Pobl Cymru ddylai benderfynu ar ddyfodol teitl Tywysog Cymru - Michael Sheen

Pobl Cymru ddylai benderfynu beth fydd yn digwydd i'r teitl Tywysog Cymru y tro nesaf y mae'n dod yn rhydd, yn ôl Michael Sheen.

Dywedodd yr actor fod y teitl, sy'n cael ei ddal ar hyn o bryd gan y Tywysog William, "yn symbol o rywbeth a oedd yn y bôn yn ffordd o roi Cymru i lawr".

"Yn amlwg roedd hynny'n amser maith yn ôl, ond mae gan y pethau 'ma bŵer dal i fod," meddai.

Mae'r actor o Bort Talbot yn chwarae Owain Glyndŵr mewn cynhyrchiad theatr newydd yng Nghanolfan Mileniwm Cymru yng Nghaerdydd.

Gwrthododd Palas Kensington wneud sylw.

Mae'r teitl yn cael ei roi i'r aelod o'r Teulu Brenhinol a fydd yn etifeddu'r goron, gyda William a'i wraig Catherine, Tywysoges Cymru, yn cael y teitlau gan y Brenin Charles yn dilyn marwolaeth y Frenhines Elizabeth yn 2022.

Y brenin neu'r frenhines sy'n gwneud y penderfyniad terfynol ar bwy fydd yn cael y teitlau.

Llywelyn ap Gruffydd, neu Llywelyn ein Llyw Olaf, oedd tywysog olaf Cymru annibynnol. Cafodd ei ladd mewn brwydr yng Nghilmeri ar 11 Rhagfyr 1282.

Ers hynny mae enwi etifedd y goron yn Dywysog Cymru yn draddodiad sydd wedi parhau am ganrifoedd, gydag Edward I yn urddo ei fab yn Dywysog Cymru yn 1301.

Fe wnaeth Owain Glyndŵr gychwyn 15 mlynedd o wrthryfela yn erbyn rheolaeth y Brenin Harri IV ar ddechrau'r 15fed ganrif, ac ef yw'r Cymro olaf i hawlio'r teitl.

Dywedodd Michael Sheen, sy'n chwarae Glyndŵr yn y cynhyrchiad Owain & Henry ym mis Tachwedd, ei fod wedi bod yn meddwl mwy am hanes Gymru ers cael y rôl, a'i fod yn gobeithio y bydd yn "cychwyn trafodaeth" - gan gynnwys cwestiynau am ddyfodol y teitl.

Dywedodd fod y teitl "yn symbol o rywbeth a oedd yn y bôn yn rhoi Cymru i lawr", gan nodi bod y penderfyniad gan Edward I i wneud ei fab yn Dywysog Cymru yn ymgais i gadw Cymru "yn ei lle".

Mae Sheen o'r farn y dylid gofyn i bobl Cymru beth sy'n digwydd i'r teitl pan fydd yn wag nesaf.

Ychwanegodd: "Gallai pobl Cymru benderfynu nad ydyn nhw eisiau i deitl Tywysog Cymru ddychwelyd i Gymru, a'u bod yn hapus gyda'r sefyllfa fel y mae.

"Ond dwi'n meddwl y byddai'n braf cael ein holi."

Yn 2017, dychwelodd Sheen ei OBE am ei wasanaeth i ddrama ar ôl dysgu mwy am hanes Gymru.

Mae Owain & Henry yn gyd-gynhyrchiad rhwng Theatr Genedlaethol Cymru – lle mae Sheen yn gyfarwyddwr artistig – a Chanolfan Mileniwm Cymru.

Bydd Linus Roache yn chwarae rhan Harri IV, tra bydd Sheen yn cyd-gyfarwyddo'r ddrama gyda Steffan Donnelly.

Er bod y stori yn un sy'n "agos i galon" llawer o Gymry, dywedodd Donnelly nad "sleis sych o hanes" ydy'r cynhyrchiad newydd, ond "ail-ddychmygiad cyffrous... amlhaenog o bwy ydy'r dyn y tu ôl i'r eicon, Owain Glyndŵr".

Mae'r cynhyrchiad yn un amserol hefyd, meddai Donnelly, sy'n teimlo bod y byd yn "hollti" o'n cwmpas.

"Da ni mewn rhyw foment, dwi'n meddwl, lle da ni'n archwilio be' ydy arweinyddiaeth, be' ydy pwrpas cymuned yn ein bywydau dydd i ddydd, a pa fath o weledigaeth sydd gennym ni ar gyfer dyfodol ein gwlad ac ein byd?

"Ac wrth gwrs, mae mynd yn ôl i hanes yn gallu bod yn addysgol iawn yn hynny o beth."

Ychwanegodd: "Mae hefyd meddwl am weledigaeth Glyndŵr i Gymru yn ddiddorol yn y cyd-destun sydd ohoni, a felly dwi'n meddwl mae archwilio pŵer, arweinyddiaeth a sut mae cymuned yn ymdopi o dan heriau, fel oedd cymuned Glyndwr, efo lot o gwestiynau felly yn cael eu codi ar gyfer Cymru, ar gyfer y byd heddiw."

Mae Owain & Henry yng Nghanolfan Mileniwm Cymru o 5-28 Tachwedd.

Dilynwch Cymru Fyw ar Facebook, dolen allanol, X, dolen allanol, Instagram, dolen allanol neu TikTok, dolen allanol.

Anfonwch unrhyw syniadau am straeon i [email protected], dolen allanol neu cysylltwch drwy WhatsApp ar 07709850033.

Lawrlwythwch yr ap am y diweddaraf o Gymru ar eich dyfais symudol.