Wat hebben gamemakers toch met totalitaire staten?
Zopas verscheen 'République' voor PlayStation 4 en pc, een zoveelste game die zich afspeelt in een toekomst waarin de personages gebukt lopen onder een totalitaire staat. Wat hebben gamemakers toch met dit thema, dat de laatste jaren wel èrg vaak wordt geëxploreerd in videogames?
De in een nabije toekomst gesitueerde maatschappij waarin je vrouwelijke hoofdpersonage leeft in 'République', een hitje in het mobiele videogamesegment dat nu ook voor de PlayStation 4 en pc verschijnt, is een verder ongenoemde totalitaire staat, net zoals het voormalige Groot-Brittannië waarin hoofdpersonage Winston Smith moet leven in George Orwells roman 'Nineteen Eighty-Four'. Het Big Brother-element valt daarbij, met de alomtegenwoordigheid van camera's die vandaag al in het straatbeeld opgesteld staan, natuurlijk niet weg te denken.
De makers van de game, het Amerikaanse bedrijf Camouflaj, bedachten zelfs een gameplay-element dat daarop inpikt: in evenredige delen bestuur je Hope, je vrouwelijke hoofdpersonage dat zich al sluipend een weg uit een 'hercalibratiekamp' moet banen, en haar naamloze helper, die de camera's en elektronica in de faciliteit hackt en daardoor de technologie van de totalitaire natie tegen die staat zelf gebruikt.
Zeitgeist-element
Voor wie videogames speelt, is het thema van een totalitaire samenleving allerminst nieuw. Het zat de afgelopen jaren onder meer in 'Dishonored', de 'Infamous'-games, 'Remember Me', 'Thief', de 'Half-Life'- en 'Portal'-games (die zich in hetzelfde universum afspelen), enzovoort. Daar zit natuurlijk een zeker 'Zeitgeist'-element in, waarin videogames als medium niet uniek is: ook in films, romans en andere entertainmentmedia duikt het op. Maar de aard van de dystopie is in videogames vaak anders dan degene die je pakweg in films ziet: games zijn een kind van de computerrevolutie, net zoals film er een was van de industriële revolutie. En dat legt lichtjes andere accenten.
Bij games worden er bijvoorbeeld vaker de perverse effecten van een hoogtechnologische samenleving onder de loep genomen. "Nineteen-Eighty-Four was relevant in zijn tijd, maar de dingen die Orwell erin schetste kloppen niet meer", zegt Jonathan Morin, 'game director' van de twee jaar oude game 'Watch_Dogs', die onder meer over de gevaren van de surveillantiemaatschappij orakelt. "Ons verhaal gaat over de verscheidene kwade krachten die we vandaag zèlf over ons heen hebben geroepen door alles digitaal met elkaar te verbinden. Het echte gevaar voor onze privacy zit in die digitale wereld, die door verscheidene schaduwpartijen tegelijkertijd kan worden geëxploiteerd."
Machtige bedrijven
Ook de potentieel nefaste invloed van multinationale bedrijven is, in een wereld waarin de digitalisering ook voor een globalisering van de economie heeft gezorgd, veel vaker aanwezig in een videogame. Dat is in ieder geval zo bij een aantal nieuwe dystopische games die eraan zitten te komen: in 'Mirror's Edge: Catalyst' (uit op 26 mei) baant het vrouwelijke hoofdpersonage zichzelf parkour-gewijs door een wereld waarin reclameboodschappen de maatschappij terneerdrukt, en in 'Deus Ex: Mankind Divided' (uit op 23 augustus) zijn overheden zo slap geworden dat multinationale bedrijven volledig hun zin kunnen doen.
Volgens Jonathan Jacques-Belletête, artdirector voor 'Deus Ex: Mankind Divided', zijn dystopische werelden ook heel interessant om te scheppen: bij videogames moet er altijd een volledig universum worden gebouwd, dat tot in de kleinste uithoeken kan worden geëxploreerd door de speler. En wanneer er in elk van die hoekjes een constant dreigend gevaar schuilt, zoals in de drukkende atmosfeer van een totalitaire natie, is dat effect meteen bereikt: "Een dystopie is gewoon creatief heel interessant. Een duistere wereld, een die drijft op angst en ignorantie: dat zet meteen een toon die over de hele gamewereld resoneert."
