"Genetisch gewijzigde aardappelen kunnen teelt veel duurzamer maken"

Genetisch gewijzigde aardappelen met een meervoudige resistentie tegen de aardappelziekte kunnen onze aardappelteelt veel duurzamer maken. Dat zeggen wetenschappers van het Vlaams Instituut voor Biotechnologie (VIB), het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO), de Universiteit Gent (UGent) en de Hogeschool Gent na afloop van een twee jaar durende veldproef in Wetteren.

"Onze aardappelteelt wordt al decennialang bedreigd door de aardappelziekte, veroorzaakt door de schimmelachtige plaag Phytophthora infestans", verduidelijkt Kris Van der Beken (VIB). "In de natte zomer van 2012 moesten aardappeltelers meer dan 20 keer spuiten met schimmelwerende middelen (fungicide) om de ziekte het hoofd te bieden." Dat levert een ecologische en sociale druk op en kost de Belgische boeren jaarlijks naar schatting 55 miljoen euro.

Verwacht wordt dat de teelt van resistente aardappelen het fungicidegebruik met 80 procent doet dalen. "Aardappeltelers kunnen erop vooruitgaan, zelfs al zal het resistente plantgoed duurder zijn", klinkt het. Er worden ook effecten verwacht voor boeren die geen resistente aardappelen telen. "Hoe meer hectares duurzaam resistente aardappelen worden aangeplant, hoe minder de schimmel de kans krijgt zich vermenigvuldigen."

Resistentiegenen
In de wetenschappelijke veldproef in Wetteren zijn in 2011 en 2012 zesentwintig verschillende genetisch gewijzigde aardappellijnen uitgetest die 1 tot 3 natuurlijke resistentiegenen bevatten, afkomstig van wilde verwanten van onze cultuuraardappel. Zij werden vergeleken met vatbare en niet-vatbare referentierassen. "De genetisch gewijzigde aardappelen scoorden beter dan de in de bioteelt gebruikte niet-vatbare rassen Bionica en Toluca", klinkt het. "Zowel in 2011 als in 2012 vertoonde de genetisch gewijzigde aardappelen een bijzonder sterk verlaagde vatbaarheid voor de aardappelziekte."

Uit het onderzoek bleek ook dat enkelvoudige resistenties werken, maar niet duurzaam zijn. "In lijnen met enkelvoudige resistentie bleef de aardappel langer gezond dan de controlelijn, maar naar het einde van het seizoen toe werden de bladeren ziek. Als een schimmel niet meer herkend wordt en zich jaar na jaar goed vermenigvuldigt, kan die op termijn de plant in het begin van het seizoen ziek maken."

Niet gecommercialiseerd
De in het veld geteste aardappelplanten waren testlijnen en worden niet gecommercialiseerd. De natuurlijke resistentiegenen voor de proef werden enkel ingebracht in het midden-late rad Désirée. In verder onderzoek worden goede combinaties van resistentiegenen ingebracht in voor Belgische landbouwers interessante rassen, zoals Bintje. Het zal nog jaren duren vooraleer daarvoor veldproeven plaatsvinden.

De veldproef veroorzaakte een maatschappelijk debat en protest. Voor de bestorming van het veld eind mei 2011 moeten 15 januari moeten elf "veldbevrijders" zich voor de strafrechter in Dendermonde verantwoorden.