'Grand Theft Auto V' valt niet in herhaling op 'next gen'

Een mooier en rijker decor. 'First-person'-actie. Meer muziek. Betere drugs. Ondergetekende heeft vorig jaar meer dan 60 uur doorgebracht in 'Grand Theft Auto V', en verwacht er voordat het vuurwerk van 2015 knettert nog eens evenveel doorheen te hebben gejaagd in de deze week verschenen 'next-gen'-versie van de game. Niet omdat de toevoegingen iets wezenlijks veranderen aan de kernervaring die dit onvergetelijke brokje popcultuur levert, maar wèl omdat het laagje hoogglans dat ze toevoegen zo aanlokkelijk is dat ook iemand die al veel tijd doorbracht in de originele game bereid kan zijn om de hele rimram helemaal opnieuw te doen.

Het inzicht bekroop me afgelopen zomer nog, toen ik samen met een groepje getrouwen tijdens het weekend voor de E3-beurs doorheen het landschap van Camarillo reed, ten noordwesten van Los Angeles: die rit, temidden van de sinaasappelplantages en de stoffige heuvels, bevestigde nog eens met welk gevoel voor detail de makers van 'Grand Theft Auto V' niet alleen het uitzicht van de Californische grootstad en het omringende platteland hadden gesublimeerd in hun game, maar ook hoe ze - zowel voor de dichtbevolkte stad als voor het landschap - de polsslag van de streek erin wisten te verwerken. Het zag er al een klein wonder uit op de oude consoles, en de komst van 'Grand Theft Auto V' voor de PlayStation 4 en Xbox One gooit nog een extra laagje hoogglans en detail over dat decor. Het gedeelte van de landkaart van de game dat daar proportioneel het meeste van profiteert is het stedelijke gebied, waarvoor op de PS3 en Xbox 360 pas echt tegen de limieten van de consoles hun rekenkracht stootten. Maar ook de visuele 'gestalt' van het platteland is merkelijk verbeterd in deze 'next-gen'-versie.

Deze 'remastered' versie is niet alleen mooier, maar ook rijker. Er is meer volk op straat. Het volk ziet er veel verscheidener uit. De soundtrack telt 162 nieuwe nummers, met hetzelfde eclectische oor gekozen als in de originele versie: onder meer 'Street Life' van Randy Crawford, 'Numb' van Portishead, 'Small Town Boy' van Bronski Beat, 'Fortunate Son' van Creedence Clearwater Revival en - waarom niet - 'We Built This City' van Starship brengen je in die gestoorde, satirische droomwereld die 'Grand Theft Auto V' nu meer dan ooit is. Overal over dat landschap ligt Peyote rondgestrooid, dat je in een serie compleet mesjoche trips doet terechtkomen. 'Grand Theft Auto V' is meer dan ooit 'Grand Theft Auto V', en dat heeft de game vooral te danken aan de cosmetische 'tweaks' die de makers in deze nieuwe versie parkeerden.

De extra vernislaag verandert natuurlijk niets aan de kern van de game. Tijdens een tweede keer doorspelen voelt alles bijzonder vertrouwd aan, en neem je meer tijd om ook op de inhoudelijke details te letten. Zie bijvoorbeeld de vrouw van Michael De Santa, een van de drie hoofdpersonages in de game, een ex-gangster wiens midlifecrisis hem terug in de penoze helpt: in een sms oppert ze dat haar tenniscoach echt 'hard voor haar is', een double entendre die je pas later in de game doorgrondt. Dat soort details, die dus ook in de eerdere versie zaten, is even belangrijk als de fijnere punten in textuur en belichting die de nieuwe uitvoering kenmerken. De visuele glitter bevestigt alleen maar welk een onweerstaanbare brok moderne popcultuur deze game is. Wat niet wegneemt dat 'Grand Theft Auto V' - want daar blijven we bij - nét niet de narratieve grandeur bereikt die bijvoorbeeld Rockstar Games' eigen 'Red Dead Redemption' enkele jaren geleden liet zien: de drijfveren van de personages zijn - of het moet onversneden hebzucht zijn - minder complex dan in de vorige 'Grand Theft Auto'-delen, en deze game toont veel minder van het naturalisme dat de reeks tot nu toe altijd heeft getypeerd. Een belangrijke valse noot in de game is ook de ongelijkheid tussen de personages. Psychopaat Trevor is zonder meer briljant geschreven, veertiger Michael is een mooi afgerond personage wiens beweegredenen echter een beetje geforceerd overkomen, en jonge tafelspringer Franklin is het saaiste van de drie: een doodgewone straatjongen wiens inhaligheid hem in het criminele milieu doet belanden, waardoor hij niet verschilt van talloze 'homies' uit oude straatgangsterfilms van John Singleton en Spike Lee. Dit soort personage hebben we al vaak genoeg gezien: in 'Grand Theft Auto: San Andreas', bijvoorbeeld, de spirituele voorganger van deze game.

De troebele motivatie van de personages zorgt er ook voor dat de game de bal misslaat in de presentatie van zijn kernthema: de ontspoorde aard van het Amerikaans kapitalisme, die heeft geleid tot de financiële en economische crisis die ook in het Hinterland van Los Santos, de GTA V-versie van Los Angeles, duidelijk te zien is. Maar die fundamentele onvolkomenheid in het verhaal neemt niet weg dat de status van instantklassieker die 'Grand Theft Auto V' al snel na zijn lancering genoot volledig verdiend is. Rockstar Games probeerde het brede appeal van de game in de videogamecultuur zelfs wat te verhogen met een even geniale als overtollige feature: de mogelijkheid om de game vanuit het eerstepersoonsperspectief te spelen. Dat moet prettiger zijn voor spelers die eerder naar de snelle cadans van 'Call of Duty' of 'Far Cry' neigen, en de 'first person'-besturing is deftig gebalanceerd en bijzonder afstelbaar. Wil je wel first person gaan, maar ook je personage nog zien als je in dekking gaat? Het kan! Alleen gaat iedere speler die een beetje first person-actiegame gewend is intuïtief zijn linker duimstick ingedrukt houden om te sprinten, en die functie staat in 'Grand Theft Auto V' vast op de X- of (op de Xbox One) de A-knop. Het klinkt misschien als mierenneukerij, maar het illustreert vooral dat 'Grand Theft Auto V' nog steeds vooral bedoeld is om in derde persoon te worden geconsumeerd.

Wat je favoriete speelstandje echter ook is, en hoe groot of klein de lor is die het verhaal je kan schelen: het doet allemaal geen afbreuk aan de onmiskenbare resonantie van 'Grand Theft Auto V', die dankzij deze visuele restauratie nog wat groter is geworden. Tot misschien de pc-versie in 2015 verschijnt, en die uitvoering er dankzij zijn 4K-resolutie nòg een extra laagje veneer bovenop doet. Maar dat zien we dan wel weer.

'Grand Theft Auto V' verscheen deze week op PlayStation 4 en Xbox One.