Alzheimer mogelijk al 20 jaar voor eerste symptomen te ontdekken
Wetenschappers denken binnenkort de eerste signalen van Alzheimer al te kunnen ontdekken twintig jaar voor de echte symptomen zich ontwikkelen. Dat is hun besluit na een studie bij tieners met een genetische aanleg voor de aandoening.
Bij ongeveer een derde van de jonge proefpersonen was er sprake van een gemuteerd gen, namelijk preseniline 1 (PSEN1). Dat maakt hen vatbaarder voor de ontwikkeling van Alzheimer op een ongewoon jonge leeftijd.
De erfelijke vorm van Alzheimer is echter vrij zeldzaam. Toch denken de onderzoekers dat het bestuderen van deze jongeren cruciaal is om de vroege tekenen van Alzheimer te ontdekken, alvorens de klinische symptomen optreden. Een vroege, zelfs preventieve behandeling is namelijk erg belangrijk bij Alzheimer. Want eens de symptomen optreden, is de schade aan het zenuwsysteem vaak al te groot om aangepakt te worden met medicijnen.
Proefpersonen
Voor de nieuwe studie selecteerden de wetenschappers 44 proefpersonen tussen 18 en 26 jaar. Bij hen voerden ze hersenscans, bloedonderzoeken en analyses van het hersenvocht uit.
De resultaten toonden dat 20 van de deelnemers de PSEN1-mutatie hadden en daarom zeker Alzheimer zouden ontwikkelen. De 24 anderen hadden het gemuteerde gen niet. Geen enkele deelnemer vertoonde op het moment van de studie tekenen van cognitieve stoornissen.
De wetenschappers ontdekten wel opvallende verschillen tussen de groepen, zowel qua structuur als werking van de hersenen. Zo hadden de dragers van het gemuteerde gen een grotere activiteit in de hippocampus, het gedeelte van het brein dat gelinkt is aan het geheugen, en de parahippocampus. Bovendien hadden ze ook minder grijze materie in bepaalde delen van hun brein.
Daarnaast bleek ook de hersenstof van de dragers van het gemuteerde gen een hoger 'amyloïde beta'-gehalte te hebben, wat wijst op een overproductie van amyloïde. Die proteïne speelt mee in de ontwikkeling van amyloïde plaques tussen de zenuwcellen in de hersenen, één van de kenmerken van Alzheimer.
20 jaar
Aangezien de gemiddelde dragers van de PSEN1-mutatie de eerste tekenen tonen van cognitieve stoornissen op hun 45ste, betekent dit dat de biologische markeerders voor Alzheimer al twintig jaar voor de eerste symptomen te zien kunnen zijn.
"Deze bevindingen suggereren dat het brein al vele jaren voor het klinische begin van Alzheimer begint te veranderen, en zelfs al voor de vorming van amyloïde plaques", zegt dr. Eric Reiman. "Dit roept nieuwe vragen op over de eerste hersenveranderingen en de manier waarop we die kunnen aanpakken in preventietherapieën. Verder onderzoek is dus zeker noodzakelijk."
