'The Witness': de moeder van alle puzzelgames

Met zijn uitgekiende mix van driedimensionale omgevingspuzzels en 2D-raadsels die zo uit Het Grote Zomerpuzzelboek lijken te komen, is de nieuwe puzzelgame 'The Witness' een must voor wie van breinbrekers houdt. De ongezien lange speelduur voor een game van dit kaliber maakt er bovendien een uitstekende koop van.

Heel wat videogames, en zeker degene die rond logische puzzels draaien, confronteren hun speler met zijn 'Peter Principe': een punt waar de constant stijgende moeilijkheidsgraad uw capaciteiten op gebied van behendigheid en/of logisch verstand overschrijdt. In deze game van Jonathan Blow, de man die zeven jaar geleden met 'Braid' de hele 'indie'-beweging in gang trapte, krijgt u een zeshonderdvijftigtal van die puzzels gepresenteerd, wat de speelduur van het spel naar een epische honderd uur rekt. Geheid komt u tijdens die speeltijd die éne puzzel tegen waar u pas na een paar slapeloze nachten overheen kunt.

Taai maar fair

En dat is helemaal niet erg, want de game zorgt ervoor dat u zich op geen enkel moment te dom voelt: ook niet wanneer u voor een schijnbaar onoverkomelijk obstakel bent gestrand. Er zit meestal een zekere logica in de raadsels, die soms meer nog dan zware geestelijke inspanning een beetje afstand van u vergen, en het antwoord na een hernieuwde sessie als een Aha-Erlebnis voor uw voeten gooien. Het pad dat u hebt afgelegd tot het punt waarop het eventjes niet meer verder kan, is bezaaid met driezeltjes positieve bekrachtiging: er gaat altijd wel een nieuw deurtje open, of een hint gegeven die u weer dichter bij de oplossing van een grotere puzzel brengt.

Dit is het soort game die onvermoede regionen van uw brein bijna voelbaar doet oplichten, en u met zachte hand tijdelijk weghoudt van de complexere puzzels. En wanneer u dan toch de moeilijkere hersenkrakers aanvat, zult u - nadat u uiteindelijk de oplossing hebt gevonden, welterverstaan - meteen merken dat ze taai maar nooit onfair waren. Kortom: na het afronden van iedere puzzel bènt u ergens.

Alles is een puzzel

Wat er dan allemaal op te lossen valt in 'The Witness'? Het gaat zo'n beetje alle richtingen uit. De puzzels die u overal in het decor aantreft, gaan van gewone tweedimensionale lijndoolhoven (zoals in de puzzelboekjes die u tijdens de zomervakantie in uw strandtas stopt, of op de achterkant van een ontbijtgranendoos), maar dan met een eindeloze reeks varianten erop, tot grote omgevingspuzzels, die het in 'first person' doorkruisbare decor als één groot raadsel beschouwen.

Alleen al het zoeken naar nieuwe puzzels is een groot deel van het plezier dat u uit 'The Witness' haalt. De game dropt u op een mysterieus eiland, dat bijna onmiddellijk vrij te exploreren valt, over verschillende regio's met hun eigen reliëf, architectuur en vegetatie beschikt, en er duidelijk op ontworpen is om rust in uw geest te brengen: geen visuele uitschieters, geen geluid van beesten of insecten, zelfs geen gekwetter van vogels, alleen het ruisen van de wind en de rollende golven doorbreken zachtjes de stilte.

Waarvan u precies 'getuige' bent in deze game, ook dat is een raadsel dat u wellicht enige tijd zal bezighouden. Er zit geen ontwarbare plot of zelfs narratieve structuur in de game: niet in het decor, niet in de puzzels, ook niet in de soms via auditieve cues doorgegeven wijsheden waarop u wordt getrakteerd. Het idee is wellicht ook hier dat u het allemaal maar voor uzelf moet uitvissen.