Waarom we wel nieuwe planeten vinden, maar geen vliegtuigwrak

Zopas is een nieuwe planeet ontdekt op zowat 500 lichtjaren van hier. Maar de bodem van de Indische Oceaan afspeuren naar het wrak van de verdwenen Boeing MH370 is nog te moeilijk voor de mensheid. Hoe komt dat?

Nog steeds geen spoor van vlucht MH370 van Malaysia Airlines, zelfs niet nu de hoogtechnologische duikboot Bluefin-21 wordt ingeschakeld in de zoektocht. Vier zoektochten met de duikboot moesten worden afgebroken omdat de de Indische Oceaan op die plek dieper is dan 4,5 kilometer, en dus te diep is voor het toestel. Net nu pakt de NASA uit het nieuws dat er een nieuwe aarde-achtige planeet is ontdekt op 500 lichtjaren - ruwweg zo'n 4,73 biljard kilometer - van hier. We exploreren het heelal vanuit onze luie zetel, maar 95 procent van de zeebodem hier op aarde is nog steeds onontgonnen terrein voor ons. Het is een vergelijking die je even met de ogen doet knipperen.

Die bevreemdende waarheid, zo doet Time Magazine uit de doeken, heeft alles te maken het feit dat onze fameuze communicatietechnologie, die we in de sterrenkunde volop gebruiken, onder water gewoon onbruikbaar is. Die communicatietechnologie (bijvoorbeeld mobiele netwerken, gps, radar, radio, x-stralen of simpelweg licht) is bijna altijd een vorm van elektromagnetische straling. Laat dat net iets zijn wat zeewater met plezier opslokt.

We zijn blind
Of zoals oceanograaf Erik van Sebille, van de University of New South Wales in Sydney, in een opiniestuk schrijft: "Hoe dieper je in de oceaan duikt, hoe donkerder het wordt. Mensen die ooit gedoken hebben, weten dat de kleuren fel verschillen eenmaal je op 20 meter diepte komt. Rood ziet er groen uit en uiteindelijk wordt alles grijzer. Eenmaal je dieper dan 100 meter duikt, is de oceaan in feite pikzwart. Daaronder zit nog zo'n 4 kilometer duisternis in de meeste delen van de oceaan. Dat omdat licht geabsorbeerd wordt door zeewater. Dat is niet het enige dat verdwijnt. Alle vormen van elektromagnetische straling vervagen er vroeg of laat." Simpel gesteld: diep onder water zijn we gewoon blind.

Daar komt nog bovenop dat de zichtbaarheid in de oceaan nog extra wordt vertroebeld door de massa aan afval die erin ronddrijft. Zo'n 5,25 biljoen stukjes plastic, goed voor een half miljoen ton, dobberen momenteel rond. Alle 'brokstukken' die tot nu toe gespot werden, bleken domweg afval te zijn. En ook op de zeebodem moet een massa rommel liggen, zo blijkt uit eerder studies. Ook dat lager gelegen afval kan de zoektocht van Bluefin-21 danig bemoeilijken.

Sonar
Het enige signaal dat zich wel door zeewater kan voortbewegen, is geluid. Dat verklaart waarom heel wat zeedieren, zoals walvissen, elkaar kunnen horen van op duizenden kilometers afstand. Het verklaart evenzeer waarom zwarte dozen van vliegtuigen 'pings' uitsturen. In de zoektocht naar de MH370 werden al 'pings' opgevangen, waarna de zoektocht met de duikboot startte.

Sonar, de techniek die de weerkaatsing van geluid gebruikt om onder water te navigeren of om andere voorwerpen te detecteren, moet nu dienst doen in de zoektocht naar het vliegtuigwrak. Maar op grote diepte, zoals op de plek waar nu gezocht wordt, rammelt ook die technologie. Het verklaart waarom de Bluefin-21 zelf zijn zoektocht afbrak: op basis van sonar leek de zeebodem maximum 4,4 kilometer diep, terwijl de duikboot zelf tot 4,5 kilometer dook en dan besloot dat hij te diep zat. Met andere woorden: als we al kaarten van de zeebodem hebben, op basis van sonar, zijn die onbetrouwbaar.

Twee jaar
"De problemen waarmee de zoektocht naar de MH370 te kampen heeft, zijn heel vergelijkbaar met die naar de Air France AF447-vlucht die in 2009 in de Atlantische Oceaan stortte", stelt van Sebille. "Toen wist het zoekteam de zwarte dozen niet te lokaliseren via de pings. De zoektocht nam twee jaar in beslag en pas na maanden de oceaanbodem te hebben afgespeurd met duikboten en sonar werd de zwarte doos gevonden."

Of zoals Time Magazine het met boutade schrijft: "Het lijkt alsof de MH370 verdwenen is in de ruimte. Maar als dat echt gebeurd was, hadden we het nu al gevonden."