Sony PlayStation toont dat het menens is met virtual reality

De doorbraak van virtual reality is sinds begin jaren '90 al ettelijke keren aangekondigd, om vervolgens nog maar eens naar de afdeling sciencefiction teruggefloten te worden. Daar lijkt nu verandering in te komen, nu onder meer nieuwkomer Oculus, internetgigant Google en elektronicafabrikant HTC zich op de technologie hebben gegooid. Ook Sony probeert zijn PlayStationmerk meteen mee te hebben met de nieuwe revolutie met Project Morpheus, dat volgend jaar in een winkelproduct moet resulteren.

De Game Developpers Conference, kortweg GDC, is een jaarlijks feestje in San Francisco waar professionelen uit de videogame-industrie van gedachten wisselen en projecten voorstellen rond nieuwe en toekomstige technologie in hun sector. Ontwikkelingen die dus grotendeels op videogames gericht zijn, maar tegelijkertijd heeft die sector zich al meermaals bewezen als een pionier en testomgeving voor heel wat technologie die uiteindelijk zijn weg naar een heel breed toepassingsveld vond. Dit jaar werd de GDC overspoeld met Virtual Reality-initiatieven. Het ziet er meer dan ooit naar uit dat het fenomeen nu eindelijk de overstap van sciencefiction naar de huiskamer zal maken. De voorbije jaren werden de eerste projecten aangekondigd, en hoewel het publiek gereserveerd reageerde - terecht, gezien het feit dat de doorbraak van VR ondertussen al meer dan twintig jaar werd aangekondigd -, valt het momentum niet langer te negeren. Grote spelers als Sony, HTC, Samsung en Facebook lijken er voluit voor te gaan. En - want met enthousiasme alleen red je het niet - steeds meer investeringsmaatschappijen laten hun interesse en geld zien.

Ondergedompeld

Kort door de bocht staat virtual reality voor een gesimuleerde omgeving die de gebruiker compleet onderdompelt. In theorie worden daar alle zintuigen bij betrokken, dus ook smaak, geur en aanraking, maar in een eerste fase lijken de meeste spelers het bij een overtuigend 'bedrog' van oog en oor te houden. In de praktijk komt dat neer op een bril-koptelefoon-combinatie. Die registreert je hoofdbewegingen en geeft die door aan het scherm in die bril. Wanneer je dus je hoofd naar links of helemaal naar achter draait, zie je wat er zich links of achter je in de gesimuleerde virtuele omgeving bevindt. Een ervaring die je eigenlijk moet beleven om de kracht ervan te ervaren. En de toepassingen zijn legio. Van virtuele tours door musea, over nieuwe manieren om films te beleven, tot de training van straaljagerpiloten en chirurgen. De eerste slag om het brede publiek zal echter op het terrein van de videogames gevoerd worden.

Een van de vele virtual reality-initiatieven wordt dat van Sony. Het bedrijf heeft met meer dan 20 miljoen verkochte PlayStation 4-gameconsoles al een behoorlijke voet tussen evenveel deuren. Vorig jaar kondigde het zijn eigen virtual reality-project Project Morpheus aan. Het liet, onder meer op de Gamescom-beurs in Keulen afgelopen zomer, al een eerste prototype zien waar ondertussen al tientallen spelontwikkelaars mee aan de slag zijn, maar tijdens een GDC-voorstelling achter gesloten deuren werd het duidelijk dat het hen ernst is. De aanwezige pers kreeg voor het eerst het toestel te zien zoals dat medio 2016 in de winkelrekken zal liggen: een apparaat dat oogt als een hypergestileerde duikbril die verrassend licht en comfortabel om je hoofd past. In tegenstelling tot andere VR-apparaten steunt het niet op je neus maar op je schedel. Dat laat niet alleen langere sessies toe, maar brildragers kunnen dankzij die truc ook gewoon hun eigen bril ophouden. Eveneens handig is dat je zonder het hele apparaat van je hoofd te moeten nemen het brilgedeelte zich een stukje omhoog laat kantelen. Dat is praktisch als je een controller wil vinden, zonder gevaar op elektrocutie een slokje wil nemen, met iemand in de kamer wil communiceren of even wil nagaan waar precies je jezelf in de echte wereld bevindt.

