Vochtig weer beperkt heropflakkeringen Hoge Venen

In de Hoge Venen was donderdag nog een zeventigtal hulpverleners gemobiliseerd, zeggen de diensten van de gouverneur. De vochtige weersomstandigheden hebben er de heropflakkeringen beperkt.

Onder de hulpverleners waren onder meer brandweerlieden uit verschillende hulpverleningszones en uit de provincies Luxemburg en Namen, politieagenten en leden van de Civiele Bescherming. Het Rode Kruis bood logistieke steun. De teams op de grond kregen ook steun van een Duitse helikopter, in de mate dat de weersomstandigheden dat toelieten.

In de noordoostelijke en noordwestelijke sectoren zetten de hulpverleners hun beveiligingswerken voort. De vochtige weersomstandigheden hielpen om heropflakkeringen te beperken. De komende dagen zijn de weersvoorspellingen echter weer gunstiger voor het risico op brand. "Een verhoogde waakzaamheid is dus noodzakelijk", klinkt het. "De mannen en vrouwen op het terrein zijn erg getekend door bijna 21 dagen van vuurbestrijding en veeleisend werk."

Een bedrijf uit het Luikse Weismes experimenteerde met succes met een terreinvoertuig "uitgerust met een tank van 10.000 liter en een krachtige pomp van de Civiele Bescherming", aldus de diensten van de gouverneur. "Met het oog op de resultaten blijft het voertuig de komende dagen ingezet, bediend door drie brandweerlieden."

De gouverneur bracht ook in herinnering dat de toegang tot het gebied strikt verboden blijft.

Hoewel de brand in de Hoge Venen onder controle is, blijft de situatie in bepaalde gebieden gespannen. Dat meldt de provinciaal gouverneur.

Aan de zuidoostelijke flank van het natuurgebied heeft de brandweer de kapwerken afgerond die de verdere verspreiding van het vuur moeten tegenhouden. De aandacht verschoof daarna naar de noordoostelijke flank, waar extra hulpdiensten nodig waren voor een grote opflakkering. Twee helikopters en de Belgische en Duitse politie schoten te hulp. Intussen is ook die brandhaard onder controle.

Het incident bewijst volgens de gouverneur hoe kwetsbaar de situatie langs de weg naar Porfays nog is. Hulpdiensten gaan daar door met het kappen en afvoeren van brandbaar materiaal om het gebied beter te beschermen tegen nieuwe brandhaarden.

Om de veiligheid te garanderen, blijft de N68 tussen het kruispunt van Belle-Croix en Eupen zeker tot en met 4 september afgesloten. De gouverneur benadrukt dat het rampgebied strikt verboden blijft voor het publiek.

Ondanks de felle wind tijdens de nacht en dinsdag overdag in de Hoge Venen, zijn er geen betekenisvolle opflakkeringen van de vlammen vastgesteld. Dat melden de diensten van de provinciegouverneur van Luik dinsdag. Op het terrein zijn ploegen aanwezig en ze krijgen ondersteuning van twee helikopters, een van de federale politie en een van de Duitse politie.

Aan de oostelijke flank van het brandgebied naderen de werken om de bodem af te graven voor een buffer stilaan hun einde. Aan de noordzijde gaat het opruimen van gevelde en omgevallen bomen eveneens voort.

Deze "grote werken" worden geleid door het Waalse departement voor Natuur en Bos (DNF) in overleg met de hulpdiensten. Ze willen zo een "verdedigingszone" instellen en verhinderen dat de vlammen zich nog verder kunnen verspreiden, aldus de Luikse provinciediensten.

De situatie evolueert gunstig, maar "het werk is verre van gedaan", klinkt het nog, omdat het vuur nog smeult in de veenbodem en het daarom nog lang kan duren eer alles gedoofd is. Daarom blijft waakzaamheid geboden.

Het werk van de hulpdiensten gaat zo op twee vlakken voort: enerzijds waken en elke heropflakkering snel in de kiem smoren, anders de zone verder beveiligen en dus fysiek verhinderen dat de vlammen zich nog kunnen verplaatsen. De gouverneur en het provinciaal coördinatiecomité blijven de situatie op het terrein van nabij opvolgen, net als de noden van diensten op het terrein.

