Gouden munt bewijst dat 'valse' keizer Sponsianus toch écht heeft bestaan
Experts deden hem in de 19de eeuw af als een fictieve figuur, maar nu denken wetenschappers toch dat hij écht heeft bestaan: Sponsianus I, die een Romeinse keizer uit de derde eeuw na Christus zou zijn geweest. Zijn naam en beeltenis prijken op gouden muntstukken, die meer dan 300 jaar geleden in Transsylvanië werden gevonden, maar als vals werden bestempeld.
Transsylvanië is een historisch gebied dat een groot deel van het huidige noorden en westen van Roemenië beslaat, maar ooit een verre buitenpost van het Romeinse Rijk was. In 1713 werd daar een kleine muntschat ontdekt, waaronder ook gouden munten met de naam en beeltenis van Sponsianus op. Midden de 19de eeuw gingen deskundigen ervan uit dat ze vervaardigd waren door vervalsers. Volgens de Franse muntenexpert Henry Cohen waren het niet alleen “moderne” vervalsingen, maar ook nog eens slecht gemaakt en “belachelijk verzonnen”. Sindsdien, we schrijven 1863, verwerpen wetenschappelijke catalogi de munten van Sponsianus. Omdat het bestaan van Sponsianus alleen terug te vinden was op de munten, werd ook hij geschrapt als historische figuur.
Tot professor Paul Pearson tijdens zijn onderzoek over de geschiedenis van het Romeinse Rijk op een foto van de munt botste en vermoedde dat er krassen op zaten. Dat zou erop kunnen wijzen dat de munt 2.000 jaar geleden in omloop was geweest. De munt lag weggestopt in een kast in het Hunterianmuseum van de universiteit van Glasgow, samen met drie andere munten uit de oorspronkelijke schat. Onder een sterke microscoop zagen wetenschappers inderdaad krassen op het oppervlak van de vier munten. Uit een chemische analyse bleek verder dat de munten honderden jaren in de grond begraven waren geweest, aldus Jesper Ericsson, conservator van het museum. Het besluit van Pearson: “We hebben een keizer gevonden van wie werd gedacht dat hij nep was. Hij was afgeschreven door experts, maar wij denken dat hij wel degelijk echt was en dat hij een rol speelde in de geschiedenis.”
Rest de vraag wie Sponsianus dan eigenlijk was. Volgens de onderzoekers was hij een militair bevelhebber die zich moest kronen tot keizer van de meest afgelegen en moeilijk te verdedigen provincie van het Romeinse Rijk, Dacië genaamd. Waarschijnlijk nam Sponsianus het opperbevel op zich in een periode van chaos en burgeroorlog. Omdat Dacië zich in een uithoek van het Romeinse Rijk bevond, besloten ze daar hun eigen munten te slaan om de economie op gang te houden. “Misschien wisten ze niet wie de eigenlijke keizer was, omdat er een burgeroorlog woedde”, aldus Pearson.
De onderzoekers maakten hun conclusies over de authenticiteit van de munten over het Brukenthalmuseum in Sibiu in Roemenië, omdat dat museum ook een Sponsiaanse munt heeft. De munt maakte deel uit van het legaat van baron Samuel von Brukenthal, de Habsburgse gouverneur van Transsylvanië. De baron bestudeerde de munt net voor zijn dood en het verhaal gaat dat hij als laatste daad een briefje schreef met de tekst “echt”. Specialisten van het Brukenthalmuseum kwalificeerden hun munt van Sponsianus eveneens als fake, maar zien dat nu anders door het Britse onderzoek.
