Waarom Xbox One gamers niet kon overtuigen

Het is bijzonder opmerkelijk hoe Microsoft, amper een week na de E3-beurs en een maand na de officiële voorstelling van de Xbox One, plots het roer omgooit. Het bedrijf moet de kritiek toch van ver hebben zien aankomen, maar heeft de hoeveelheid dan toch duidelijk onderschat. Of was er meer aan de hand? Onze gamesredactie gaat na wat er precies misging.

Het werd vorige week al snel duidelijk dat Sony met de PlayStation 4 had gescoord op de grootste gamesbeurs ter wereld. Sony hoefde daar niet eens veel voor te doen, want de voorzetten van Microsoft belandden mooi ter hoogte van de penaltystip. Sony moest slechts drie dingen zeggen: dat de PlayStation 4 100 euro goedkoper zou zijn dan de Xbox One, dat de console perfect werkt zonder online te moeten en dat je met je gekochte games kan doen wat je wil, namelijk uitlenen of doorverkopen.

Meteen zagen winkels de reservaties voor de PS4 toenemen ten koste van de Xbox One, en maakten ook enkele polls duidelijk dat veel gamers de PlayStation 4 verkozen boven de nieuwe Xbox. Microsoft slaagde er vervolgens niet in de critici gerust te stellen, en kondigde gisteravond de inmiddels bekende radicale ommekeer aan. Had het echter ook anders gekund? Misschien, als Microsoft zich niet mispakt had aan de volgende zaken:

1. Gebrekkige communicatie
Lang voor de voorstelling van de nieuwe console deden de geruchten al de ronde dat de nieuwe Xbox "altijd online" moest zijn. Gezien recente fiasco's met games die verplicht een constante internetverbinding moesten hebben met servers van de makers, ook tijdens het spelen van singleplayermissies, hadden gamers goede redenen om bezorgd te zijn. Pas na enige tijd zei Microsoft dat de Xbox One niet constant verbonden moest zijn met het internet, maar dat hij slechts "geregeld" online moest, zonder echt te zeggen waarom.

Het oorspronkelijke opzet van Microsoft hield nochtans steek: je zou je games meteen op de harde schijf kunnen installeren, en vervolgens nooit nog het schijfje van de game in je console moeten stoppen. Voor veel gamers is uit hun luie zetel komen en een disk wisselen een vervelende klus, en bovendien kan een schijfje veel lawaai maken. Op zich is dat dus een prima systeem. Ook zouden games gebruik kunnen maken van extra rekenkracht in de cloud, maar die voordelen kwamen totaal niet uit de verf in de communicatie van het bedrijf.

In de plaats daarvan kwam de maatregel over als een manier om gamers te pesten, en mensen te verhinderen hun schijfjes uit te lenen aan vrienden. Tijdens de voorstelling op de E3-beurs werd tot overmaat van ramp over heikele onderwerpen gezwegen, en daarna liet veel communicatie ook te wensen over, met denigrerend overkomende uitspraken als zouden mensen zonder internetverbinding dan maar een Xbox 360 moeten kopen.

2. Wereldvreemdheid
De internetverplichting invoeren getuigde van een aanzienlijke wereldvreemdheid van Microsoft. Hoewel de meeste gamers hun console inderdaad online hebben hangen, is dat niet voor iedereen vanzelfsprekend. Niet iedereen wil internetkabels leggen naar de kamer waar gegamed wordt, en hoewel je natuurlijk draadloze of stopcontactverbindingen kan gebruiken, is het mensen hun goed recht om dat ook gewoon niet te doen, of thuis gewoon geen vaste internetverbinding te hebben.

Daarnaast hebben niet alle gebruikers ter wereld stabiele internetverbindingen, al zou dat met de 'een keer per 24 uur' een verbinding maken geen echt probleem mogen zijn. Toch heb je altijd uitzonderingen, zoals die Amerikaanse mariniers die klaagden dat ze op missie niet zouden kunnen gamen. Natuurlijk zou het aantal getroffen gamers maar een fractie zijn van de groep die geen problemen ondervindt, maar met het internet kan die kleine groep wel luid roepen op sociale media.

Het is trouwens nog de vraag of Sony zijn beleid rond digital rights management (DRM) niet op het laatste moment heeft omgegooid. Want hoewel Microsoft natuurlijk kritiek had verwacht, werd het bedrijf toch koud gepakt door de aankondiging van Sony. Dat zou erop kunnen wijzen dat Sony aanvankelijk eenzelfde DRM-systeem plande als Microsoft, waardoor de situatie heel anders zou zijn. Nu kwam Sony als sympathiek bedrijf uit de hoek ten koste van Microsoft.

