሰርሕ ጸኒሑ እዩ።

ነፍሲ ወከፍ ቅልጽም ምስ ድሌታት ሓደ ፋብሪካ ተሰማሚዑ መካይን፡ ኤሌክትሮኒክስ ወይ ተርባይናት ንፋስ ንምህናጽ ክሕግዝ ይኽእል።

እቲ ትካል፡ ሓደ ቅልጽም ልዕሊ 90 ሚእታዊት ተደጋጋሚ ዕማማት ንኽፍጽም ፕሮግራም ክግበር ከምዝኽእል ይገልጽ።

እቶም መሃንድሳት እውን፡ ሓደ መዓልቲ፡ ንሓይሊ ስራሕ ናይቲ ኩባንያ ክቕይሩ ይኽእሉ ድዮም ዝብል ሕቶ ኣለዎም።

"ሓድሽ ሮቦትና ከም ደቂ ሰባት ክኸውን ኢና ንደሊ፤ ባዕሉ ክሓስብ ክኽእል ተስፋ ንገብር" ይብል ፓንግ።

"እዞም ዓይነት ሮቦታት የድልዩና ኣለዉ፡ ምኽንያቱ ምናልባት ድሕሪ 10 ዓመት፡ ኣብ ቻይና እኹላት ሰራሕተኛታት ኣይክህልዉናን እዮም።"

እናነከየ ዝኸይድ ዘሎ ብዝሒ ህዝብን ዕድመኦም ዝደፍእ ዘሎ ሰራሕተኛታትን፡ በይጂን ኣብ ፋብሪካታታ ሰውራ ንምምጻእ እትጓየየሉ ካልእ ምኽንያት እዩ።

ኣብ መጻኢ ዓመታት ማእከላይ ዕድመ ሓይሊ ስራሕ ቻይና ልዕሊ 60 ዓመት ክኸውን ትጽቢት ይግበር። ብመሰረት ገለ ግምታት፡ እታ ሃገር ኣብ ዝቕጽል ዓሰርተ ዓመታት ዳርጋ 60 ሚልዮን ሰባት ክትስእን እያ።

እቲ ተስፋ፡ ምውሳኽ ሮቦታት ነዚ ኣብ ሓይሊ ስራሕ ዝመጽእ ዘሎ ሃጓፍ ክፈትሕ እዩ ዝብል እዩ። ግን፡ ፍጥነት ናይቲ ምስግጋር ቀንዲ ጉዳይ እዩ። ክሳብ ሕጂ ኣስታት 120 ሚልዮን ሰባት ኣብ ጽላት ማኑፋክቸሪን ይሰርሑ ኣለዉ።

ቻይና ኣዝያ ቀልጢፋ እንተ ተሰጋጊራ፡ ኣብ ደሞዝ ፋብሪካታት ዝምርኮሱ ሚልዮናት ሰባት ኣዕናዊ ጸገም ከጋጥሞምን ሽቕለት ኣልቦነት ከስዕብን ይኽእል።

"ብክልሰ-ሓሳብ፡ ማሽናት ኣብ መዓልቲ 24 ሰዓታት ክሰርሓ ይኽእላ እየን፤ እዚ ድማ ብርግጽ ምስ ሰብኣውያን ሰራሕተኛታት ክነጻጸር ከሎ ልዑል ብልጫ'ዩ። ማሽናት ግን ጽገና'ውን የድልዮም እዩ። መዓልታዊ ንዕኡ ግዜ የድልየና'ዩ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ወርሒ ድማ እቲ መስመር ፍርያት'ውን መርመራን ጽገናን የድልዮ" ይብል ምክትል ፕረዚደንት ሰራሕቲ ኢቪ ሊፕሞተርስ ዝዀነ ካኦ ሊ።

ኣብ ኤውሮጳን ዓባይ ብሪጣንያን ተፈታውነት ዝረኽባ ዘለዋ ንባጀት ዝምችኣ፡ ኣብ ቴክኖሎጂ ዘተኮራ መካይን ኣብ ፋብሪካ ሃንግዝሆው እየን ዝገጣጠማ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ስጕምቲ ነቲ መስርሕ ዝሕግዙ ሮቦታት ኣለዉ። ኣብ መወዳእታ እቲ መስመር ምግጥጣም፡ ዝያዳ ደቂ ሰባት ይሳተፉ።