Magie

De echte magie gebeurt echter onder de motorkap. De Morpheus is uitgerust met tal van sensoren, gyroscopen en processoren die de kleinste beweging van je hoofd met de grootste precisie registreren en doorsturen. Dat gebeurt zo snel dat de tijd tussen zo'n beweging en het daarnaar aangepaste beeld op het scherm voor je ogen minder dan 13 milliseconde bedraagt. Dat 5,7-inch-scherm is van de OLED-variant, het beste wat de schermenindustrie op dit moment kan leveren, en brengt een vrij brede beeldhoek van 100 graden. De beelden worden 120 keer per seconde ververst. Dat betekent dat de snelste beweging haarscherp (en zonder de vervaging waaraan gewone LED-schermen zich nog wel een schuldig maken) naar je ogen vertaald wordt. Een heleboel technologie met een enkel doel: die onderdompelende beleving brengen die virtual reality heet. Iets wat zich, zoals gezegd, verdraaid moeilijk laat omschrijven. Meer nog dan uitleggen hoe het voelt om een 3D-film te bekijken moet je virtual reality aan den lijve ondervinden om de impact ervan naar waarde te kunnen schatten. We zetten het Morpheus-apparaat daarom zelf op de kop en probeerden een handvol korte demo's uit.

De eerste demo dompelde ons letterlijk en figuurlijk onder in een haaienkooi. Behalve rondkijken naar de passerende onderwaterfauna viel er niet veel te doen, maar toch was de sensatie onwaarschijnlijk overtuigend. De mogelijkheid om 360 graden om je heen te kijken en je gezicht tot vlak bij de tralies van de kooi te brengen voelde onwezenlijk echt aan. Dat gevoel veranderde in eentje van al even overtuigende angst wanneer een grote witte haai zijn tanden in die kooi zette. Een effect dat een gelijkaardige truc in een film ver achter zich laat. Je kijkt niet naar een scherm, maar je zit écht in die kooi, met de open muil van een van de meest afschrikwekkende roofdieren van deze planeet op een halve meter van je gezicht. Geen mens die tijdens deze sequentie niet achteruit in zijn stoel gedrukt zit. De andere demo die indruk maakte heette Londen Heist. Die begint passief. Je zit in een stoel ergens in een ondergrondse opslagruimte en tegenover je zit een spierbundel die eruitziet als Vinnie Jones' kwaaie broertje. In zijn ene hand heeft hij een sigaret, in zijn andere een lasbrander. Het gevoel van dreiging is tastbaar. Net zoals de rook die hij in je gezicht blaast of de peuk die hij naar je kop flikkert en die je instinctief ontwijkt. Tijdens zijn monoloog keken we rond en achter ons in de hoop op redding maar die kwam uiteindelijk in de vorm van een telefoontje. 'Vinnie' legde duidelijk teleurgesteld de lasbrander neer, snauwde ons toe om rechtop te staan en reikte ons zijn telefoon aan. Een druk op de knop van onze (eveneens bewegingsgevoelige en getraceerde) controller liet ons toe om het apparaat van hem over te nemen en naar ons oor te brengen. De demo was naadloos van passief toeschouwen naar actief deelnemen geschakeld. Het klinkt alledaags, maar het beoogde gevoel in die andere, virtuele realiteit te zijn, was totaal.

Passieproject

Sony zet dus duidelijk in op Virtual Reality. Een gewaagde zet, want behalve de ontwikkeling van de technologie is het in de markt zetten van nieuwe hardware een kostelijke zaak. Het vereist ook engagement van de ontwikkelaars die ze moeten overtuigen om virtual reality-games te maken voor wat aanvankelijk een beperkte markt zal zijn. Tegelijk moet ook het publiek bereid gevonden worden om het - nog niet bekendgemaakte - prijskaartje van zo'n apparaat neer te tellen. We vroegen de naar San Francisco afgezakte Shuhei Yosida, hoofd van Sony Computer Entertainment naar zijn verwachtingen. Die toonde begrip voor die reserves. Hij omschreef Project Morpheus als een zogenaamd 'passion product': iets waar het bedrijf zelf heel enthousiast over is, zich helemaal voor engageert, maar niet onmiddellijk mee naar een astronomische winstmarge hengelt. Wat het overtuigen van spelletjesmakers betreft: die slag is al gewonnen. Sony zag al projecten van kleine ontwikkelaars en zelfs verrassend vermakelijke toepassingen die in amper 24 uur werden ontwikkeld. Dat neemt niet weg dat Project Morpheus een zogenaamde system-seller nodig heeft. We zijn ervan overtuigd dat die ondertussen al lang in de steigers staat en op de komende E3 game-beurs in juni zal worden aangekondigd.