Zwitserland wil de batterij van Europa zijn

Zwitserse energiebedrijven zijn vastberaden om van het land de batterij van Europa te maken. De Zwitsers blijken daarbij vooral te mikken op waterkracht. De Zwitserse Energievereniging en verschillende milieuorganisaties zijn tegen een verdere uitbreiding van waterkrachtcentrales.

Sinds de beslissing voor een geleidelijke afbouw van kernenergie hebben Zwitserland en buurland Duitsland hun blik op hernieuwbare energiebronnen gericht. Duitsland focust daarbij op de productie van zonne-en windenergie terwijl de Zwitserse energiebedrijven vooral inzetten op het vergroten van de opslagcapaciteit in de Alpen.

Ongeveer 11 procent van de elektriciteit in Europa stroomt door Zwitserland. De elektriciteitsindustrie benadrukt de voordelen van de centrale ligging van het land in Europa en van zijn topografie. Op de Europese energiekaart functioneren Zwitserse bergmeren als een enorme batterij en dat zorgt voor hoge inkomsten.

Oppompen en opslaan
Zowel natuurlijke als kunstmatige bergmeren vormen een essentieel onderdeel van de Zwitserse energievoorziening. Het land haalt 57 procent van zijn energie uit waterkracht. Het systeem is eenvoudig maar werkt prima: overdag wordt goedkope reserve-elektriciteit opgekocht op de markt en gebruikt om water op te pompen uit een lager gelegen reservoir naar een hogerop gelegen bassin in de bergen. Op het moment dat de vraag naar elektriciteit groot is, laat men het opgeslagen water wegstromen zodat het turbines kan aandrijven en er energie wordt opwekt. Die wordt vervolgens op de markt verkocht aan een hogere prijs.

Deze pomp-opslag-waterkrachtcentrales (PSP's) functioneren als grote batterijen. Zwitserland telt vandaag 11 PSP's met een gezamenlijke capaciteit van 1400 megawatt. Drie extra PSP's zijn in aanbouw met de bedoeling om de capaciteit tegen 2017 uit te breiden tot 3500 megawatt. Daar bovenop zijn er nog plannen voor twee extra PSP's op de Grimselpas en de Berninapas.

Grimsel 3
"De symbiose tussen natuur en technologie kenmerkt dit landschap" schrijft het regionale bureau voor toerisme. De persvoorlichter van energiebedrijf KWO, Ernst Baumberger, kijkt op twee manieren naar de Grimselpas: enerzijds prijst hij de schoonheid van het landschap, anderzijds wijst hij op de overvloed aan neerslag, het smeltwater en de enorme hoogteverschillen, allemaal ideale omstandigheden voor waterkracht.

KWO opende 80 jaar geleden zijn eerste krachtcentrale in Grimsel. Onlangs sleepte het bedrijf een licentie in de wacht voor een project ter waarde van 1,2 miljard Zwitserse frank voor de bouw van een extra PSP Grimsel 3. Met een voorziene capaciteit van 660 megawatt zou die de kracht van een gemiddelde Zwitserse kerncentrale benaderen.
Het plan voor Grimsel 3 is echter omstreden, zowel op politiek als op economisch vlak.

"Zwitserland heeft geen behoefte aan een extra PSP", zegt Jürg Buri, de directeur van De Zwitserse Energievereniging (SES). Milieuorganisaties zeggen dat het vooral de goedkope energie uit steenkool en kerncentrales is die gebruikt wordt voor het oppompen van water.

Vraag naar opslag
Volgens de licentie wordt KWO verplicht om Grimsel 3 te laten draaien op zo veel mogelijk duurzame energie als "economisch en technisch mogelijk is". Een vast aandeel wordt echter niet gedefinieerd. Baumberger benadrukt dat het de bedoeling is dat alle centrales van KMO op termijn op groene stroom draaien. "Maar de primaire zorg blijft de winstgevendheid", zo voegt hij daar nog aan toe.

Baumberger is ervan overtuigd dat in het licht van de boomende wind- en zonne-energie, de vraag naar verdere opslagcapaciteit zal groeien. "En dat kan Zwitserland bieden".