Bạo lực tình dục và nữ quân nhân Ukraine là 'mồi nhử' trong chiến dịch tuyên truyền của phe thân Nga

Cảnh báo: Bài viết có nội dung có thể gây đau buồn và ám ảnh cho một số độc giả

Khi Keti Leshkasheli, một nữ quân y người Georgia từng phục vụ trong lực lượng vũ trang Ukraine, trở về từ tiền tuyến khoảng ba năm trước, điện thoại của cô liên tục đổ chuông.

Bạn bè và người thân muốn biết cô có ổn không. Họ đã nhìn thấy những bài đăng trên Telegram nói rằng cô bị bắt và bị cưỡng hiếp.

"Tôi biết có một video xuất hiện, nói rằng tôi và một số cô gái khác đã bị bắt. Có một đường link dẫn tới một kênh Telegram cho thấy chúng tôi đang bị 'trừng phạt'," cô nói với BBC.

Cô nhận ra mình trong bức ảnh đó. Đó là bức ảnh của cô, được chụp nhiều năm trước khi cô mặc quân phục tại Avdiivka, một thành phố ở miền đông Ukraine hiện nằm dưới sự kiểm soát của Nga.

"Họ viết đủ thứ kinh khủng về tôi," cô nói. "Điều đó khiến tôi tức giận. Tôi chẳng thể làm gì được."

Bài đăng này nằm trong một mạng lưới quảng cáo giả có quy mô lớn hơn trên Telegram. Những quảng cáo này sử dụng những tuyên bố bịa đặt rằng phụ nữ Ukraine đã bị cưỡng hiếp, kèm lời hứa sẽ cung cấp video bằng chứng, nhằm dụ người dùng truy cập các kênh thân Nga.

BBC World Service phát hiện hình ảnh của hơn 20 phụ nữ – nhiều người trong số đó đã hoặc đang phục vụ trong quân đội Ukraine – được sử dụng làm mồi nhử trong chiến dịch này. Chúng tôi đã nói chuyện với bảy người trong số họ.

Công thức

Kể từ khi Nga xâm lược Ukraine vào tháng 2/2022, hàng ngàn bài đăng trên các nhóm hoặc kênh Telegram đã hứa hẹn rằng người dùng sẽ được xem cảnh các nữ tù binh Ukraine bị cưỡng hiếp và hành quyết.

Telegram là một ứng dụng nhắn tin, nơi người dùng tham gia các kênh hoặc nhóm lớn để chia sẻ và thảo luận nội dung.

Các bài đăng trong những không gian này thường có quảng cáo dẫn tới các kênh khác, nhóm riêng tư hoặc các trang web bên ngoài.

Nền tảng này đặc biệt phù hợp với việc xây dựng lượng người xem vì đây là ứng dụng nhắn tin phổ biến nhất tại Nga.

Đối với người Ukraine, Telegram cũng là một nguồn tin tức chính vào năm 2025, theo một cuộc thăm dò trên toàn quốc.

Sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu để tìm kiếm những cụm từ lặp đi lặp lại và tên giả được sử dụng trong những bài đăng Telegram này, BBC World Service phát hiện hơn 6.500 quảng cáo về các vụ tấn công tình dục.

Những quảng cáo này được đăng bởi khoảng 1.700 kênh nhỏ với nhiều chủ đề khác nhau, từ nội dung "18+", chiến tranh, tài chính cho tới meme.

Tổng cộng, các bài đăng này thu hút hơn 65 triệu lượt xem.

Phần lớn đều sử dụng cùng một công thức: lấy ảnh thật của những phụ nữ có thật, giả mạo thông tin rằng họ đã bị bắt và cưỡng hiếp, rồi thêm một đường link hứa hẹn cung cấp video bằng chứng.

Đây là một chiến thuật có chủ ý gây sốc, được thiết kế để thu hút khán giả bằng lời hứa về những hình ảnh ghê rợn.

Những bài đăng này cũng cáo buộc những phụ nữ này từng tra tấn binh sĩ Nga hoặc "kêu gọi thiêu sống trẻ em Nga". Những tuyên bố đó đi kèm với các từ ngữ miệt thị dựa trên sắc tộc và giới tính.

Tuy nhiên, khi người dùng nhấp vào các bài đăng, nội dung được hứa hẹn không hề tồn tại. Thay vào đó, các đường link dẫn tới những kênh Telegram riêng tư chứa đầy nội dung ủng hộ chiến tranh.

Những bài đăng này cũng lan sang các nền tảng khác. Các video trên TikTok và YouTube, cũng như các bài đăng trên mạng xã hội Nga là VKontakte, hứa hẹn cung cấp cùng loại nội dung và quảng bá những kênh Telegram riêng tư tương tự.

Valentyna Shapovalova, một nhà nghiên cứu chuyên nghiên cứu về thông tin sai lệch mang tính giới, cho rằng chiến dịch này "bán lời hứa về bạo lực tình dục như một hình thức giải trí" nhằm "thu hút và kiếm tiền từ" sự chú ý của người dùng.

Bà cho biết ngay cả khi những bài đăng này không được chính quyền trực tiếp sản xuất, thì vẫn phục vụ các mục tiêu chiến tranh của Điện Kremlin vì làm nhục người Ukraine và "bình thường hóa bạo lực tình dục nhằm vào 'kẻ thù'".

Đổi tên, xóa bài, bán quảng cáo

Bằng cách nhận diện các mô thức và lập bản đồ liên hệ giữa những bài đăng, BBC đã lần theo một mạng lưới các kênh hưởng lợi từ chiến dịch câu kéo người dùng này.