እቲ ኩባንያ ልዕሊ 25 ሽሕ ሰራሕተኛታት ዘለዉዎ ኰይኑ፡ ኣማኢት ካብኣቶም ድማ እተን ሓደስቲ መካይን እናሓለፋ እንከለዋ ናይ መወዳእታ ምጽራይ ይገብሩ። ድሕሪ ደጊም እዞም ሰራሕተኛታት ዘየድልዩሉ መዓልቲ ክመጽእ'ዶ ይኸውን?

"ምሉእ ብምሉእ ይከኣል እዩ" ይብል ካኦ።

"ብተዛማዲ ድማ ብቕልጡፍ ክመጽእ ይኽእል እዩ። ኣብ ዎርክሾፓት፡ እንተላይ ኣብ ምሕታም፡ ምውህሃድን ቀለምን፡ ብመሰረቱ 100 ሚእታዊት ኣውቶማቲክ ስራሕ ረኺብና ኣለና።"

ቻይና ብሳላ እቲ ዘለዋ ገዚፍ መሰረት ማኑፋክቸሪን ኣብ ልዕሊ ኣመሪካ ብልጫ ኣለዋ።

ሞተር፡ ባትሪ፡ ኤሌክትሮኒክስ፡ ማርሻ፡ ሴንሰር - ኣካል ሮቦት ንምህናጽ ዘድሊ ኵሉ፡ ብቐሊሉ ይርከብ እዩ።

"ቻይና'ውን ሓሳብ ኣለዋ፣ ትልሚ ኣለዋ። ድሕሪ ሓሙሽተ ዓመት ኣበይ ክብጻሕ ከም ዝከኣል ይፈልጡ እዮም። ብላዕለዋይ ደረጃ ይውጠኑ፤ ናብ ዞባታትን ምምሕዳር ከባቢታትን ይወርዱ" ትብል ዶክተር ሱዛን ቢለር፡ ዋና ጸሓፊት ዓለምለኻዊ ፈደረሽን ሮቦቲክስ።

"ኣብ ሸንዘን ሮቦት ክትሰርሕ እንተደሊኻ - ምሉእ ስነህይወት ኣሎ። ሮቦት ንምስራሕ ዘድልዩኻ ኣካላት ንምርካብ ትሕቲ ሓደ ሰዓት እዩ ዝወስደልካ። ኣብ ኤውሮጳ ክሳብ ሓደ ሰሙን ክወስደልካ ይኽእል'ዩ" ክትብል ተነጻጽር።

ይዅን እምበር፡ ቻይና ኣብ ምህናጽ ኣካላት ብልጽቲ እኳ እንተዀነት፡ ኣመሪካ ግን ገና ኣብ ምህናጽ "ሓንጎል" ትመርሕ ከምዘላ ትኣምን።

እዚ ድማ ንሮቦታት ፕሮግራም ንምግባር ዝሕግዝ ኪነታዊ ብልሒ ምምዕባል ዘጠቓልል እዩ። ከምኡ'ውን ቻይናውያን ትካላት ካብ ዲፕሲክ ክሳብ ሙንሾት ዝበጽሕ ምስ ላዕለዎት ትካላት ኣመሪካ ክወዳደሩ ይኽእሉ እዮም ዝበልዎም ሓደስቲ ሞዴላት ኪነታዊ ብልሒ ከቕርባ ጸኒሐን እየን።

ብኣገባብ "ኦፕን ሶርስ" ዝድረኽ፡ ጀመርቲ ኪነታዊ ብልሒ ኮድ ዘካፍሉሉ፡ ዋላ'ኳ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኣገደስቲ ምዕቡላት ቺፕስ ሰደድ ትቈጻጸሮ እንተሃለወት፡ ምህዞ ቻይና፡ ካብቲ ትጽቢት ዝተገብረሉ ብዝቐልጠፈ እናተናሓንሐ ይርከብ።

