De 12 meest memorabele arcadegames

Ooit waren speelhallenkastjes de primaire manier waarop videogames werden geconsumeerd, en dreven ze zelfs de verkoop van gameconsoles voor in huis aan: wie Outrun had gespeeld op de kermis, wilde hem ook thuis spelen. Maar de laatste jaren geraken ze meer en meer in de verdrukking. Hier zijn twaalf memorabele klassiekers uit de snel verdwijnende lunaparken.

1. Space Harrier
Een schietspel met éénogige mammoeten, Chinese draken en Paaseilandkoppen, en dat in een bewegende kist die vooral doet denken aan zo'n kinderritje aan de uitgang van de Delhaize. Space Harrier was een van de eerste arcadegames die braken met het idee dat een speelhallenkast puur stationair moest zijn: tegen de tijd dat dit spelletje in het lunapark werd getakeld, in de tweede helft van de jaren '80, bestonden er zo al, maar de bak van Space Harrier was van een compleet nieuwe categorie: hij zat vol met verraderlijke servomotors, die u deftig door elkaar konden schudden als het tafereel op het scherm daarom vroeg.

Jaar: 1985

2. Operation Wolf
Halfweg de jaren '80, in de hoogdagen van de actiefilms met Sylvester Stallone en Arnold Schwarzenegger, kwam deze gangmaker in het 'lightgun'-genre: u speelde het spel niet met de gewoonlijke joysticks en knoppen, maar met een plastic Uzi-machinepistool dat op de kast gemonteerd stond. Door het vizier van dat wapen zag u tientallen vijandelijke commando's naar u toerennen, die dus vakkundig overhoop moesten worden geknald. Maar wie schoot op alles wat bewoog, zag evengoed al snel de Game Over in beeld verschijnen: soms kwamen er ook gijzelaars in beeld.

Jaar: 1987

3. Kung Fu Master
Een écht vechtspelletje was Kung Fu Master allerminst: het was gewoon een zijdelings scrollende actiegame, waarin kung fu-schoppen en -stoten toevallig de actie uitmaakten. Een baanbrekende arcadegame was het evenmin: tegen de tijd dat dit spel in het lunapark kwam, gingen games als Dragon's Lair, Hang-On, Paper Boy en Star Wars: Return of the Jedi veel verder op gebied van nieuwe technologie en visuele kracht. Maar de eenvoud van Kung Fu Master was grotendeels opzettelijk, met graphics in destijds erg populaire pasteltinten, een achtergrondmuziekje met een opzwepend ritme, en rake geluiden wanneer u een van de tientallen generische tegenstanders tegen het dek sloeg.

Jaar: 1984

4. Outrun
Voordat Outrun ten tonele verscheen, gaven racespelletjes u geen al te strenge straf wanneer u buiten de randen van het traject ging. In deze game van Sega ging u, wanneer u een object buiten de weg raakte, op hoogst spectaculaire wijze overkop met uw knalrode Ferrari Testarossa, en beten zowel uw spelerpersonage als de blonde bimbo in de passagiersstoel ook individueel in het stof. Outrun was niet de allerbeste racegame van zijn tijd, maar het waren de sfeerelementen (waaronder dat tot in de eeuwigheid in uw geheugen gegrifte muziekje) die klinkende muntjes opbrachten.

Jaar: 1986

5. Street Fighter II
Deze game van de Japanse fabrikant Capcom was bijlange niet de allereerste vechtgame die er op de markt kwam, maar hij perfectioneerde het genre zodanig dat hij een soort blauwdruk werd voor toekomstige titels. De besturing was eenvoudig, en u kwam al een heel eind door gewoon lukraak op de knoppen te rammen. Maar u wist meteen dat het daarmee niet zou blijven lukken wanneer er een ervaren speler naast u plaatsnam aan het kastje: die had namelijk leren inzien dat deze game vooral draait om een perfecte timing en de tactische inzet van combinatie-moves. Ook visueel zette het, met zijn ronduit belachelijk gespierde personages, de toon.

Jaar: 1991

6. Commando
Commando, een klassieker van het Japanse gamehuis Capcom, was een klassieke 'shmup', zoals dit soort games werd genoemd in die tijd: shoot-em-ups brachten grote groepen tegenstanders tegelijkertijd in beeld, die ook nog eens op uw personage beginnen te schieten. Als commando Super Joe was het natuurlijk uw taak in Commando om hen eerst om te leggen. Dat kon met uw machinegeweer, maar met de vakkundige worp van een granaat gingen meerdere vijanden tegelijkertijd eraan. Tegen het einde van iedere level stuurde een laffe commandant nog snel tientallen tegenstanders tegelijkertijd op u af, om daarna te vluchten nadat u die eveneens had omvergemaaid. Bonuspunten als u hem tijdens zijn ontsnapping in de rug schoot.

