ඊශ්‍රායල මැතිවරණය: කිසිදු පක්ෂයකට පැහැදිලි බහුතරයක් හිමි නොවූ අවස්ථාවක ආණ්ඩුවක් පිහිටුවන්නේ කෙසේ ද?
ඡායාරූප මූලාශ්‍රය, Reuters
1948 වසරේ ඊශ්‍රායලය පිහිටුවීමේ සිට ම එය පාලනය වී ඇත්තේ සන්ධාන ආණ්ඩු මගිනි; එහෙත් මීළඟ සන්ධාන ආණ්ඩුවට වත්මන් අගමැති බෙන්ජමින් නෙතන්යාහු ඇතුළත් වේවි ද?
2023 ඔක්තෝබර් 7 වන දින ඊශ්‍රායලයට හමාස් එල්ල කළ ප්‍රහාරයෙන් පසු පවත්වන රටේ පළමු මහ මැතිවරණයේ පැහැදිලි ජයග්‍රාහකයෙකු නොමැති බව මත විමසුම්වලින් පෙනී යයි.
ඊශ්‍රායල මාධ්‍ය ආයතන දෙකක් අනාවැකි පළ කරමින් කියා සිටියේ, හිටපු හමුදා ප්‍රධානී ගාඩි අයිසන්කොට්ගේ යෂාර් පක්ෂය සහ ඔහුගේ "චේන්ජ් බ්ලොක්" හි තවත් යුදෙව් විරුද්ධ පක්ෂ තුනක් ආසන 120 කින් යුත් ක්නෙසෙට් (එරට පාර්ලිමේන්තුව) හි ආසන 51 ක් දිනා ගනු ඇති බවත්, නෙතන්යාහුගේ ලිකුඩ් පක්ෂය සහ එහි අන්ත දක්ෂිණාංශික සහ අන්ත-ඕතඩොක්ස් යුදෙව් සගයන් විසින් දිනා ගනු ඇති බවත්ය. තුන්වන මාධ්‍ය මත විමසුමකින් කියා සිටියේ නෙතන්යාහු ආසන තුනකින් ඉදිරියෙන් සිටින බව පැවසීය.
වාර්තාගත ආසන 18ක් හෝ 19ක් දිනා ගැනීමට නියමිත බවට පුරෝකථනය කර ඇති අරාබි පක්ෂ දෙකේ භූමිකාව මත බොහෝ දේ රඳා පවතිනු ඇත.
ඔක්තෝබර් 27 වැනිදා ඡන්දය ප්‍රකාශ කිරීමට පැමිණි පිරිස දශක ගණනාවකට පසු ඉහළම මට්ටමක පැවතුණි.
නමුත් ඊළඟට කුමක් සිදුවේද?
ඊශ්‍රායලයේ මැතිවරණ ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක වන්නේ කෙසේද?
ඊශ්‍රායල පාර්ලිමේන්තුව ක්නෙසෙට් ලෙස හැඳින්වෙන ආසන 120කින් සමන්විත වන අතර, ඉන් අදහස් වන්නේ බහුතර බලය තහවුරු කර ගැනීම සඳහා රජයකට ආසන 61ක් තිබිය යුතු බවයි.
ඊශ්‍රායලය සමානුපාතික නියෝජන ඡන්ද ක්‍රමයක් භාවිතා කරන බැවින්, එහි ආණ්ඩු සෑම විටම පක්ෂ කිහිපයකින් සමන්විත සභාග ආණ්ඩු වී ඇත.
නෙතන්යාහුගේ පාලක සන්ධානය යටතේ වර්තමාන ක්නෙසෙට් සභාව පවතින ආකාරය මෙයයි.
බෙන්ජමින් නෙතන්යාහුට ආණ්ඩුවක් පිහිටුවීමට හැකි වේවිද?
උණුසුම් පුවත්, විශ්ලේෂණ සහ විශේෂ විශේෂාංග ඔබේ දුරකතනය වෙත ඍජුව ම ලබා ගන්න.
සම්බන්ධ වීමට link එක click කරන්න
End of podcast promotion
අඟහරුවාදා පැවති මැතිවරණයේ අවසන් ප්‍රතිඵල තහවුරු වීමෙන් අනතුරුව සහ සියලු දේශපාලන කණ්ඩායම් සමඟ සාකච්ඡා කිරීමෙන් පසුව, හවුල් රජයක් පිහිටුවීම සඳහා ඊශ්‍රායල ජනාධිපතිවරයා විසින්, සාර්ථක වීමට වැඩිම ඉඩක් ඇතැයි ඔහු විශ්වාස කරන පක්ෂ නායකයාට ආරාධනා කරනු ඇත. මෙම ක්‍රියාවලියට සති කිහිපයක් ගත විය හැකිය.
සාමාන්‍යයෙන්, ජනාධිපතිවරයා - වර්තමානයේ අයිසැක් හර්සෝග් විසින් ක්නෙසෙට් මන්ත්‍රී ආසන වැඩිම සංඛ්‍යාවක් දිනාගත් පක්ෂයේ නායකයා පත් කරනු ලබයි. නමුත් එය අනිවාර්ය නොවේ. උදාහරණයක් ලෙස, 2009 මැතිවරණයෙන් පසුව, නෙතන්යාහුගේ පක්ෂය වන 'ලිකුඩ්' පක්ෂය, ප්‍රතිවාදී 'කදිමා' පක්ෂයට වඩා පසුපසින් සිටියද, එකල ජනාධිපතිව සිටි ෂිමොන් පෙරෙස් පළමුව නෙතන්යාහුට ආණ්ඩුවක් පිහිටුවීමට කැඳවීය.