De weersomstandigheden en bovenal de stevige wind die de Hoge Venen momenteel teistert, bemoeilijken de blusacties in de Hoge Venen. De wind heeft ervoor gezorgd dat de brand opnieuw oplaaide, waarbij er maandag, aan het eind van de dag, een grotere opflakkering plaatsvond. Volgens de gouverneur van Luik moesten er daardoor opnieuw interventiediensten ter plaatse komen, al konden die het vuur wel onder controle houden. Dankzij het wisselvallige regenweer bleven de effecten van de wind al bij al beperkt.

Maandag waren opnieuw een zeventigtal hulpverleners actief in de regio, met name van de veiligheidszones 4, 5 en 6, de civiele bescherming, federale en lokale politie en het Waalse Agentschap voor Natuur en Bos (DNF). Zij werden logistiek ondersteund door het Rode Kruis. 

De hevige wind, die snelheden haalde tot 60 kilometer per uur, en de regelmatige buien bemoeilijkten ook het werk van de luchtmacht die deelneemt aan de blusactie. Zo moest de helikopter van de federale politie regelmatig zijn actie staken door het weer, waardoor het onveilig werd om te vliegen, zo meldt de gouverneur. 

Terwijl de crisis die op 14 augustus begon, voortduurt, blijven de gouverneur, de waarnemend districtscommissaris en het provinciaal coördinatiecomité de situatie nauwlettend volgen. 

"Het doel blijft ervoor te zorgen dat aan de behoeften van de operationele diensten wordt voldaan en dat de nodige middelen kunnen worden ingezet en aangepast aan de ontwikkeling van de situatie, hoe lang de crisis ook duurt. Waakzaamheid blijft dus geboden en de maatregelen zullen blijven evolueren in functie van de behoeften die ter plaatse worden vastgesteld", klinkt het bij de gouverneur.

De ongeveer 40 Duitse brandweerlieden die het hele weekend versterking hebben geboden aan hun Belgische collega's bij het bestrijden van opflakkeringen van de brand in de Hoge Venen, zetten hun missie zondagavond stop. 

Ook de helikopter van de Duitse politie die ingezet werd in de zuidoostelijke sector van het gebied, stopt zondagavond met waterdroppings. Vanaf dan zal deze sector bewaakt worden door een drone van de federale politie. Dat blijkt uit een overzicht van de gouverneur van Luik.

De Duitsers blijven wel nog even actief met een gespecialiseerd voertuig 'FireFighting', dat over een 8-wielaandrijving beschikt en in moeilijk toegankelijk terrein kan ingezet worden, waar gewone brandweerwagens niet geraken. Dat voertuig zal zeker tot en met dinsdag actief blijven in de Hoge Venen, aldus de gouverneur.

De samenwerking met de Duitsers kaderde in het grensoverschrijdende partnerschap Emric (Euregio Maas-Rijn).

Ruim veertien dagen na de start van de brand in de Hoge Venen blijft de situatie er nog altijd complex, vooral in het noorden en het oosten van het gebied. De wind, met stoten tot 40 à 50 km per uur, wakkert het vuur opnieuw aan, waardoor men extra alert moet zijn, zeggen de diensten van de gouverneur van Luik zaterdag. "De situatie vereist constante monitoring en een snelle reactiecapaciteit".

De weersomstandigheden laten wel opnieuw luchtoperaties toe, klinkt het zaterdag. De Belgische brandweerlieden krijgen daarbij versterking vanuit het buitenland. "Om hen de verplichte rustpauzes te laten naleven, is zaterdag een Duitse politiehelikopter ingezet die naar verwachting zijn missie ook zondag zal voortzetten."

In het weekend zijn er dagelijks zo'n 80 brandweerlieden gemobiliseerd. Zij krijgen versterking van vijf Duitse brandweervoertuigen en ongeveer 30 manschappen, in het kader van het grensoverschrijdende partnerschap Emric (Euregio Maas-Rijn).