Sáu kênh đã vượt mốc một triệu người đăng ký.

BBC phân tích ba kênh lớn nhất. Cả ba đều được tạo ra trong vòng 72 giờ kể từ khi Nga bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện vào tháng 2/2022.

Pryamoy Efir Novosti, một kênh xuất hiện trong hơn 1.000 bài đăng mà BBC phân tích, hiện có gần 4 triệu lượt đăng ký – nhiều hơn phần lớn những nhân vật bình luận thân Điện Kremlin nổi tiếng và nhiều cơ quan truyền thông nhà nước.

Kênh này tự xây dựng hình ảnh như một kênh tin tức, nhưng ban đầu có tên "MVD 18+", một tên gọi ám chỉ nội dung người lớn. Phần lớn lịch sử bài đăng của kênh trong giai đoạn chiến dịch câu kéo hoạt động mạnh nhất hiện đã biến mất.

Ngày nay, kênh này có diện mạo giống như bất kỳ kênh tổng hợp tin tức thân Điện Kremlin nào khác.

Kênh này đăng hàng chục bài mỗi ngày, dẫn lại nguồn từ truyền thông nhà nước Nga và đi theo đường lối biên tập của Điện Kremlin.

Kênh này cũng bán quảng cáo cho Alfa-Bank, một trong những ngân hàng tư nhân lớn nhất Nga, hiện chịu các lệnh trừng phạt của Anh, Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ. Ngân hàng này không trả lời yêu cầu bình luận của BBC.

Cả ba kênh đều dựa vào các nguồn truyền thông nhà nước Nga và phản ánh quan điểm của Điện Kremlin.

Chúng mô tả các bước tiến quân sự là những cuộc "giải phóng", coi EU và Anh là các bên gây hấn, đồng thời hoan nghênh thương vong của phía Ukraine.

Hai kênh thường xuyên sử dụng những từ ngữ miệt thị sắc tộc đối với người Ukraine.

Để xác định các kênh này kiếm được bao nhiêu tiền từ nội dung ủng hộ chiến tranh, BBC đã liên hệ với họ với tư cách một khách hàng tiềm năng muốn mua quảng cáo.

Pryamoy Efir Novosti cho biết mức giá tối thiểu cho một quảng cáo là 500.000 rúp (khoảng 150 triệu đồng).

Hai kênh còn lại, vốn đăng tải những nội dung miệt thị và bạo lực, cho biết họ tính khoảng 40.000 rúp (khoảng 12 triệu đồng) cho mỗi quảng cáo.

Pryamoy Efir không trả lời trực tiếp bất kỳ câu hỏi nào của BBC. Trong một tin nhắn, kênh này gọi BBC là "kẻ khiêu khích và tuyên truyền" và nói rằng thông tin của BBC "không phản ánh thực tế".

Trong số hơn 6.500 bài đăng câu kéo mà BBC xác định được, gần 5.400 bài đã bị xóa.

Tuy nhiên, những bài mới vẫn tiếp tục xuất hiện.

Một số bài đăng có dấu hiệu được tự động hóa: nội dung giống hệt nhau, bao gồm cả những lỗi chính tả giống nhau, được đăng đồng thời trên nhiều tài khoản.

"Tôi đã báo cáo những tài khoản này, chặn chúng, nhưng có quá nhiều," Yuliia Mala nói. "Số lượng những tài khoản giả này cứ tiếp tục tăng."

Những khiếu nại chính thức của các phụ nữ có hình ảnh bị sử dụng trong những bài đăng về bạo lực phần lớn đều không mang lại kết quả.

Keti cho biết cô đã nhiều lần gửi khiếu nại tới Telegram.

"Gần như không thể làm gì được," cô nói. "Tôi muốn mọi người biết rằng những trò lừa đảo như vậy tồn tại và đừng mắc bẫy."

Oleksandra, một công dân Nga tình nguyện chiến đấu cho Ukraine, cho biết cô nhìn thấy các bài đăng sử dụng ảnh của mình vào các năm 2022, 2023 và 2024 trên nhiều kênh đến mức cuối cùng cô không còn theo dõi chúng nữa.

"Tôi thấy họ sử dụng ảnh của tôi và ghép mặt tôi vào một cơ thể khỏa thân bằng Photoshop… Có quá nhiều nên cuối cùng tôi không phản ứng nữa," cô nói.

Telegram không trả lời yêu cầu bình luận của BBC.

Kể từ tháng 2/2026, cơ quan quản lý truyền thông Nga đã hạn chế Telegram tại nước này, cáo buộc nền tảng không tuân thủ luật pháp Nga.

Tuy nhiên, biện pháp này gần như không làm giảm việc sử dụng ứng dụng, khi người Nga sử dụng mạng riêng ảo (VPN) để tiếp cận nền tảng.

Lesia Palahniuk, một nghị viên địa phương ở Chernivtsi có hình ảnh bị sử dụng trong các bài đăng chứa ngôn ngữ tục tĩu, cho biết việc bị phơi bày như vậy khiến phụ nữ phải gánh chịu một nỗi xấu hổ vốn không thuộc về họ.

"Đối với một người phụ nữ, nhìn thấy những bức ảnh như vậy là điều rất khó khăn," cô nói. "Phụ nữ cần biết rằng họ không đơn độc, rằng họ có sự hỗ trợ. Họ không làm gì sai cả."