ሕጂ ተንተንቲ፡ ቀጻሊ መልክዕ ናይዚ ውድድር፡ መን ዝበለጸ ሞዴል ቋንቋ ከም ዘለዎ ዘይኰነስ፡ ነዚ ብልሒ መን ኣብ ሚልዮናት ማሽናት ከእትዎ ከም ዝኽእል ዝውሰን ምዃኑ ይኣምኑ።

ስለዚ ድማ እያ ቻይና፡ ድሕሪ እዚ እንታይ ክመጽእ ከምዝኽእል ኣብ ምግማት ዝመሃሩ ወለዶ ተምሃሮ ኣብ ምፍራይ ወፍሪ ትገብር ዘላ።

ንኣብነት ኣብ ኢንስቲትዩት ቴክኒሻን ሃንግዝሆው፡ ካብ 15 ዓመት ዕድመኦም ህጻናት ትምህርቲ ክጅምሩ ይኽእሉ። ዓቐን ናይቲ ትምህርቲ ድማ ከሰንብድ ይኽእል።

ምሉእ ህንጻ ንሞተርን ኤሮኖቲክስን ዝተወፈየ ኰይኑ፡ ቻይና ኣብ ቅድሚት ኣብ ምምስራሕ ብርቂ መሬት ንኽትጸንሕ ዝሰርሑ ተመሃሮ ዝተገደበ ደርቢ ኣሎ። እዚ ድማ ካልእ ወሳኒ ሸቐጥ ኣብቲ ምስ ኣመሪካ ዝግበር ውድድር እዩ።

ገለ ሰባት፡ እዚ ነቲ ኣብ ቻይና ዝርአ ልዑል መጠን ሽቕለት ኣልቦነት መንእሰያት ከም መፍትሒ ይርእይዎ። ኣብታ ሃገር፡ ካብ ሓሙሽተ ሓደ መንእሰይ ስራሕ ንምርካብ ይቃለስ ኣሎ።

"ተምሃሮና ጠለብ ኣለዎም፣ ዋላ'ውን ብኩባንያታት ኣቐዲሞም ክቝጸሩ ይኽእሉ። ብዛዕባ ስራሕ ፈጺሞም ክጭነቑ ኣየድልዮምን እዩ፣ ከም ኣካል ስልጠናኦም ድማ ውድድራት ነካይድ" ይብል እቲ መንእሰይ መምህር ቸን፡።

"ኣብ ውሽጢ ማዕበል እቲ ቴክኖሎጂ መርገጺኻ ምርካብ ይሓይሽ። ኣብ መስርሕ ምዕባለ፡ መዋቕራዊ ለውጢ ክመጽእ ግድን'ዩ፣ እዞም መዋቕራዊ ለውጥታት ድማ ልክዕ ኣብቲ ናይ ተምሃሮ መጻኢ ዕድላት ስራሕ ዝውሰነሉ ቦታታት'ዮም።"

ቻይና ግን ገና፡ ካብቲ ክሳብ ሕጂ ዝብድህ ዘሎ ቅልውላው ንብረት፡ ክሳብ ዓቢ ዕዳ ከባብያዊ መንግስትን ቀጻሊ ትሑት ሃልኪን ከቢድ ቍጠባዊ ብድሆታት የጋጥማ ኣሎ።

እቲ በይጂን እትጕስጉሶ ዘላ ሰውራ ነዚኦም ክፈትሕ እንተዀይኑን ብኸመይን ንጹር ኣይኰነን።

ሮቦታት ብልጽግና ክፈጥሩ ድዮም ወይስ ብዙሕ ዕድላት ስራሕ ጥራይ እዮም ክወስዱ?

"ተምሃሮይ ኣብ መጻኢ እንታይ ከም ዝኸውን ይሓቱኒ" ይብል ቸን።

"ኣይፈልጥን እየ ዝብል። ቴክኖሎጂ ኣዝዩ ብቕልጡፍ ይቕየር ኣሎ። ኣብዚ ግን ደው ኢልና ክንድቅስ የብልናን። እንታይ ክንገብር ዓቕሚ ከምዘለና ንምርኣይ ንቕድሚት ክንስጕም ኣለና" ክብል ይውስኽ።