'Frankenstorm' Sandy doet experts versteld staan
Een "samengestelde Frankenstorm", een "monster zonder precedent". Als het over 'superstorm' Sandy gaat, komen de grote woorden nu eens niet van de media, maar van experts die toch wel wat gewend zijn.
Met toenemende verbazing zagen weer- en orkaandeskundigen afgelopen week hoe Sandy een verkeerde afslag nam, over een koudefront buitelde, tegen een hogedrukgebied botste en werd afgeremd door een toevallige krul in de straalstroom. Wetenschappers moeten diep in hun geheugen graven voordat ze iets vergelijkbaars kunnen noemen: in 1950 gebeurde iets soortgelijks in New England, in 1938 overkwam het Long Island.
Doorsnee
Wie had dat gedacht van Sandy, als een nogal doorsnee orkaan ontstaan in de Caraïben. Even leek Sandy bij Florida aan land te gaan, maar dat gebeurde niet: de orkaan trok verder noordwaarts, langs de Amerikaanse oostkust. Normaal hoort zo'n orkaan daarna oostwaarts de zee op te gaan en uit te doven. Maar niet Sandy: die werd in zijn pad geblokkeerd door een hogedrukgebied bij Groenland, waarlangs het grote boze weer noordwestelijk richting New York werd gedreven.
Intussen begon Sandy te versmelten met een koudefront dat vanuit het oosten over de VS kwam aandrijven. Sandy werd steeds minder een tropische orkaan, maar werd wel groter en kouder en gewapend met een oostenwind die het zeewater opstuwde richting kust. Al voordat de storm aan land ging, had het orkaanonderzoekscentrum van de Amerikaanse weer- en klimaatdienst NOAA het gevaar van wateropzet op een schaal van 0 tot 6 een 5,7 gegeven; de wind kreeg 'slechts' het gevarencijfer 2,4. Nog meer pech: de volle maan stuwde het water nog wat verder op.
En dan helpt het niet mee als zo'n storm vertraagt doordat hij vast komt te zitten in een zogeheten 'blokkadepatroon' van de straalstroom. Normaal gesproken sleurt de straalstroom, een luchtstroming op 7 tot 12 kilometer hoogte, weersgebieden mee naar het oosten. Maar soms komt er een krul in de straalstroom, waardoor het weer blijft hangen - ongeveer zoals er in de bocht van een snelstromende rivier een luwte kan zitten waarin drijfhout blijft dobberen.
Record-wateropzet
Gevolg: een langzaam voortbewegende storm die zeer veel regen uitstort, maar ook een winters gezicht heeft met sneeuw en kou en die bovendien een bult zeewater de kust op blaast. "Hij ging door de record-wateropzet van 1821 heen", signaleert orkaandeskundige Ad Stoffelen van het KNMI. "Tropische orkanen zijn niet zo uitzonderlijk. Maar dat zo'n gigant bij Boston en New York aan land gaat, is dat wel."
De VS zullen nog een aantal dagen blijven zitten met hun wonderlijke weermonster van Frankenstein, verwacht Stoffelen. "Een dag of vijf, daarna wordt hij volledig in het weersysteem geabsorbeerd."
