Deze knobbeltjes wijzen niét op borstkanker

Vrouwen die een knobbeltje vinden in hun borst, hoe klein ook, denken maar aan één ding: kanker. Dat is een begrijpelijke reactie, want borstkanker is de meest voorkomende vorm van kanker. Toch heeft maar 10 procent van de vrouwen die een knobbeltje ontdekken ook echt kanker. Maar hoe zit het dan met de overige 90 procent?

Volgens de Britse chirurg Simon Marsh zijn er, naast kanker, nog een heleboel andere oorzaken van knobbeltjes, in allerlei vormen en groottes. Gelukkig is de technologie er veel op vooruitgegaan: met een kernbiopsie is het een pak makkelijker om uit te maken of een knobbeltje gevaarlijk of onschuldig is.

Als je een knobbeltje ontdekt, moet je uiteraard altijd een dokter raadplegen als het niet verdwijnt binnen de twee tot vier weken (de lengte van een normale menstruele cyclus). "Kankerknobbeltjes zijn meestal hard en grillig en doen meestal geen pijn", weet dr. Marsh. Hoe andere knobbeltjes er precies uitzien, vertelt dr. Marsh hieronder.

1. Ovalen knobbeltje dat kan bewegen onder de huid

- Mogelijke oorzaak: fibroadenoom
Dit kan vrouwen van elke leeftijd treffen, maar komt het vaakst voor bij twintigers en dertigers. Fibroadenomen vormen zich wanneer gezonde kliercellen en het bindweefsel van de borsten samenklitten. Zo'n knobbeltje, meestal 1 tot 2 centimeter breed, kan lichtjes bewogen worden. Ze kunnen overal in de borst voorkomen, maar we zien ze het vaakst in het bovenste, buitenste deel.

- Behandeling: fibroadenomen verhogen het risico op kanker niet, dus kunnen ze veilig met rust gelaten worden. In sommige gevallen worden ze wel chirurgisch verwijderd, omdat ze pijn beginnen te doen of omdat de vrouwen het lelijk vinden.

2. Harde knobbel die ontstaat na blauwe plekken

- Mogelijke oorzaak: vetnecrose (gehard vet)
Deze knobbeltjes kunnen erg hard en stevig zijn, net als bij kanker. "Maar dit knobbeltje is het gevolg van een harde klap in het borstgebied, bijvoorbeeld na een auto-ongeluk", aldus dr. Marsh.

Als de zwelling van de blauwe plek afneemt, wordt het vetweefsel harder en vormt het een knobbeltje van zo'n 2 tot 3 centimeter groot. Dat kan erg pijnlijk zijn.

- Behandeling: Omdat een vetnecrose op kanker kan lijken op een mammogram, wordt er meestal een kernbiopsie genomen. Eens de diagnose gesteld is, kan het knobbeltje met rust gelaten worden, omdat het vanzelf weggaat. Dat kan wel een aantal jaren duren.

3. Pijnlijk, sponzig knobbeltje dat ineens opduikt

- Mogelijke oorzaak: een borstcyste
Dit zijn 'zakjes' vol vocht en kunnen ineens opduiken, vooral bij vrouwen tussen 40 en 60 jaar. Ze kunnen lichtjes bewegen onder de huid en zacht aanvoelen. Ze kunnen ook overal op de borst opduiken en de huid errond kan er soms wat rood uitzien.

Een licht andere versie, de galactocoele, kan ontstaan bij mama's die borstvoeding geven. In dit geval zit de cyste vol melk.

Bij vrouwen boven de 70 komen cystes minder vaak voor. Als dat wel zo is, wordt het vocht opgestuurd voor onderzoek, omdat een cyste in deze leeftijdsgroep kan wijzen op kanker.

- Behandeling: Het vocht kan met een dunne naald afgetapt worden door een dokter. "Maar sommige vrouwen laten dat liever niet doen", weet dr. Marsh. "Een derde van de cystes wordt vanzelf kleiner, een derde blijft even groot en een derde blijft groeien."

4. Klein knobbeltje dat kan bewegen onder de huid

- Mogelijke oorzaak: een lipoom
Dit knobbeltje ontstaat wanneer vetcellen onder de huid samenklitten. De oorzaak daarvan is onbekend, maar het is vaak erfelijk.

De knobbeltjes voelen zacht en sponzig aan en veroorzaken geen pijn. Ze kunnen overigens op het hele lichaam voorkomen, behalve op de palmen en zoetvolen (omdat daar geen vet is).

- Behandeling: kleine lipomen van 1 tot 2 centimeter kunnen met rust gelaten worden, omdat ze onschadelijk zijn. Grotere worden meestal verwijderd, omdat ze druk kunnen uitoefenen op de omringende structuren en zo pijn veroorzaken.

5. Rood, pijnlijk knobbeltje bij het geven van borstvoeding

- Mogelijke oorzaak: een borstabces
Dit onstaat wanneer bacteriën uit de mond van de baby in het borstweefsel terechtkomen, waar ze een infectie veroorzaken. Het abces is een klein zakje vol etter dat tot 10 centimeter groot kan worden. Ze kunnen ook voorkomen bij vrouwen die nog geen kinderen kregen, maar dat is zeer zeldzaam.

- Behandeling: de etter kan er met een naald uitgehaald worden, als het gebied lokaal verdoofd is. Abcessen komen vaak terug na een week, dus moet het proces soms enkele keren gehaald worden.

6. Stevig, rond knobbeltje dat beweegt onder de huid

- Mogelijke oorzaak: phyllodes tumor
Die lijken erg sterk op fibroadenomen, maar komen meestal voor bij vrouwen tussen 30 en 40 en worden meestal groter: gemiddeld 2 tot 5 centimeter. Ze worden gevormd door klier- en bindweefsel van de borsten en kunnen overal op de borst voorkomen. Je vindt ze wel het vaakst op het bovenste, buitenste deel, in de richting van de oksel.

"De meerderheid van deze knobbeltjes zijn onschadelijk, maar ongeveer 10 procent is kankerachtig", aldus dr. Marsh. Die kankercellen verspreiden zich normaal niet in het lichaam.

- Behandeling: het knobbeltje wordt chirurgisch verwijderd en via een kernbiopsie getest op kanker.

7. Klein, stevig knobbeltje onder de tepel

- Mogelijke oorzaak: een borstadenoom
Deze knobbeltjes worden gevormd door een klompje van kliercellen. De klieren zitten net achter de tepel en produceren melk bij het geven van borstvoeding. De knobbeltjes zijn zacht en rond, zoals fibroadenomen, maar kunnen niet bewegen. Ze worden meestal niet zo groot en zijn slechts af en toe pijnlijk.

- Behandeling: een kernbiopsie moet uitwijzen of het knobbeltje onschuldig is. "Soms is dat moeilijk te zeggen. Als er twijfel is, wordt het sowieso verwijderd", aldus dr. Marsh.

8. Zacht knobbeltje, niet groter dan 5 tot 6 centimeter overdwars

- Mogelijke oorzaak: een hamartoom
Dit knobbeltje voelt zacht aan, zoals gewoon borstweefsel. Het is dan ook een onschuldige groei van normaal borstweefsel, dat buiten proportie gegroeid is. Zulke knobbeltjes kunnen overal in het lichaam verschijnen, zelfs in de longen. Ze kunnen erfelijk zijn, maar hun exacte oorzaak is nog onduidelijk.

- Behandeling: een hamartoom wordt met rust gelaten, tenzij ze erg groot en pijnlijk worden. Dan worden ze chirurgisch verwijderd.