Mafia III, The Godfather voor de videogame-generatie?

1968, New Orleans. Niet echt een typisch decor voor een maffia-epos en toch zit deze filmische actiegame diep in de historische realiteit verankerd.

Wie Mafia III voor het eerst opstart, leest dat "de makers en uitgever de racistische overtuiging, gedragingen en taalgebruik van sommige personages in hun game als verachtelijk beschouwen, maar dat ze noodzakelijk zijn voor de authenticiteit". En authenticiteit wordt bij deze game hoog in het vaandel gedragen. Wie zich soms stoorde aan het vrouwonvriendelijke en racistische in Mad Men, wacht een schok wanneer je in de virtuele huid kruipt van Lincoln Clay, een 'kleurling' in het zuiden van de VS aan het einde van de jaren 60. Een van de eerste zinnen die uit de mond van je personage komt is overigens "It ain't like I never been called nigger before".

Dumpingplaats voor criminelen, prostituees en smokkelaars

Om zichzelf wat meer geografische vrijheid te gunnen, verbasterden de makers New Orleans tot New Bordeaux, maar de gelijkenis is treffend. Net zoals nagenoeg elk onderdeel van dit hondsbrutaal maar met zorg opgetrokken interactief misdaadepos. Van de zompig moerassige Bayou tot het flamboyante French Quarter, van de soundtrack vol jazz- en rockklassiekers tot de Italiaanse maffiakopstukken die in deze fictie meer dan een beetje geïnspireerd zijn op misdaadfiguren uit die woelige periode. Iets dat een expert in die criminele geschiedenis van New Orleans ons in zijn sappig lokaal dialect uit de doeken deed.

Wat weinig mensen weten, is dat de Italiaanse 'families' die uit Sicilië de oversteek naar de VS maakten zich niet eerst in Chicago of New York vestigden, maar in New Orleans. Daar waar in de 18e eeuw veelal Britse en Noord Europese puriteinen een nieuw thuis zochten in het noorden van wat later de VS werd, zag Frankrijk New Orleans vooral als een dumpingplaats voor criminelen, prostituees en smokkelaars. Daar waar het eerste gebouw dat op een nieuwe stek in de 'Nieuwe Wereld' werd opgetrokken overal een kerk was, moest die kerk in New Orleans wachten tot er eerst twee saloons, een gokhal en een bordeel afgewerkt waren. De perfecte voedingsbodem voor misdaadorganisaties. En hoewel er overal in Noord-Amerika bendes waren, waren de Italiaanse families in New Orleans de enige die hun banden met de oude wereld, meer bepaald met Sicilië, onderhielden.

Bloederige wraakoperatie

In Mafia III speel jij dus ene Lincoln Clay, een Vietnamveteraan die zijn eigen criminele familie creëert en in een langgerekte bloederige wraakoperatie wijk na wijk uit de klauwen rukt van de dominante Italiaanse opperbaas Sal Marcano. Die Sal Marcano is gemodelleerd naar Carlos Marcello. Diens voorganger, Silver Dollar Sam Carolla, ontving een onaangekondigd bezoekende Al Capone op het station en zette hem prompt terug op de trein richting Chicago. Carlos Marcello slaagde erin om zijn imperium onafhankelijk van de vijf grote families uit New York en Chicago te houden, maar zijn invloed was enorm. Volgens heel wat theorieën zou Marcello zelfs betrokken zijn geweest bij de moord op JFK. Wanneer de man uiteindelijk van het toneel wordt 'geholpen', valt de centraal geleide onderwereld van New Orleans uit elkaar.

Materiaal te over dus om een authentiek maffia-epos uit te puren dat voor een keer eens niet de platgetreden paden van New York, Chicago of Las Vegas bewandelt. Ondanks de New Orleans-New Bordeaux-maskerade zit Mafia III stevig verankerd in zowel locatie als tijdsgeest. Wandel als Lincoln Clay door een welgestelde blanke wijk en je ziet dames hun greep op hun handtas versterken. Cruise met Creedence Clearwater Revival op de radio van je al dan niet gestolen auto doelloos door de stad en hoor voorbijgangers discussiëren over wie er achter de moord op Martin Luther King zat. Of stort je op een van de missies die het verhaal vooruit stuwen en in vele gevallen gebaseerd zijn op waargebeurde feiten.

Grand Theft Auto

Maffia III is een veertig uur tellend actie-avontuur waarin je tot op zekere hoogte je eigen verhaal kan kerven, krijg je onder andere te maken met de zogenaamde Dixie maffia die banden heeft met de Ku Klux Klan. Met CIA-agenten die er hun eigen schimmige agenda op nahouden, ook al zie je ze hun acties verantwoorden voor een senatoriele hoorzitting. Met een slim gebruik van archiefbeelden en de occasionele Playboy of Times Magazine uit 1968. Qua gameplay vindt Mafia III het warm water niet echt opnieuw uit, maar brouwt er wel een oppeppend nieuwe koffievariant mee. Misschien wel de meest geslaagde en eigenzinnige cover van de beproefde Grand Theft Auto-klassieker tot nog toe.

Een vergelijking die de makers zelf liever uit de weg gaan, maar die hier zowel wat filmische verteltechniek, diepgang, afwerking en ambitieuze, volwassen opzet, onmiskenbaar is. De game bevindt zich daarmee - ook al is het onder zwak protest - in het best mogelijke gezelschap. Alleen waar Grand Theft Auto zijn maatschappijkritiek via popcultuur-referenties serveert, ent Mafia III die op een vrij ongekend hoofdstuk uit de georganiseerde misdaad en doet dat op een meedogenloos ongecensureerde en dus bij momenten oncomfortabel overtuigende manier. Er verschenen ooit een koppel The Godfather-games, maar ondanks het stemmenwerk van een toen terminale Marlon Brando, betekenden die nooit voor de games wat Coppola's trilogie voor de filmgeschiedenis betekende. Mafia III is wel een kanshebber.