Бразилиядагы шайлоодо жеңилген Флавиу Болсонару АКШга барып, өзүн "мыйзамдуу жол менен шайланган президент" деп жарыялады

Бразилиялык сенатор, өткөн дем алыш күндөрү өткөн президенттик шайлоодо жеңилген Флавиу Болсонару Бразилиядан табышмактуу түрдө чыгып кеткенден кийин үй-бүлөсү менен АКШга барды. Буга чейин Болсонарунун АКШга келгенин Би-Би-Синин булактары билдиришкен.

Ал шайлоонун экинчи турунда жеңилип калып, акчаны адалдоо боюнча тергөөнүн алкагында бийлик анын чет өлкөгө чыгуучу паспортторун алып коюуну чечкенден кийин Бразилиядан шашылыш чыгып кеткен.

АКШга келгенден көп өтпөй Болсонару өз тарапташтары аркылуу кайрылуу жасап, Бразилиянын мыйзамдуу жол менен шайланган президенти өзү экенин билдирди.

28-октябрда Аргентинанын Улуттук миграция башкармалыгы билдиргендей, Болсонару жубайы Фернанда жана эки кызы менен бирге бир күн мурун Аргентинага кирген. Алар Бразилия менен чектеш Мисьонес провинциясындагы Танкреду Невис эл аралык чек ара өткөрмө бекети аркылуу өткөн.

Аргентинанын мекемесинин маалыматына караганда, чек арадан өткөндөн 40 мүнөттөн кийин бразилиялык саясатчы үй-бүлөсү менен Эквадордогу Гуаякиль шаарына багыт алган жеке учакка отурган.

Аргентинанын бийлиги Болсонару жана анын үй-бүлө мүчөлөрү "жарактуу жол жүрүү документтерин көрсөтүшкөнүн жана алардын өлкөгө киришине эч кандай мыйзамдык тоскоолдук болбогонун" белгилеген.

Кийинчерээк Болсонару жубайы жана эки кызы менен Майамиге жакын жайгашкан чакан "Опа-Лока" аэропортуна конгону белгилүү болду. Бирок АКШ Болсонару үй-бүлөсүнүн акыркы бара турган жери болобу же жокпу, азырынча белгисиз.

Буга чейин АКШнын Мамлекеттик департаментинин өкүлү Би-Би-Сиге билдиргендей, америкалык бийлик Болсонаруга жана анын үй-бүлө мүчөлөрүнө виза берип, өлкөгө кирүүсүнө уруксат берүүгө даяр.

"Мыйзамдуу шайланган президент"

Оңчул көз караштагы бразилиялык блогер жана Болсонару үй-бүлөсүнүн тарапташы Пауло Фигейредо шаршемби күнү кечинде Флавиу Болсонару кол койгон билдирүүнү жарыялады. Анда Болсонару маалымат жыйынын өткөрүүнүн ордуна билдирүү жасоону "туура көргөнүн" айткан.

"Мен Бразилиянын мыйзамдуу жол менен шайланган президенти катары Бразилия элине жана эл аралык коомчулукка кайрылып жатам", — деп айтылат документте.

Көлөмдүү билдирүүсүндө сенатор Аргентинанын президенти Хавьер Милеи менен катар АКШнын лидери Дональд Трампка да ыраазычылык билдирген. Ал Трампты "сөз эркиндигинин улуу коргоочусу" деп атаган.

Болсонару шайлоонун жарыяланган жыйынтыгын адилет деп эсептебей турганын дагы бир жолу кайталап, өлкө бийлигин "шайлоону бурмалоого" айыптаган. Анын айтымында, экинчи турда жеңген азыркы президент Луис Инасиу Лула да Силва дал ушундай жол менен кошумча 10 миллион добуш алган.

Ал өзүн саясий куугунтуктун курмандыгы деп эсептейт.

"Мен мекенимден эч качан кетүүнү каалаган эмесмин. Бирок мунун баары эмнеге алып бара жатканы мага толук түшүнүктүү. Баары мамлекеттик төңкөрүштөргө мүнөздүү классикалык сценарий боюнча жүрүп жатат. Саясий куугунтук атам, мурдагы президент Жаир Болсонарудан башталып, андан бери мекенчил көз караштагы миңдеген карапайым бразилиялыктарга, атүгүл АКШнын жарандарына чейин жайылды. Мунун бир гана максаты бар: Бразилияда орнотулган "өзгөчө кырдаал режимине" каршы чыккандардын баарынын үнүн басуу", — деп айтылат Болсонару кол койгон билдирүүдө.

Президенттикке мурдагы талапкер сүргүндө жүрүп, өзү айткандай, Бразилия эли татыктуу болгон лидерге айланууну көздөп жатканын билдирген. Ал өзүн Экинчи дүйнөлүк согуш учурунда Лондондо иш алып барган Шарль де Голлго, Нью-Йоркто жашаган Кубанын көз карандысыздыгы үчүн күрөштүн негиздөөчүсү Хосе Мартиге жана куугунтукка байланыштуу бир жыл бою мекенинен сыртта жүрүп, бир нече күн мурун гана кайтып келген Венесуэла оппозициясынын лидери Мария Корина Мачадого салыштырган.