Intussen blijft ook de N68 in Baelen afgesloten voor het verkeer, al zeker tot woensdag 2 september. De bedoeling is om deze weg vrij te houden voor de hulpdiensten.

Terwijl bepaalde delen van de Hoge Venen uit veiligheidsoverwegingen afgesloten blijven voor het publiek, is het domein op andere plaatsen wél toegankelijk. Dat hebben Waals minister van Toerisme Valérie Lescrenier en haar Duitstalige collega Gregor Feches vrijdag onderstreept.

Om ervoor te zorgen dat bezoekers over betrouwbare informatie beschikken, heeft VISITWallonia - zeg maar de toeristische dienst van Wallonië - een geactualiseerde kaart klaargestoomd. Die maakt duidelijk waar de toegankelijke gebieden zich bevinden, wat de geldende beperkingen zijn en welke wegen worden aanbevolen.

"Het initiatief past in een ruime strategie die in nauwe samenwerking met de Waalse en Duitstalige toeristische partners wordt gevoerd", zeggen beide ministers. "Naast het communicatieve luik wordt werk gemaakt van alternatieve parcours, een betere signalisatie en een betere verdeling van de bezoekersstromen. Op termijn moet ook met de bevoegde actoren worden gewerkt aan de heropbouw van de getroffen gebieden. Zoals bekend legde een zware brand ruim 3.000 hectare in de as. 

Volgens een enquête van Tourisme Wallonie hebben 88 overnachtingsplaatsen tijdelijk de deuren moeten sluiten, waardoor bijna 1.740 bezoekers moesten vertrekken of hun verblijf inkorten. "We moeten voorzichtig zijn met die cijfers - er waren maar 258 respondenten op 1.128 voorzieningen in 14 gemeenten -, maar ze geven wel een indicatie van de problemen op het terrein", aldus de ministers.

Op de Hoge Venen is donderdag 6 hectare vegetatie vernield door een heropflakkering van de brand. Dat meldt het kantoor van de gouverneur van Luik vrijdag.

Het ging om een oplaaidende veenbrand ten noorden van Cléfays. "Dit type omgeving is bijzonder bevorderlijk voor 'zombiebranden', branden die diep in het veen blijven smeulen en soms onverwacht weer aan de oppervlakte kunnen oplaaien. Dit fenomeen zal waarschijnlijk nog lang aanhouden", legt het kantoor van de gouverneur uit.

Door de weersomstandigheden kunnen de helikopters van de federale politie vrijdag niet ingezet worden.

De brand in de Hoge Venen is aan de noordoostelijke rand opnieuw opgelaaid. De brand was in het noorden en oosten gedeeltelijk onder controle, maar is donderdagmiddag opnieuw opgeflakkerd. Dat melden de diensten van de gouverneur van de provincie Luik donderdag.  Volgens de burgemeester van de Luikse gemeente Baelen, Nathalie Thönnissen, gaat het om een grotere opflakkering dan de voorbije dagen al af en toe het geval was. De burgemeester benadrukt dat er geen reden is tot paniek.

De heropflakkering werd aangewakkerd door de zon en een oostenwind, maar zou nu redelijk onder controle zijn. Er werden acht extra voertuigen ingezet. Ook de gewestweg N68 tussen Belle-Croix en Eupen, en de rotonde van Drossart zijn afgesloten door de heropflakkering.

De N68, de snelweg die dwars door het natuurgebied loopt, is tijdelijk opnieuw afgesloten voor alle verkeer tussen de rotonde van Drossart en Eupen. De maatregel moet vooral de hulpdiensten toegang geven tot een waterreservoir dat daar staat.

De hulpdiensten hopen dat de voorspelde onweersbuien de operaties niet zullen bemoeilijken en dat ze voldoende neerslag zullen brengen om de brand in het hele gebied onder controle te krijgen.

