100 jaar geleden begon de Titanic aan fatale reis
Soms gebeurt er een drama waar men honderd jaar later nog over praat. Op 11 september 2101 zullen de ogen van onze kleinkinderen en achterkleinkinderen op New York gericht zijn. In 2018 en 2045 herdenken we de miljoenen slachtoffers van twee wereldoorlogen. En op 15 april 2012 denken we nog eens terug aan die fatale nacht dat de Titanic voorgoed naar de zeebodem zonk.
Om een eeuw lang niet in een stoffig geschiedenisboek te verdwijnen, moet een gebeurtenis behoorlijk spectaculair of dramatisch zijn. De Titanic kreeg in de jaren 90 natuurlijk de nodige hulp van regisseur James Cameron die er één van de grootste liefdesverhalen ooit van maakte. We kennen allemaal wel iemand die destijds in de bioscoopzaal de tranen niet kon bedwingen. Maar eigenlijk had de Titanic die film niet nodig, want het verhaal was op zich al sterk genoeg. Een onzinkbaar schip dat uitgerekend tijdens z'n langverwachte eerste vaart tegen een ijsberg botst en vergaat. We hebben in de voorbije eeuw ook de Concorde, het snelste passagiersvliegtuig ter wereld, zien neerstorten, maar dat gebeurde toen de vloot al tientallen jaren in gebruik was. Maar zinken op je allereerste reis? Nee, het noodlot kon geen grotere rol opeisen in de tragedie van de Titanic.
De komende dagen vergeten we Leonardo DiCaprio en Kate Winslet even. Vanaf vandaag tot de fatale nacht van 14 op 15 april gaan we met u aan boord van de echte Titanic. We laten mensen aan het woord die de ramp overleefden en in de jaren nadien getuigden. Vandaag beginnen we met het vertrek vanuit Southampton. En ook daar liep het al bijna mis voor het superschip...
DEEL 1: Het onheilspellende vertrek uit Southampton
Kort voor het vertrek van de Titanic kon het publiek naar de indrukwekkende boot komen kijken. Ze hadden al een fantastisch schip gezien, want het zusterschip van de Titanic, de 'Olympic', was al in gebruik genomen. Maar bij de Titanic moest het allemaal nog net iets grootser worden. Wie in tweede of in derde klasse sliep kreeg kamers van een niveau dat voor de bouw van de Titanic nog de norm was voor eerste klasse. Goedkoop was het natuurlijk zeker niet. In derde klasse kon men een hut verkrijgen vanaf ongeveer 36 dollar. In tweede klasse liep het tarief op naar 66 dollar en in eerste klasse moest men al 125 dollar neertellen. De duurste suites kostten ruim 4.000 dollar. Omgerekend naar de geldwaarde honderd jaar later moest men in derde klasse voor de overtocht 793 dollar betalen, in tweede klasse 1.200 dollar en in eerste klasse 2.795 dollar. De suites zouden nu neerkomen op een duizelingwekkende prijs van meer dan 83.000 dollar.
Toch waren luxeschepen meestal volgeboekt, maar dat was niet het geval bij de Titanic. Enerzijds hadden veel mensen al een kaartje gekocht voor de 'Olympic', die enkele dagen eerder zou uitvaren. Anderzijds was er een kolenstaking, waardoor veel mensen uit onzekerheid hun reis besloten uit te stellen. Andere passagiers stonden op de lijst van andere schepen, maar werden overgeplaatst naar de Titanic, die kolen ter beschikking kreeg van enkele schepen in Southampton.
Harvey en Charlotte Collyer hadden tickets voor de 'New York' gekocht om samen met hun 8-jarige dochter een nieuw leven te beginnen in de Verenigde Staten. Harvey zou aandelen kopen in een appelboomgaard en dus namen ze al hun bezittingen mee. Aangezien de 'New York' door de kolenstaking niet kon uitvaren, mochten ze mee met de kolossale Titanic. Harvey had al hun geld in hun kleren genaaid, zodat ze niets konden verliezen. "De andere boten in de haven leken dwergen naast de Titanic. En nochtans waren ze enkele jaren voordien nog enorm", vertelde Charlotte later. "Toen een vriend me vroeg of ik niet bang was om op zee te varen, antwoordde ik vol vertrouwen dat zelfs de zwaarste storm zo'n groot schip toch nooit kon vernielen." De uren voor de crash kwam een stewardess, waarmee Charlotte goed bevriend geraakt was, vertellen dat ze zich in één van de gevaarlijkste delen van de oceaan bevonden. "Haar verhalen over ijsbergen deden me niets en ik viel kort daarop in slaap. Maar het bewijst dat de bemanning zich wel degelijk bewust was van het risico. Voor zover ik me het kan herinneren zijn we zeker niet trager gaan varen", aldus Charlotte. De stewardess heeft ze nooit meer gezien, want zij ging samen met de Titanic tenonder. Charlotte verloor die nacht haar echtgenoot.
Waren de Titanic en de passagiers gedoemd? Op de dag van de afvaart liep het al bijna mis toen het schip de veel kleinere 'New York', de boot waar de familie Collyer eerst op zou reizen, passeerde. De meeste mensen waren nog met zakdoeken aan het zwaaien, terwijl de Titanic uit de haven gesleept werd. Van zodra de enorme schroeven echter in werking traden, begonnen omliggende boten te bewegen. De touwen van de 'New York' braken los en het schip was op weg om tegen de reusachtige Titanic te botsen. Gelukkig was de kapitein van de sleepboot 'Vulcan' alert en kon hij net op tijd ingrijpen. "Iemand schreeuwde me toe de 'New York' terug te duwen, maar zoiets was onmogelijk", getuigde kapitein Gale. "Als ik tussen die twee schepen in was gaan varen, zouden we zonder twijfel verpletterd zijn. Daarom keerde ik de 'Vulcan' meteen om en liet een touw naar de 'New York' gooien." Die snelle reactie heeft het kleine schip gered, want de 'Vulcan' kreeg de op hol geslagen 'New York' weer onder controle.
Een jonge meid die meereisde, beschrijft wat er aan boord gebeurde. "We werden bijna verpletterd door het enthousiaste publiek en toen de Titanic vertrok, brak er nog meer euforie uit", zei Roberta Maioni. "Toen werd het publiek plots stiller en ik ging kijken wat er aan de hand was. De Titanic had een veel kleiner schip losgemaakt. De 'New York' werd al gauw weer naar zijn plaats gesleept en we besteedden er verder geen aandacht meer aan. Maar sommige passagiers beschouwden het incident als een slecht voorteken, evenals het feit dat een grote hoeveelheid meeuwen het schip mee naar zee volgde. Dat kon een teken van een nakende ramp zijn. Maar ik had geen tijd om me zorgen te maken, ik was net in een sprookje gestapt en ging op ontdekking op zoek naar nieuwe vrienden." Een ongeluk was vermeden en de Titanic verdween stilaan uit de haven.