ජනාධිපතිවරයා විසින් තෝරාගනු ලබන පළමු පුද්ගලයාට රජයක් පිහිටුවීම සඳහා දින 42ක් දක්වා කාලයක් ලැබේ. ඔවුන්ට එය කිරීමට නොහැකි වුවහොත්, වෙනත් පක්ෂ නායකයෙකුට ඒ සඳහා අවස්ථාව ලබා දෙනු ලැබේ.
කිසිදු පක්ෂයකට බහුතරයක් පිහිටුවීමට නොහැකි වන්නේ නම්, සුළුතර ආණ්ඩුවක් බලයට පත්වීමේ හැකියාව ද ඇත. එයද අසාර්ථක වුවහොත් නව මැතිවරණයක් කැඳවිය හැකි අතර, එතෙක් නෙතන්යාහු අන්තර්වාර අගමැතිවරයා ලෙස කටයුතු කරනු ඇත.
ඡායාරූප මූලාශ්‍රය, Reuters
තරග කරන දේශපාලන පක්ෂ මොනවා ද?
නෙතන්යාහුගේ 'ලිකුඩ්' පක්ෂය සහ අයිසන්කොට්ගේ 'යාෂාර්' පක්ෂය 'ක්නෙසෙට්' හී විශාලතම පක්ෂ බවට පත්වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරෙන නමුත්, සන්ධාන රජයක් පිහිටුවීම සඳහා ඔවුන්ට වෙනත් පක්ෂවල සහාය අවශ්‍ය වනු ඇත. නෙතන්යාහු දක්ෂිණාංශික සහ ආගමික පක්ෂවලින් සමන්විත කණ්ඩායමකට නායකත්වය දෙයි.
යිට්ෂාක් රබින් ඝාතනයෙන් පසු පැවැති හදිසි මැතිවරණයකින් පසුව, ඊශ්‍රායලයේ සෘජුව තෝරා පත් කර ගත් අගමැතිවරයා ලෙස ඔහු 1996 දී බලයට පත් වූ අතර, පසුගිය දශක තුනක කාලයෙන් වැඩි කොටසක් ඔහු බලයේ රැඳී සිටියේය.
නෙතන්යාහු බලයෙන් ඉවත් කිරීමේ අරමුණ පෙරදැරිව එක්ව සිටින, මධ්‍ය-දක්ෂිණාංශික සහ වාමාංශික පක්ෂවලින් සමන්විත විපක්ෂ කණ්ඩායමකට අයිසන්කොට් නායකත්වය දෙයි.
මෙම කණ්ඩායමට හිටපු අගමැති නෆ්තාලි බෙනට්ගේ නායකත්වයෙන් යුත් 'බියාචාඩ්' (B'Yachad) පක්ෂය ඇතුළත් වේ.
ඊශ්‍රායල ජනගහනයෙන් පහෙන් එකක් පමණ අරාබි ජාතිකයන් වන බැවින්, මැතිවරණයට තරග වදින අරාබි පක්ෂ කණ්ඩායම් දෙකක් ද ඇත. න්‍යායාත්මකව ගත් කළ, ඔවුන්ට ආණ්ඩුවක් පිහිටුවීමේදී තීරණාත්මක සාධකයක් බවට පත්විය හැකිය. එහෙත්, ප්‍රධාන යුදෙව් පක්ෂ අතුරින් එක් පක්ෂයක් හැර අනෙක් සියලුම පක්ෂ, ඔවුන් සමඟ එක්ව ආණ්ඩුවක් පිහිටුවීම ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත.
ඡායාරූප මූලාශ්‍රය, Reuters
අපට ප්‍රතිඵල දැනගන්නට ලැබෙන්නේ කවදා ද?
මූලික ප්‍රතිඵල ඔක්තෝබර් 28 වන දින බලාපොරොත්තු වන නමුත්, ප්‍රධාන වශයෙන් හමුදා සාමාජිකයින් විසින් ප්‍රකාශ කරන ලද මුළු ඡන්ද සංඛ්‍යාවෙන් 10%ක් පමණ වන ආසන්න වශයෙන් ඡන්ද 600,000ක් බ්‍රහස්පතින්දා වන තුරු සම්පූර්ණයෙන් ගණන් කරනු නොලැබේ. නිල ප්‍රතිඵල නොවැම්බර් 4 වන දින ප්‍රකාශයට පත් කිරීමට නියමිතය.
සභාගය පිහිටුවීම අදාළ සාකච්ඡා සති කිහිපයක් හෝ මාස කිහිපයක් පවා ගත විය හැකිය. 2021 මාර්තු මැතිවරණයෙන් පසුව, බෙනට් සහ යයිර් ලැපිඩ් අතර බලය බෙදාගැනීමේ එකඟතාවක් මත ආණ්ඩුවක් පිහිටුවනු ලැබුවේ ජූනි මාසයේදීය.
එම අවස්ථාවේදී නෙතන්යාහුට පළමුව ආණ්ඩුවක් පිහිටුවීමේ අවස්ථාව ලබා දුන්නද, ශක්තිමත් සභාගයක් ගොඩනැගීමට ඔහුට නොහැකි විය.
නව මැතිවරණ කැඳවීම අසාමාන්‍ය දෙයක් නොවේ. 2019 සිට 2022 දක්වා කාලය තුළ පක්ෂ අතර සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීමට එකඟතාවක් නොතිබූ බැවින් ඊශ්‍රායලය වෙන වෙනම මැතිවරණ පහක් පවත්වා ඇත.