Les Engagés vragen een erkenning van de landbouwers die de brandweer spontaan een helpende hand boden bij de bestrijding van de brand in de Hoge Venen. Dat stellen Waals en Europees parlementslid, Jean-Paul Bastin en Pascal Arimont donderdag.

Tijdens de eerste dagen van de crisis boden een honderdtal landbouwers hulp met hun tractoren, tankwagens en terreinkennis, waardoor de uitbreiding van het vuur afgeremd kon worden. "Deze onbaatzuchtige, concrete en doeltreffende inzet verdient erkenning", vindt Waals parlementslid en burgemeester van Malmedy, Jean-Paul Bastin.

Hij denkt aan een dagelijkse erkenningspremie, die via een eenvoudige procedure wordt toegekend op basis van een formulier waarmee de ingezette landbouwers en de duur van hun inzet kunnen worden vastgesteld.

"Het gaat erom de geïnvesteerde tijd te erkennen, niet om hen te laten verantwoorden hoeveel uren, liters en kilometers ze hebben gemaakt. Het is geen betaling, maar een symbolische erkenning", verduidelijkt Bastin in een persbericht.

Europarlementslid Arimont wil van zijn kant dat het door België in werking gestelde mechanisme voor civiele bescherming van de Europese Unie ten goede komt van de vrijwilligers.

"We moeten ons inderdaad over deze kwestie buigen", zowel op regionaal als op federaal niveau, erkende Waals minister-president Adrien Dolimont woensdag in de Commissie Algemene Zaken van het Waals Parlement. De kwestie zal te gepasten tijde behandeld worden, stelde hij, verwijzend naar problemen rond verzekeringen, veiligheid en het vrijwilligerswerk.  

Volgens voorlopige informatie heeft de Luikse gouverneur 14 landbouwondernemers opgeroepen en hebben zich ongeveer 60 boeren vrijwillig gemeld. "Maar dit alles moet nog worden bevestigd door de autoriteit die de oproepen heeft gedaan", aldus de minister-president. Vanaf de tweede dag hadden de landbouwers toegang tot brandstof in het crisiscentrum en konden ze ter plaatse maaltijden krijgen.

De Luikse gemeente Baelen wil zich burgerlijke partij stellen in het gerechtelijk onderzoek naar de brand in de Hoge Venen. Dat maakt burgemeester Nathalie Thönnissen donderdag bekend in een persbericht. Het gemeentecollege zal het voorstel tijdens de volgende gemeenteraad op tafel leggen.

De eerste brandhaard van de ramp is ontstaan op het grondgebied van Baelen, waarna het vuur zich razendsnel verspreidde. De brand verwoestte een groot deel van het natuurgebied van de Hoge Venen en het Hertogenwald dat binnen de gemeentegrenzen valt. "Naast de enorme impact op het milieu, het landschap en het natuurerfgoed van de gemeente, vereiste de ramp een uitzonderlijke inzet van onze diensten. Ambtenaren en arbeiders bleven na hun diensturen werken om de hulpdiensten te ondersteunen, de veiligheid te waarborgen en de bevolking op te vangen en te informeren", schrijft burgemeester Thönnissen.

Die inzet bracht ook een forse financiële kost met zich mee. De gemeente brengt de exacte schade momenteel nog in kaart, maar wil zich in de tussentijd al burgerlijke partij stellen "om de belangen van de gemeenschap te waarborgen". De burgemeester benadrukt dat de stap niet betekent dat de gemeente nu al een schuldige wil aanwijzen, maar zich er wel van wil "verzekeren dat de geleden schade op papier wordt gezet zodra de oorzaak van de brand is vastgesteld".

De Franstalige openbare omroep RTBF denkt dat vermoedelijk maaiwerkzaamheden met een landbouwmachine - in opdracht van de Waalse overheid - aan de basis van de verwoestende brand in de Hoge Venen zouden kunnen liggen.

De RTBF analyseerde lucht- en satellietbeelden van de plek waar de brand is begonnen. Daaruit bleek dat er maaiwerkzaamheden aan de gang waren, meer specifiek in opdracht van het Département de la Nature et des Forêts (DNF), het Waalse equivalent voor het agentschap Natuur en Bos in Vlaanderen. 