Jaar: 1985

7. Gauntlet
Toen Gauntlet in de speelhallen kwam, ging het al eventjes achteruit met de inkomsten die de kastjes binnenreven. Maar gameontwerper Ed Logg wist daar wel iets op: waarom niet vier spelers tegelijkertijd in dezelfde game toelaten, ze uiteraard ook alle vier laten betalen, en hen laten samenwerken om door de levels te dwalen? De 'coöperatieve multiplayergame', vandaag genoegzaam bekend op de console, was geboren.

Jaar: 1985

8. Exciting Hour
In het midden van de wereldwijde manie rond Amerikaans worstelen, dat toen nog ergens in het niemandsland tussen sport en entertainment zwalpte, kwam deze Japanse game waarin carnavalszotten op elkaars tronie mochten inbeuken of elkaar over de planchévloer mochten gooien. Het grote verschil met andere vechtgames in die tijd is dat alles draaide om stijlpunten: de gezondheidsbalk van uw tegenstander neerhalen was nog altijd cruciaal, maar de manier waarop u dat deed lokte toeschouwers.

Jaar: 1985

9. Wonder Boy
Super Mario Bros was al een dikke hit op de thuisconsoles, en gamemaker Sega wilde ook zo'n jolige platformgame, waarin u van corniche naar corniche moest springen terwijl er allerlei gevaarlijke objecten naar uw hoofd vlogen. Dat werd dus Wonder Boy, waarin het titelpersonage zoals dat hoort in dat soort games zijn vriendinnetje moet zien te bevrijden, en daarvoor - ondanks het feit dat hij in het stenen tijdperk leeft - onder meer de beschikking krijgt over een skateboard.

Jaar: 1986

10. Double Dragon
Net als Kung Fu Master en Street Fighter II zit Double Dragon diep geworteld in het martial arts-genre, maar deze game was toch nog iets anders: draaide erom de formatie van de vijanden die op u af kwamen gestormd te doorbreken, en ze één voor één klop uit te delen voordat ze u overrompelden. Bedreigde één van hen u met een honkbalknuppel? Mooi, want die kunt u nu mooi gebruiken om de volgende vlaag tegenstanders hun gezicht te vertimmeren. U kon de game met z'n tweeën spelen, samenwerkend om alle levels te doorkruisen, maar dan werd u op het einde wel met een verrassing geconfronteerd: het laatste gevecht was ineens tegen elkaar, want u was net als uw medespeler voor het hart van dezelfde vrouw aan het knokken.

Jaar: 1987

11. 1942
De oorlogsgame 1942 was niet het eerste schietspelletje, maar brak wereldwijd potten door zijn 'upgrade'-systeem: het eenvoudige gevechtsvliegtuig waarmee u tijdens de Amerikaanse WOII-campagne in de Stille Oceaan in sierlijke formaties vliegende Japanse tuigen moest neerknallen, kon extra wapenuitrusting en extra vliegtuigjes krijgen naarmate hij 'power-ups' verzamelde. Dat speelde lekker wanneer u meerdere kogelregens tegelijkertijd kon uitspuwen, maar uw moordende formatie werd al snel weer gedecimeerd naarmate u onder vijandelijk vuur kwam. En dat gebeurde altijd sneller dan u had gewild.

Jaar: 1984

12. Crazy Taxi
U zou geen klant willen zijn van het zootje ongeregeld dat op de loonlijst van het taxibedrijf in Crazy Taxi staat. Wie wordt opgeladen door één van de sujets, mag van twee dingen zeker zijn: hij of zij is op tijd, maar heeft onderweg naar zijn bestemming wel doodsangsten doorstaan. Spookrijden, binnenwegjes nemen door parken of over trottoirs, zelfs over gebouwen springen door een geparkeerde depannagetruck als ramp te gebruiken: alles kon. Het enige wat belang had in Crazy Taxi was de klant zo snel mogelijk ter bestemming brengen; wie een goede tijd neerzette, kreeg extra poen en seconden, wie er niet op tijd geraakte kreeg niets.

Jaar: 1999