'Fifa' en 'Pro Evolution Soccer', twee steeds meer op elkaar lijkende games
Er zal nog nooit zo goed voetbal zijn gespeeld op een videogameconsole als dit najaar: de nieuwste versies van 'Fifa' *** en 'Pro Evolution Soccer' **** blinken allebei uit in de snedigheid, de bedachtzaamheid en de eerlijkheid van de wedstrijden die ze serveren. Twee voetbalfranchises die jarenlang aan weerszijden van de middellijn stonden - 'Fifa' was de volkstitel, 'PES' de game voor waarachtige fans - lijken meer dan ooit op elkaar. Maar één van de twee gaf daarvoor een belangrijk stuk van zijn identiteit op.
Een kwarteeuw geleden waren voetbalgames zo populair dat er zowat een dozijn nieuwe games per jaar op de markt kwam, met titels als 'Kick-Off', 'Sensible World of Soccer', 'Gary Lineker's Superstar Soccer', 'Peter Beardsley's International Football', enzovoort.
In de jaren na de eeuwwisseling concurreerden 'Fifa' en 'Pro Evolution Soccer' echter alle andere voetbalgames uit de markt, en de afgelopen twee jaar leek het eventjes erop dat ook 'PES', zoals Fifa's Japanse concurrent bij spelers wordt afgekort, er het bijltje bij ging neerleggen: het fenomenale 'Fifa' was te machtig geworden in het winkelrek, en het leek dat de makers van de concurrent gewoon geen zin meer hadden om daartegen op te boksen.
Noodzakelijke charge
Nu we 'Pro Evolution Soccer 2016' in onze tengels hebben gehad, kunnen we het echter met enige stelligheid bevestigen: berichten over het vroegtijdige overlijden van deze 'tweede' voetbalfranchise waren schromelijk overdreven.
Konami, het Japanse gamehuis dat de game produceert en verkoopt, werkte een paar cruciale elementen bij waarin de laatste edities van 'Fifa' schitterden, zoals de dribbelvaardigheid van de spelers die je bestuurt en de manier waarop het spel ook spannend blijft in defensie.
Het was gewoon een noodzakelijke charge van de 'PES'-makers: ergens in de afgelopen vijf jaar heeft EA's studio in het Canadese Vancouver, waar het merendeel van de sportgames van de Amerikaanse gigant worden ontwikkeld, zichzelf heruitgevonden van een voetbalspelletje dat vooral voor de lol werd gespeeld naar een - hoewel nog steeds erg toegankelijke - rechtgeaarde voetbalsimulator.
Hetgene wat 'Pro Evolution Soccer' kenmerkte, meer focus op een bedreven voetbalspel, was daardoor de afgelopen jaren niet meer zo uniek. Puur technologisch hinkten de vorige afleveringen van 'PES' zelfs zwaar achterop: zeker op gebied van collisiedetectie en snelheid van besturing had 'Fifa' resoluut het voortouw genomen. 'Pro Evolution Soccer 2016' speelt exponentieel lekkerder dan editie 2015 door dat technologische inhaalmaneuver dat de makers hebben uitgehaald, waardoor de wedstrijden ook weer wat moeilijker mochten en dus de focus van de gamereeks weer helemaal terug is: 'Pro Evolution Soccer' blijft, in het diepste van zijn celstructuur, een voetbalsimulator.
Ook het inhoudelijke nadeel dat 'PES' had ten opzichte van 'Fifa', het gebrek aan de belangrijkste voetballicenties, is voor een stuk weggevallen. Door hun officiële licentiedeal met de wereldwijde voetbalbond krijgen de 'Fifa'-makers natuurlijk toegang tot de allerrecentste data van alle eersteklassers op de hele wereld.
Konami, dat in het verleden voor 'PES' zelfs spelersnamen moest verbasteren om geen juridische sores te krijgen, counterde dat door een soortgelijke overeenkomst te sluiten met onder meer de Europese voetbalfederatie UEFA. Wat betekent dat wedstrijden met ploegen uit het Europees kampioenschap en de Champion's League tenminste al op basis van de officiële data kunnen worden gespeeld.
Goed voetbal
Wanneer we 'Fifa 16' spelen, hebben we bovendien het gevoel dat een motor die de afgelopen jaren in 'overdrive' was gegaan plotseling is stilgevallen. Voor een stuk was dat onvermijdelijk: sinds 'Fifa 11' stapelde EA Sports een resem onwaarschijnlijke revoluties op gebied van speelbaarheid op elkaar - van de mogelijkheid om met elf spelers tegen elf aan de slag te gaan in online multiplayer via kortere dribbels tot een heftigere strijd om balbezit - dat die charge op een bepaald moment wel moest stoppen. Dat maken we nu mee met 'Fifa 16', dat technologisch vooral uit een aantal kleine 'tweaks' bestaat, maar in plaats daarvan een nieuwe focus heeft gelegd.
De makers van 'Fifa 16' trokken meer dan ooit de kaart van de toegankelijkheid, met onder meer visuele 'cues' van wat je kunt doen bij balbezit en in defensie, en maakten hun spel ook 'eerlijker': wanneer je de bal terug aan het voetje hebt, moet de match iedere keer weer worden ingezet en opgebouwd, en komt er degelijk tactisch werk aan te pas om door te stoten naar het doel. Wedstrijden waarin er monsterscores worden behaald zijn er niet meer bij: eerder 'realistische' uitkomsten als 2-1 - als je geluk hebt.
Zeker de toevoeging van vrouwenploegen, die niet alleen omwille van de hedendaagse maatschappelijke realiteit een welgekomen en zelfs veel te laat doorgevoerde toevoeging aan 'Fifa' zijn, helpt daarin mee: de vrouwelijke spelers die de dienst uitmaken hebben niet die magische voetjes van een Lionel Messi of een Christiano Ronaldo, en zetten je dus per definitie ertoe aan om het spel rustig in gang te zetten.
Geen held meer
Maar wat je niét meer bent in 'Fifa 16' is een voetbalheld in het diepst van je gedachten: je bestuurt een ploeg, geen bende bravourespelertjes. Dat is een beetje jammer, want het was net de 'unique selling proposition' die 'Fifa' - zeker de afgelopen jaren - kenmerkte. En videogames tout court, om dat nog eventjes door te trekken.
De focus van 'Pro Evolution Soccer', een voetbalsimulator voor een select publiek van voetbal- en gamefanaten, is altijd al duidelijk geweest, die van het veel populairdere 'Fifa' (wiens marktaandeel ergens tegen de 90 procent aanschurkt) ook: de game stond, tot de editie van dit jaar, voor de fantasie van een voetbalheld te zijn. Net zoals 'Call of Duty' je in de fantasie van een 'special forces'-commando brengt, en 'Guitar Hero' in de huid van een rockgod.
Daarom ook dat 'Fifa 16's letterlijke en figuurlijke beweging naar het middenveld, die door de meeste recensenten net wordt bejubeld, bij deze speler niet zo welgekomen aankwam: het doet af aan de unieke identiteit van de gamereeks. Om het in termen van gamefanaten uit te leggen: 'Fifa 16' is veel meer 'Pro Evolution Soccer' dan ooit. Maar het is daardoor ook een pak minder 'Fifa'.