Als zo'n bosbouwmachine in contact komt met kleine steentjes veroorzaakt dat gensters, die op een erg droge ondergrond al snel tot een grotere brand kunnen leiden. Of de maaimachine effectief de historische brand heeft veroorzaakt, wordt nog onderzocht. Het parket van Luik is een opsporingsonderzoek gestart waarin de hypothese van de landbouwmachine is meegenomen.

Minister van Binnenlandse Zaken Bernard Quintin kan geen details uit het onderzoek toelichten, maar benadrukt donderdag in een reactie bij 'La Première' op de RTBF wel dat, eens duidelijk is wie verantwoordelijk is, "die personen de verantwoordelijkheid zullen moeten nemen". "Het onderzoek zal de feiten aandragen, wat er zich precies heeft afgespeeld, en dan zullen we moeten bekijken of de maatregelen die genomen hadden moeten worden, daadwerkelijk genomen zijn", aldus Quintin.

In Luik was op het moment van de brand geen verbod op maaiwerkzaamheden van kracht, zoals de provincie Luxemburg dat vanwege de droogte bijvoorbeeld wel had gedaan. Gouverneur Hervé Jamar, van liberale stempel, verklaarde eerder dat hij alle maatregelen had genomen die hij had kunnen nemen.

Er worden nog steeds zo'n honderd reddingswerkers ingezet in de Hoge Venen om samen met de lokale en federale politie en een helikopter de brand onder controle te krijgen. Dat meldt de Luikse gouverneur dinsdag.

Ruim tien dagen na het uitbreken is het vuur nog niet volledig geblust. In totaal is er al zo'n 3.000 hectare natuurgebied verwoest. Voornamelijk in het noorden en het oosten blijft de grond smeulen. 

De wegen in de buurt van het rampgebied zijn sinds dinsdagochtend weer vrijgegeven. De gouverneur benadrukt dat de toegang tot het natuurgebied zelf strikt verboden blijft.

Europees commissaris Hadja Lahbib en Waals minister-president Adrien Dolimont hebben dinsdag het brandgebied in de Hoge Venen bezocht. "Het is moeilijk om iets te zeggen als je deze ramp in het echt ziet en niet alleen op een scherm", zei Lahbib bij het Signaal van Botrange, zichtbaar onder de indruk van de gevolgen van de brand.

De eurocommissaris wees op de noodzaak om "met spoed lessen te trekken" uit de brand, anders zou "de heropbouw geen zin hebben". "Geen enkele staat, hoe sterk dan ook, kan alleen opboksen tegen de natuurrampen van vandaag", klonk het. Lahbib prees de reactie van de Belgische autoriteiten, die onder meer een beroep deden op het Europees mechanisme voor civiele bescherming.

"We moeten eerst de oorzaak identificeren, daarna de schade in kaart brengen", zei minister-president Dolimont (MR). Naast middelen uit het Europees Solidariteitsfonds wil hij ook Waalse fondsen inzetten om de natuur in het gebied te herstellen. "We moeten alles in het werk stellen om deze parel weer in ere te herstellen."

Het parket van de procureur des Konings van Luik is een opsporingsonderzoek gestart naar de oorzaak van de grote natuurbrand in de Hoge Venen. De hypothese dat activiteiten met een landbouwvoertuig op de plaats waar de brand is ontstaan ermee te maken hebben, wordt grondig onderzocht.

Meteen na de start van de brand op vrijdag 14 augustus kregen de bevoegde politiediensten de opdracht om vaststellingen te doen en alle elementen te verzamelen die de oorzaak van de brand in kaart kunnen brengen. Het onderzoek richt zich op verschillende hypotheses en er kan nog geen definitieve conclusie worden getrokken, zegt het parket in een persbericht.

Volgens de eerste verzamelde gegevens zou de brand echter verband kunnen houden met activiteiten die plaatsvonden in de buurt van de plaats waar de brand is ontstaan, waarbij gebruik werd gemaakt van een landbouwmachine. Die piste wordt in het opsporingsonderzoek wegens onopzettelijke brandstichting grondig bekeken. Daarvoor zijn twee experten aangesteld, één in branden en één in voertuigen.

