Hoop op simpele pil tegen Alzheimer na doorbraak

Britse wetenschappers hebben een nieuw medicijn ontwikkeld dat het afsterven van hersencellen zou kunnen voorkomen bij patiënten met aandoeningen als Parkinson en Alzheimer. Tests bij muizen waren positief, waardoor de ontwikkeling gezien wordt als een keerpunt in de strijd tegen de ziektes.

Zowel Alzheimer als Parkinson worden gekarakteriseerd door de opstapeling van schadelijke, misvormde proteïnes in het brein. Die zorgen er uiteindelijk voor dat de zenuwcellen errond sterven, waardoor de hersenfunctie aftakelt.

Medicijn
Maar tests bij muizen met de ziekte van Prion, die zeldzaam is bij mensen, maar een gelijkaardig effect heeft op het brein, bewezen dat een nieuw medicijn die aftakeling kan tegenhouden. De therapie moet nog getest worden bij mensen en de ontwikkeling ervan zal nog jaren duren, maar volgens (onafhankelijke) wetenschappers zal het uiteindelijk leiden tot de eerste effectieve behandeling om ziektes zoals Alzheimer te controleren en zelfs te voorkomen.

Het medicijn werd ontwikkeld door onderzoekers van de universiteiten van Nottingham en Leicester. Het wordt toegediend via de mond en pakt het mechanisme aan dat leidt tot de dood van hersencellen.

Muizen
Bij muizen met de ziekte van Prion vermenigvuldigen misvormde proteïnes zich in het brein. Daardoor ontstaat er een afweermechanisme, waarbij er helemaal geen nieuwe proteïnes meer worden aangemaakt.

Normaal zou het brein de productie hervatten eens de verstopping oplost, maar bij muizen met de ziekte blijven de defecte proteïnes zich vermenigvuldigen en gebeurt dat niet. Daardoor is er geen toevoer van nieuwe, gezonde proteïnes naar de hersencellen, waardoor die laatste afsterven.

In de studie kregen de muizen een medicijn toegediend om te voorkomen dat het brein de proteïneproductie uitschakelde. De wetenschappers rapporteerden in het vakblad 'Science Translational Medicine' dat het medicijn in staat was om de verspreiding van de ziekte in het brein tegen te houden.

Het bestanddeel van het medicijn, ontwikkeld door GlaxoSmithKline voor een ander doel, had wel enkele neveneffecten. Zo verloren de muizen vrij veel gewicht en ontstond er een milde vorm van diabetes, door de schade aan de alvleesklier.

Mensen
Volgens de wetenschappers zijn muizen met de ziekte van Prion een goed model voor mensen met Alzheimer en Parkinson. Bij alle drie de ziektes is er immers een gelijkaardige opstapeling van misvormde proteïnes.

"We moeten nog een lange weg afleggen voor we bruikbare medicijnen hebben voor mensen - deze versie had ernstige neveneffecten", zegt onderzoeksleidster professor Giovanna Mallucci. "Maar het ontwikkelen van medicijnen die deze ziektes kunnen tegenhouden, is nu een echte mogelijkheid."