3. Het belang van fysieke schijfjes
Uiteindelijk zijn de twee eerste punten eerder details in vergelijking met het grootste probleem. Microsoft onderschatte het belang dat mensen hechten aan hun fysieke schijfjes, en wat zo'n schijfje voor hen betekent. Ons lijkt het dat het bedrijf het liefst komaf zou maken met die schijfjes, en de Xbox One het liefst had gepresenteerd als een toestel zonder schijfstation. Games zouden dan, zoals via het Steam-platform op pc, enkel digitaal worden verkocht. Daarmee kunnen games sowieso niet worden uitgeleend of doorverkocht, dus waarom zou een dergelijk systeem niet werken voor consoles?

Advocaat Thomas Leaf legt aan IGN uit dat pc-gamers al een decennium de tijd hadden om te wennen aan een systeem zonder schijfjes. Want met Steam koop je eigenlijk geen game, maar het recht om een game een tijd te mogen spelen, een licentie die altijd kan beëindigd worden. In ruil krijg je gemak, aangezien je niet naar de winkel hoeft om een fysiek exemplaar van de game te kopen. Leaf legt uit dat DRM altijd al alomtegenwoordig is geweest bij pc-games als gevolg van de enorme piraterij, maar dat consolegamers daar eigenlijk weinig tot geen last van hadden. Als gevolg daarvan is er bij pc-gamers nooit een cultuur geweest om games opnieuw in te ruilen bij winkels.

Steam verschilt echter drastisch van wat Microsoft wou doen omdat Microsoft en Sony een cruciale relatie hebben met de fysieke winkels. Ze kunnen het zich niet permitteren om games goedkoper aan te bieden dan die winkels, omdat ze er afhankelijk van zijn om hun fysieke games en hardware aan de man te brengen. Valve, het bedrijf achter Steam, heeft die relatie echter niet, waardoor die dienst meer kan spelen met de prijzen.

Vastnemen en doorgeven
De fysieke schijfjes zijn dus nog niet weg, en die zijn cruciaal. Want gamers die een game downloaden, begrijpen dat ze die niet kunnen uitlenen. Een schijfje kan je echter vastnemen en doorgeven, zoals de topmannen van Sony netjes demonstreerden in hun inmiddels beruchte filmpje vanop E3. En met de aankoop van het schijfje koop je meteen ook het recht om dat object door te geven, vinden veel gamers. Zo hebben consoles altijd gewerkt. Wanneer je een cd of een vinylplaat koopt, wordt de muziek daarop ook niet magisch verbonden met je iTunes-account. Essentieel hierbij is ook dat, in tegenstelling tot bij een aankoop op Steam, je hier de factor gemak mist. Op Steam koop je online een game omdat het gemakkelijk is, terwijl je voor je fysiek Xbox One-schijfje wél de deur uit moet. Het feit dat je dat schijfje dan niet kan weggeven is geen toegeving die je deed in ruil voor gemak, maar is dan simpelweg een maatregel die rechten wegneemt die je duidelijk eerst wel had.

Nog belangrijk hierbij is dat Steam niet het enige platform is om pc-games digitaal te kopen. In tegenstelling tot bij de Xbox One heb je daar ook andere aanbieders, waardoor je de keuze hebt. Het wegnemen van die keuze is ook een belangrijke reden waarom mensen zich ongemakkelijk voelden, zegt Leaf. En ze moeten zich ook afvragen of ze Microsoft dan wel vertrouwen als "curator van hun gamingleven."

Cultuur
Uiteindelijk is het lenen, delen en spelen met vrienden niet enkel een onderdeel van consolegamingcultuur, maar van cultuur in haar geheel. En hoewel Microsoft je games in het oorspronkelijke plan liet delen met tien andere mensen op dezelfde console, is het de vraag of dat voor veel mensen genoeg was. Voor velen dus niet, is gebleken uit de talrijke reacties. Fysieke media zullen uiteindelijk wel verdwijnen, maar daar zijn we nog niet. "We zullen ons moeten aanpassen, maar dat zullen we doen onder onze eigen voorwaarden, met een systeem waarbij we ons goed voelen - zoals pc-gamers hebben gedaan met Steam," schrijft Keza MacDonald van IGN. "Als deze rel iets heeft duidelijk gemaakt, dan is het wel dat dwang niet werkt."