Болсонарунун паспорту эмне үчүн жокко чыгарылган?

Болсонарунун кайда жүргөнү тууралуу суроолор Бразилиянын Жогорку соту акчаны адалдоо боюнча тергөөнүн алкагында анын паспортторун тапшыруусун талап кылгандан кийин пайда болгон. Болсонаруга азырынча эч кандай айып тагылган эмес. Ал өзүнө карата айтылган бардык шектенүүлөрдү четке кагууда.

Сот саясатчыга паспортторун 24 сааттын ичинде тапшырууну жана өлкөдөн чыкпоону милдеттендирген.

Болсонару акыркы жолу дүйшөмбү күнү Instagram баракчасына видео жарыялаган. Анда ал Бразилиядан кетүүнү көздөбөй турганын, президент да Силванын саясий оппоненти катары ишин улантарын жана соттун талаптарын аткарарын билдирген.

Сот белгилеген мөөнөт аяктагандан кийин федералдык полиция Болсонарунун атына берилген бардык паспортторду жараксыз деп тапкан. Бирок бул анын Аргентинага киришине да, АКШга учуп кетишине да тоскоол болгон жок көрүнөт.

Шаршембиге караган түнү Би-Би-Синин булактары Флавиу Болсонару Бразилиядан чыгып, Флоридага барганын жана ал жактан бир тууганы Эдуардо менен жолукканын билдиришкен. Бирок Болсонарунун Бразилиядан кандай жол менен чыгып кеткени жана АКШда биротоло жашап калууну көздөп-көздөбөгөнү белгисиз бойдон калган.

Лула: Болсонару — "АКШнын кошоматчысы"

Болсонарунун кайда жүргөнү тууралуу суроолорго комментарий берип жатып, Бразилиянын кайра шайланган президенти Луис Инасиу Лула да Силва: "Жашыра турган эч нерсеси жок адамдын корко турган да эч нерсеси жок", — деди.

Ал Болсонаруну "АКШнын кошоматчысы" деп атап, анын Бразилияда калып, өзүнө коюлган айыптоолордун негизсиз экенин далилдей алмактыгын айтты.

Лула өзүнүн паспортун тапшыруу талап кылынганда, бул талапты аткарганын эске салды. 2018-жылы коррупцияга байланыштуу айыптоолор боюнча апелляциялык арызы канааттандырылбай, паракорчулукка байланыштуу соттук териштирүүгө туш болгондон кийин сот андан да паспортун тапшырууну талап кылган.

"Болсонару да ушундай кылышы керек болчу", — деди Лула. "Бразилия — анын экинчи мекени, ал эми биринчи мекени — АКШга кошомат кылуу", — деп билдирди кайра шайланган президент.

Би-Би-Синин маалыматына караганда, Флавиу Болсонару Флоридада жолугушу мүмкүн болгон иниси Эдуардо буга чейин президенттик шайлоодо жеңилип калса, АКШга көчүп кетүүгө чакырган. Эдуардо өзү 2025-жылы Техас штатына көчүп барып, азыр ошол жерде жашайт.

"Эгерде менин агам жеңишке жетпесе, анын өлкөдөн чыгып кетишин колдойм", — деген Эдуардо Болсонару октябрдын башында подкаст алып баруучу Стивен Краудерге берген маегинде. Бул тууралуу Reuters агенттиги жазды.

Алардын атасы, мурдагы президент Жаир Болсонару 2022-жылы Лула да Силвага шайлоодо утулгандан кийин Бразилиядан чыгып, Флоридага көчүп кеткен. Бирок үч айдан кийин мекенине кайтып келген.

2022-жылдагы шайлоодон кийин мамлекеттик төңкөрүш жасоого аракет кылган деген айып менен 27 жылга эркинен ажыратылган Жаир Болсонару азыр үй камагында.

Болсонаруну сот адилеттигинен качып жүргөн адам деп эсептөөгө болобу?

Бразилиялык кылмыш-жаза укугу боюнча эксперттердин айтымында, Флавиу Болсонару камакка алууга ордер берилген учурда гана качкын деп эсептелиши мүмкүн.

"Качкын деп камакка алууга ордер берилген, бирок аны аткаруу үчүн тиешелүү органдарга келбеген адамды айтабыз", — деди Сан-Паулу университетинин кылмыш-жаза укугу боюнча эксперти Густаво Бадаро.

Рио-де-Жанейро мамлекеттик университетинин профессору Дави Тангерино да ушундай пикирде.

"Камакка алууга ордер жок болсо, аны качкын деп атай албайбыз. Азырынча ал соттун чечимин гана аткарган жок. Тактап айтканда, паспортун тапшыруу талабын аткарбады", — деди ал.

Эксперттердин айтымында, соттун чечимин аткарбоо Бразилиянын Кылмыш-жаза кодексинин 330-беренесине ылайык, бийликтин мыйзамдуу талабына баш ийбөө катары каралышы мүмкүн. Бул кылмыш үчүн 15 күндөн алты айга чейин эркинен ажыратуу жана айып пул салуу жазасы каралган.