Door de technische onderzoeken kan het enkele maanden duren voor hun definitieve rapporten klaar zijn.

Na een afsluiting van ongeveer 10 dagen wordt het verkeer vandaag vanaf 10 uur weer vrijgegeven op de N676, de N672 en de N68. Dat meldt de gouverneur. 

Hij benadrukt dat het natuurgebied van de Hoge Venen zelf strikt verboden terrein blijft, zowel voor de veiligheid van de burgers als die van de hulpverleners.

Aan de wegen in de buurt van het rampgebied blijft een stop- en parkeerverbod van kracht, en geldt een maximale snelheid van 50 kilometer per uur. 

De zware hulpvoertuigen, waaronder de Noorse helikopters en de Panthers van Defensie, hebben maandagochtend het rampgebied in de Hoge Venen verlaten. Dat meldt de gouverneur. Tegelijkertijd blijven de hulpdiensten nablussen om te voorkomen dat het vuur zich opnieuw verspreidt.

Afhankelijk van het verdere verloop blijft de federale politie haar helikopters inzetten voor observatie- en blusmissies. Sommige delen van het getroffen gebied blijven namelijk moeilijk toegankelijk. Naar verwachting zullen de brandhaarden op die plaatsen nog even blijven smeulen.

Naargelang de weersomstandigheden kan er de komende dagen nog heel wat rook blijven hangen. Wie last heeft van de rook of de stank, wordt aangeraden binnen te blijven en ramen en deuren gesloten te houden.

Vier mensen zijn maandag lichtgewond geraakt bij een aanrijding op het kruispunt Belle-Croix op de N672. Bij het ongeval waren een voertuig van hulpverleningszone Vesdre Hoëgne et Plateau (VHP) en een wagen van de Civiele Bescherming betrokken.

De vier inzittenden werden voor verzorging naar het ziekenhuis gebracht, maar mogen naar verwachting in de loop van de dag weer naar huis. De oorzaak van het ongeval wordt nog onderzocht.

Ruim een week na het uitbreken van de brand in de Hoge Venen zijn de hulpdiensten nog steeds ter plaatse en houden ze de situatie in de gaten. In de nacht van zondag op maandag waren er opnieuw enkele heropflakkeringen, zo melden de provinciale diensten.

De hulpdiensten hadden overigens rekening gehouden met een aanzienlijke accumulatie van rook door de zwakke wind tijdens de nacht, maar uiteindelijk bleek dat minder erg dan verwacht. Mensen die last hebben van rook- of geurhinder wordt aangeraden binnen te blijven, deuren en ramen gesloten te houden en ventilatiesystemen uit te schakelen.

In de Hoge Venen zou er maandagochtend opnieuw rook kunnen opstijgen als gevolg van een zeer zwakke wind. Dat hebben de diensten van de gouverneur van de provincie Luik zondagavond gezegd. Om hun blootstelling aan de rook te beperken, wordt aan de inwoners van de regio gevraagd verschillende maatregelen na te leven.

Zondag maakten de weersomstandigheden het mogelijk dat de Noorse helikopters in actie konden komen, maar ze wakkerden ook de smeulende vlammen aan waardoor er weer meer rook vrijkwam. Door de lichte wind die zondagochtend werd waargenomen, kon de rook zich aan het einde van de nacht ophopen. Deze verspreidde zich vervolgens naar de omgeving onder invloed van een zwakke, maar wisselende wind. Maandagochtend wordt een soortgelijk verschijnsel verwacht. 

De diensten van de gouverneur roepen daarom op om langdurige buitenactiviteiten in de buurt van de zone te vermijden, ramen en deuren te sluiten zodra er rook is, en mechanische ventilatiesystemen bij rookontwikkeling tijdelijk uit te schakelen. Ze herinneren er bovendien aan dat het nog steeds streng verboden is om zich naar de plek van de branden te begeven.